Ładzyń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ładzyń
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat miński
Gmina Stanisławów
Liczba ludności (2012-12-31) 330[1]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 05-304
Tablice rejestracyjne WM
SIMC 0689970
Położenie na mapie gminy Stanisławów
Mapa lokalizacyjna gminy Stanisławów
Ładzyń
Ładzyń
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ładzyń
Ładzyń
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ładzyń
Ładzyń
Położenie na mapie powiatu mińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mińskiego
Ładzyń
Ładzyń
Ziemia52°14′30″N 21°32′32″E/52,241667 21,542222

Ładzyń – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Stanisławów. Według danych z 2014 roku Ładzyń zamieszkiwało 325 osób[2]. Od 1919 do 1939 roku Ładzyń był siedzibą wiejskiej gminy Ładzyń.

Wieś królewska Ładzyno położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[3]. W latach 1954-1973 Ładzyń był gromadą. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego[4].

Ładzyń położony jest we wschodniej części województwa mazowieckiego, w północno-zachodniej części powiatu mińskiego, na Mazowszu, przy drodze krajowej numer 50. Według Google Maps odległości drogowe wynoszą: do centrum Warszawy 44,3 km, do Mińska Mazowieckiego 8,5 km, do Stanisławowa 5,5 km[5].

W Ładzyniu znajduje się jezioro Bagno wielkości ok. 3,5 ha, będące pozostałością po torfowisku wybieranym w XIX i na początku XX wieku. Dużą powierzchnię wsi zajmuje las.

We wsi znajduje się murowana kapliczka z 1905 roku, wyremontowana w 2013 roku. Na terenie kapliczki usytuowane są dwa pomniki upamiętniające walki oddziału AK z żandarmerią niemiecką. W lesie znajduje się grób nieznanego żołnierza. 

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze informacje o Ładzyniu pochodzą z połowy XVI w. 7 sierpnia 1553 r., kiedy biskup Andrzej Noskowski otrzymał ziemie w tej okolicy, jako nadanie królewskie od Zygmunta Augusta. Decyzja królewska obejmowała wsie: Brzóze, Cygankę i Lubomin. Teren dzisiejszego Ładzynia – jako centralny punkt tego majątku – stał się miejscem lokalizacji dworu i wsi – siedziby zarządcy. Lustracja województwa mazowieckiego z roku 1565 potwierdza istnienie folwarku i wsi Ładzin. Nazwa Ładzin wywodzi się prawdopodobnie od herbu biskupa Noskowskiego – Łady, lub położenia samej wsi dokładnie między wsiami Brzóze, Cyganka i Lubomin, które miało na celu je "ładzić", czyli wprowadzać ład między nimi.

Biskup Noskowski, zakładając Folwark Ładzin, osadził w nim służbę folwarczną i czeladź. Jak wynika z lustracji z 1565 r., folwark zamieszkiwało: 12 ogrodników, urzędnik, klucznik, parobek dworski, dworka, dziewce, pasterz. W kolejnych latach rozwoju folwarku i wsi osiedlali się nowi mieszkańcy: szlachta, włościanie, gospodarze, zagrodnicy, robotnicy, parobcy, wyrobnicy, pastuchy. Mieszkańcy zajmowali się różnymi zawodami, tj. rządca, karbowy, szafarz, pisarz, stangret, furman, służący, kowal, gorzelnik, stolarz.

Dwór w Ładzinie znajdował się najprawdopodobniej w okolicach dzisiejszej ul. Wspólnej, otoczony zabudową dla osiedlanych chłopów. Założyciel wsi zmarł w 1567 r., a jego dobra wróciły prawdopodobnie do majątku królewskiego i w późniejszych czasach były nadal dzierżawione.

W latach 30 XIX w. kolejnym właścicielem Ładzina był Jakub Gierlicz, który kupił majątek od Skarbu Publicznego Królestwa Polskiego. Nowy właściciel był komisarzem pow. stanisławowskiego, założonego w 1810 r.

3 lipca 1865 wystawiono na sprzedaż dobro ziemskie Ładzyń, do którego należały: folwark i wieś Ładzyń, folwark Stanisławów, wieś Poremby, wieś Rządza z Wójtostwem, wieś Lubomin z Wójtostwem, wieś Sokule z Wójtostwem, wieś Brzuza z Wójtostwem, wieś Cyganka, wieś Cisówek vel. Cisówka, młyny Guzowizna, Kajmowizna i Suchowizna, wieś Wólka Piecząca, grunta Pustosz po młynie Skurkowizna z lasami.

W 1882 r., na skutek kupna, Kazimierz Cudny, Stanisław Cudny, Józef Cudny i Tomasz Wojtyński stali się pierwszymi włościanami w Ładzyniu. Grono właścicieli powiększało się poprzez dalszą odsprzedaż oraz nadania dla chłopów wynikające z carskiego ukazu o uwłaszczeniu z 1864 r. Właścicielem Ładzynia w II połowie XIX wieku był Jerzy Libert, właściciel również huty szkła Libertów (w okolicach wsi Porąb).

Na początku XX w. nastąpił rozwój inicjatyw społecznych – rozwijana była miejscowa szkoła, powstało Koło Młodzieży Wiejskiej, Kółko Rolnicze, Ochotnicza Straż Pożarna oraz Koło Gospodyń Wiejskich.

W 1939 r. zniesiono gminę Ładzyń, a jej ziemie zostały włączone do gminy Mińsk oraz gminy Stanisławów. Do gminy Mińsk dołączyły wsie Brzóze, Cyganka, Żuków. Do gminy Stanisławów zostały włączone: Borek Czarniński, Czarna, Lubomin, Ładzyń Nowy, Ładzyń Wieś, Porąb, Rządza, Sokóle, Szymankowszczyzna, Mały Stanisławów, Wólka Czarnińska, Wólka Konstancja, Wólka Piecząca, Wólka Wybraniecka, Zalesie.

W czasie II wojny światowej wielu mieszkańców Ładzynia należało do konspiracji. Początkowo na terenie Ładzynia i okolic powstała Organizacja Wojskowa „Wilk”, która następnie dołączyła do Narodowych Sił Zbrojnych. Józef Rozbicki ps. "Buk", komendant OSP Ładzyń, był dowódcą drużyny AK z Ładzynia. W okresie II wojny światowej Ładzyń znalazł się w VI Ośrodku ZWZ-AK. Na tym terenie rozwijało się podziemie zbrojne, działał oddział leśny AK oraz funkcjonowała radiostacja.

8 marca 1944 r. w nocy, podczas przewożenia radiostacji, w Ładzyniu stoczono walkę z żandarmerią niemiecką. Podczas walki zginął Jan Szarek „Karnot”, dowódca ochrony radiostacji. Ranni zostali Józef Rozbicki „Buk” (postrzał w płuco), Adam Ostrowski „Wilk” (ranny w rękę) i Helena Cudna „Jutrzenka” (postrzał w brodę). Wydarzenie zostało upamiętnione kamieniem przy kapliczce.

W 1955 r. powołano gromadę Ładzyń. W jej skład wchodziły: Czarna, Borek Czarniński, Lubomin, Ładzyń Nowy, Ładzyń Wieś, Szymankowszczyzna, Wólka Czarnińska i Wólka Konstancja.

W styczniu 1973 roku, w ramach kolejnej reformy administracyjnej, zniesiono gromadę Ładzyń i wcielono Ładzyń do gminy Stanisławów[6].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1827 r. w Ładzyniu było 20 domów i 143 mieszkańców[4].

Dane historyczne

Rok

Ludność

1827

143

1998

294

2002

290

2009

306

2011

325

2012

330

2013

327

2014

325

Dane GUSu[2]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Na początku XX wieku w Ładzyniu powstała szkoła podstawowa. W pracy dyplomowej Janiny Wrzoskównej, powstałej w latach 1934-1935 nt. gminy Ładzyń, znajdują się pierwsze informacje o szkole podstawowej w Ładzyniu:

Przed rokiem 1905 już istniała w Ładzyniu szkoła tajna. W 1905 r. zapoczątkowano budowę domu gromadzkiego pod szkołę. Gospodarze opodatkowali się a Rząd Rosyjski ofiarował pomoc swoją w wysokości 2000 rubli z warunkiem, aby szkołę budowano według wskazówek władz. Gospodarze pomocy nie przyjęli. Od 1907 r. dzieci wsi Ładzyń i wiosek okolicznych uczyły się w tej szkole. Początkowo szkoła miała charakter jednoklasówki z 7-ma oddziałami, potem w 1926 r.zmieniono ją na 2-klasową. Od 1930/31 roku szkolnego jest 3-klasówką z 3-ma siłami nauczycielskimi. W ogólnym rozwoju dzieci pomagają znacznie szkolne organizacje: Samorząd, Spółdzielnia uczniowska, Szkolna Kasa Oszczędności, Koło L.O.P.P., jak również czytanie pism prenumerowanych przez szkołę – Płomyk /2 egz., Płomyczek – 7 egz./ czytanie książek znajdujących się w szkolnej biblioteczce. Biblioteczka liczy 107 książek różnej treści[7].

Obecnie, mieszkańcy Ładzynia mają dostęp do przedszkola oraz szkoły podstawowej. W 1962 roku wybudowano budynek, który służy szkole do dziś. W budynku znajdują się: stołówka, biblioteka, sala komputerowa, sala gimnastyczna. Dnia 9 października 1999 roku odbyła się uroczystość nadania szkole imienia Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Szkoła dysponuje dużym placem, na którym znajduje się boisko do piłki nożnej, boisko do siatkówki, koszykówki i tenisa (wybudowane w 2013 roku), bieżnia oraz plac zabaw[8].

Społeczność[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w Ładzyniu działają następujące grupy: Ochotnicza Straż Pożarna, Grupa Medyczna, Koło Różańcowe, Rada Sołecka. W przeszłości działały: Kółko rolnicze (1918 r.), Związek Hodowców Bydła (1909 r.), Koło Młodzieży Wiejskiej (1916 r.), Koło Gospodyń Wiejskich[6],

Ochotnicza Straż Pożarna w Ładzyniu[edytuj | edytuj kod]

W 1928 roku przez Wacława Zwolińskiego w Ładzyniu została założona Ochotnica Straż Pożarna. Prezesem został Wacław Zwoliński, gospodarzem Aleksander Cudny, skarbnikiem Antoni Grzęda, a naczelnikiem Stanisław Cudny. W 1929 roku dzięki pracy mieszkańców wybudowano drewnianą remizę, w której powstał teatrzyk i miały miejsce częste zabawy taneczne. Zabawy taneczne w Ładzyniu cieszyły się ogromną popularnością, często do 800 osób na jednej zabawie, co w 1984 roku udokumentowała Polska Kronika Filmowa.

W 1930 roku OSP doposażyło się w ręczną pompę tłokową oraz beczkowóz konny, a na remizie zawieszono dzwon.

W sierpniu 1944 roku żołnierze Armii Czerwonej zdewastowali remizę trzymając w niej konie i wykradając drewno z podłogi na opał.

W 1954 roku OSP Ładzyń wznowiło działalność zawieszoną na czas II wojny światowej. Straż została doposażona w pierwszą motopompę spalinową. Remiza strażacka funkcjonowała jako świetlica – mieszkańcy Ładzynia mogli w niej oglądać telewizję i widowiska teatralne.

W 1962 roku zamontowano syrenę elektryczną.

W 1965 roku jednostka otrzymała pierwszy samochód zaadaptowany do działań straży – Gaz 57. W 1967 roku wybudowano garaż dla wozu.

W latach 70-tych remizę doposażono w telefon. W remizie prowadzono lekcje religii, zabronionej w szkołach.

W latach 1981-1987 wybudowano nową, murowaną remizę.

W 1992 roku straż otrzymała nową motopompę.

OSP Ładzyń część dochodu z organizowanych zabaw przekazywało na rzecz wsi – m.in. dofinansowano założenie systemu centralnego ogrzewania w Szkole Podstawowej oraz asfaltowanie głównych dróg we wsi. W 1997 roku OSP Ładzyń przekazało dochód z organizowanych zabaw na rzecz powodzian.

W kwietniu 1996 OSP Ładzyń otrzymała od Zarządu Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nowy samochód – Star 266 zaadaptowany dla straży pożarnej.

W 1998 roku straż w Ładzyniu otrzymała swój sztandar[9].

Grupa Medyczna OSP Ładzyń[edytuj | edytuj kod]

W lutym 2012 roku z ramienia Ochotniczej Straży w Ładzyniu została powołana Grupa Medyczna OSP Ładzyń.

We wrześniu 2013 roku Grupa Medyczna zakupiła wóz ratowniczy Volkswagen t4.

W grudniu 2013 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Ładzyniu została wpisana do rejestru jednostek współpracujących z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne.

W sierpniu 2014 roku Grupa Medyczna zakupiła pierwszy w powiecie Automatyczny Defibrylator Zewnętrzny.

W sierpniu 2015 roku Grupa Medyczna zakupiła wóz ratowniczy Mercedes Sprinter 313 CDI.

Na wyposażeniu Grupy Medycznej są również m.in.: respirator transportowy, deski ortopedyczne, torby ratownicze, szyny kramera, nosze podbierakowe, nosze płachtowe, kamizelka KED, zestaw fantomów i defibrylator treningowy .

Od grudnia 2013 Grupa Medyczna we współpracy z lokalnymi Ochotniczymi Strażami Pożarnymi organizuje coroczne, gminne ćwiczenia ratowniczo-techniczne "Bezpieczna Gmina". W ćwiczeniach uczestniczą Ochotnicze Straże Pożarne z terenu gminy, Państwowa Straż Pożarna oraz organizacje powiązane.

W grupie działają Pielęgniarze, Ratownicy Medyczni, Ratownicy KPP, Ratownicy Przedmedyczni, instruktorzy pierwszej pomocy. Ratownicy z Grupy Medycznej zabezpieczają imprezy masowe, lokalne oraz organizują szkolenia pierwszej pomocy, m.in. w szkołach podstawowych. Statystycznie jeden ratownik przypada na 30 mieszkańców Ładzynia[10].  

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona internetowa Gminy Stanisławów
  2. a b Główny Urząd Statystyczny, stat.gov.pl [dostęp 2015-12-27].
  3. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
  4. a b Danuta Grzegorczyk, oprac. na podstawie "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego: Miejscowości powiatu mińskiego z końca XIX wieku".
  5. Mapy Google, Mapy Google [dostęp 2015-12-27].
  6. a b "Wokół historii Ładzynia – Mała ojczyzna, wielka sprawa" – Autorzy Zebrani, Ładzyń 2015
  7. J. Wrzoskówna, praca dyplomowa pt. Monografia Gminy Ładzyń, Warszawa, 1934/35
  8. Aktualności, www.spladzyn.stanislawow.pl [dostęp 2015-12-27].
  9. Strona internetowa OSP Ładzyń, http://www.ospladzyn.pl/
  10. Facebook Grupy Medycznej OSP Ładzyń

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]