Łagunowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Grzymała

Łaguna (Lagon, Lagona, Laguna, v. Laguna, Lagunov, Lagunoff, Lagunow, Łagonia, Łagun, Łagunow) – polski ród szlachecki herbu Grzymała.

Rodzina ta zamieszkiwała głównie Mazowsze, rejon wsi o wspólnej nazwie Slasy w ziemi ciechanowskiej. Dlatego zawołanie herbowe „Slasa”[1]. Od nich wywodzą się takie rody szlacheckie jak Slascy, Pęczkowscy, Trętowscy, Długołęccy.

Gniazdem rodu jest wieś Łaguny i przyległości. Członkowie rodu sprawowali wiele urzędów szlacheckich w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Działali czynnie w życiu społecznym, kulturalnym i politycznym w czasie ponad 600 lat. Według Bartosza Paprockiego w XVI byli rozrodzeni w Ziemi różańskiej[2], gdzie posiadali liczne dobra.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Znana rodzina opisywana przez wszystkie źródła historyczno genealogiczne. Marcin Kromer w „Księdze o procedencyi całego Grzymałów rodu” zalicza Łagunów do pierwszej gałęzi rodu Grzymałów[3].

Najstarszy znany zapis pochodzi z roku 1468 z Metryki Koronnej, gdzie wspomniany jest Jan Łagunicz de Długołęka syn Piotra Łaguna de Pyothrkovo, prawdopodobnie wnuk Marcina Slasy. Stanisław i Jan w 1474 weszli w posiadanie znacznej części wsi w obrębie Slasów: Trętowo, Długołęka Magna, Grabowo. Przydomek Slasa wskazuje czytelnie na przynależność do Grzymałów mazowieckiech.

Łagunowie w dobie Rzeczypospolitej szlacheckiej uczestniczyli w życiu politycznym. Piastowali pomniejsze urzędy ziemskie na Mazowszu (np. burgrabia grodzki płocki, łowczy przemyski, łowczy ciechanowski, burgrabia grodzki drohicki, podstoli ciechanowski, poseł na sejm, komisarz Ofiary Dziesiętnego Grosza na pow. Sękocin, burgrabia grodzki ciechanowski, sędzia ziemi ciechanowskiej, konsyliarz ziemi ciechanowskiej za czasów Konfederacji Targowickiej, burgrabia grodzki ciechanowski i drohicki, burgrabia zamku ciechanowskiego, komornik ziemi ciechanowskiej itp.).

Członkowie rodziny byli elektorami królów: Mikołaj i Wojciech Władysława IV, Adam, Andrzej, Szczęsny, Wojciech, Arnolf, Jana Kazimierza, Adam, Andrzej, Karol, Marcin, Piotr, Arnolf, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Arnolf, Stefan, Jana III Sobieskiego, Stanisław Franciszek, Wojciech, Augusta II Mocnego, Stefan, Szymon, Stanisława Leszczyńskiego i Adam, Adam, Aleksander, Michał, Sebastian, Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Uczestniczyli w powstaniach niepodległościowych, przez co wielokrotnie tracili majątki oraz poddani byli przymusowej zsyłce. Podoficer WP Julian Ignacy, uczestnik powstania listopadowego, należał do korpusu Dwernickiego. Uczony Stosław, profesor prawa na uniwersytecie w Petresburgu za udział w powstaniu styczniowym został wydalony w głąb Rosji. Justyn Mikołaj był rządcą dóbr w Pohebryszczach, które należały do generała hr. Adama Rzewuskiego. W roku 1863 na wieść o powstaniu rzucił korzystną posadę, aby z dwoma braćmi Józefem i Janem zaciągnąć się do oddziału Platona Krzyżanowskiego[4]. Apolinary, podoficer wojsk carskich służył jako oficer plutonowy w oddziale Kobylińskiego (Nadmullera). Zygmunt był weteranem powstania 1863 roku.

Herb[edytuj | edytuj kod]

Przedstawienie herbu Grzymała z sarkofagu Pawła Głogowskiego, znajdującego się w Katedrze Płockiej
Strona z Tablic odmian herbowych Chrząńskiego, herb Grzymała c.

Łukasz Paprocki w taki sposób pisał o herbie Grzymała[5]:

Quote-alpha.png
Trzeciego kształtu herbu Grzymały, ten początek wywodzi, Łuk. Paprocki. Litwa z Jadźwingami, częstemi najazdami naprzykrzyli się Mazowieckiej prowincyi, obywatele koło wsi Zielony y Ślasów, zebrawszy się w kupę, nietylko, że łupieżców wyparowali, ale się ich do woli nasiekli; dla tego w rekompensę tej odwagi, dawny ojczysty herb Grzymała przemieniony, to jest mur bez bramy, bez szyldwachu, y niby znać dając, że się murem stawili w tej okazyi tamtej ziemi: to miał wziąść Paprocki z dawnych monimentów y przywilejów; taki herb widzieć w katedrze Płockiej, którym się te domy pieczętują: Lagunowie, Pęczkowscy, Ślascy, Zieleńscy[6].

Wywody genealogiczne[edytuj | edytuj kod]

Po 3 rozbiorze Polski, na skutek polityki rosyjskiej Łagunowie wielokrotnie występowali do Zgromadzenia Szlacheckiego Deputacji Wywodowych różnych powiatów i guberni w celu uzyskania praw stanu szlacheckiego. Była to procedura zarówno droga, jak i czasochłonna. Bez niej nie można było utrzymać substancji ziemskiej i szlacheckiej.

Łagunowie zostali uznani w szlachectwie z wpisem do części szóstej Księgi Starożytnej Szlachty tzw. odwiecznej – posiadającej szlachectwo przed 1685 r.[7][8]

Łagunowie[edytuj | edytuj kod]

Do najbardziej znanych i zasłużonych osób z tego rodu należeli między innymi (w układzie chronologicznym):

  • Wojciech Łaguna – (1570-...) syn Marcina, rotmistrz królewski uczestnik Bitwy pod Cecorą,
  • Arnolf Łaguna – (1625-1691) syn Wojciecha, chorąży zakroczymski, towarzysz pancerny, właściciel miasta Dołubowa (Łyczków),
  • Adam Łaguna – (1730-1795) podstoli ciechanowski, poseł na sejm, komisarz Ofiary Dziesiątego Grosza na powiat Sąchocin, łowczy przemyski, właściciel wsi Łaguny Wielkie i Łaguny Małe (obecnie : Łaguny),
  • Stefan Tomasz Łaguna – (1710-6.07.1762) syn Wojciecha, starosta wąsowski, marszałek ziemi wiskiej, miecznik wiski, sędzia grodzki wąsowski, dziedzic wsi Stawiane,
  • Jakub Wojciech Łaguna – (2.02.1741-1776) syn Stefana Tomasza, starosta wąsowski;
  • Mikołaj Łaguna – (1715-...) Przewielebny Ojciec, Definitor Ojców Benedyktynów;
  • Marianna Deodicata – (1732-1757) córka burgrabiego zamku ciechanowskiego i komornika ziemi ciechanowskiej Pawła Aloizego i Agnieszki Długołęckiej h. Grzymała, przeorysza konwentu Św. Franciszka w Przasnyszu;
  • Julian Ignacy Łaguna – (1794-1854) syn Adama i Klary z Niskich, porucznik WP, powstaniec listopadowy, należał do Korpusu Dwernickiego;
  • Józef Andrzej Łaguna – (1788-1856) syn Adama i Klary z Niskich, Szwoleżer Pułku Polskiego Lekkokonnej Gwardii Napoleona I. Odbył kampanię 1808-14 pod Wagram;
  • Maria Marcela – (1.01.1841-7.05.1928) córka, Jana Leopolda i Marianny z Sosnowskich h. Nałęcz, przełożona zakonu sióstr Bernardynek w Wilnie;
  • Stosław (Klemens Stanisław) Łaguna [1]– (23.02.1833-28 04 1900) – syn Jana i Izabeli z Nideckich; profesor Prawa Polskiego na Uniwersytecie w Sankt Petersburgu, powstaniec styczniowy;
  • Zygmunt Łaguna – (20.08.1845-19.07.1921) syn Stanisława i Apolonii z Lewandowskich, podporucznik WP. powstaniec styczniowy, weteran;
  • Stanisław Ignacy Łaguna – (18.01.1878-1.08.1943) syn Zygmunta i Marii z Ubyszów h. Cholewa, dyrektor departamentu komunikacji Delegatury rządu na Kraj, Dyrektor Kolei Państwowych PKP w Radomiu i Katowicach, we Lwowie, dyrektor Dep. Ruchu Kolei Ministerstwa Komunikacji. Pseudonim „Zbrojny”. Stracony w Oświęcimiu;
  • Jan Bronimir Łaguna – (1835-1897) syn Jana i Izabeli Nideckiej, brat Stosława, ziemianin, powstaniec;
  • Józef Karol – (1831-1901) syn Franciszka Ksawerego i Karoliny z Modzelewskich, ziemianin, powstaniec styczniowy 1863;
  • Mikołaj Łaguna – (1835-1869) syn Szymona, powstaniec styczniowy, ziemianin;
  • Aleksander Łaguna[9] [2]– (7.10.1894 – 9.10.1934) syn Henryka Piotra, rotmistrza sztabowego 42 Mitawskiego Pułku Dragonów i Wiktorii Antoniny z Wilamowskich, major WP pilot obserwator;
  • Piotr Łaguna – (1905-1941) major WP pilot;
  • Sławomir Łaguna – (1889-1940) syn Leona Antoniego, inż. leśnika i Zofii z Farańskich, prezydent miasta Siedlce, poseł na sejm, członek PPS;
  • Mikołaj Łaguna (Łagunow)[3] – (14.06.1890-1940) syn Pawła, generała-majora wojsk carskich i Serafiny von Kothen, porucznik, został zamordowany w Katyniu;
  • Stanisław Teofil Łaguna – (27.04.1893-25.11.1962) syn Franciszka Teofila, urzędnika Izby Skarbowej i Aleksandry z Dolińskich, prof. nauk medycznych UW, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej w Poznaniu i Warszawie;
  • Grzegorz Łaguna – (1987) dziennikarz i prezenter telewizyjny;

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Franciszek Piekosiński: Poczet rodów szlachty Polskiej wieków średnich. Lwów: Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie, 1911, s. Tom II.
  2. Bartosz Paprocki: Herby Rycerstwa Polskiego. Kraków: 1584, s. 619.
  3. Jan Nep. Bobrowicz: Dodatek do Herbarza Polskiego ks. Kacpra Niesieckiego. Lipsk: 1844, s. 335-337.
  4. Bronisław Zaleski. Rocznik Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Payżu, Rok 1869. . 
  5. Paprocki Łukasz: Łaski cudowne przy kościele sierpskim Wniebowzięcia pełnej łaski Bogurodzice Panny w województwie płockim, suplement „Origo Stemmati Grzymała”. 1652 r..
  6. Zbigniew Leszczyc: Herby Szlachty Polskiej. 1907.
  7. Sęczys Elżbieta: Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836-1861. Warszawa: DIG, 2000.
  8. Nikołaj Iwanowicz Pawliszczew: Herbarz rodzin szlacheckich Królestwa Polskiego najwyżej zatwierdzony. Warszawa: 1853, s. 104.
  9. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników.., niebieskaeskadra.pl [dostęp 2016-02-17].