Łaziska Dolne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łaziska Dolne
Dzielnica Łazisk Górnych
Ilustracja
Wieża ciśnień w Łaziskach Dolnych
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat mikołowski
Miasto Łaziska Górne
Tablice rejestracyjne SMI
Położenie na mapie Łazisk Górnych
Mapa lokalizacyjna Łazisk Górnych
Łaziska Dolne
Łaziska Dolne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łaziska Dolne
Łaziska Dolne
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Łaziska Dolne
Łaziska Dolne
Położenie na mapie powiatu mikołowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mikołowskiego
Łaziska Dolne
Łaziska Dolne
Ziemia50°09′21″N 18°52′11″E/50,155924 18,869830
Portal Portal Polska
Próba odtworzenia dawnego herbu Łazisk Dolnych z pieczęci gminnej

Łaziska Dolne (niem. Nieder Lazisk, sporadycznie Niederlazisk) – dzielnica Łazisk Górnych położona w północno-wschodniej części miasta, dawniej wieś gminna.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założone prawdopodobnie na przełomie XII i XIII w. W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 r. wieś została wymieniona jako Lazyska Dolny[1].

W 1779 r. rozpoczęła w Łaziskach Dolnych pracę kopalnia „Szczęście Henryka” (Heinrichsglück), zapoczątkowując wydobycie węgla kamiennego na terenie dzisiejszego miasta[2]. Działała do 1845 r. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie prowincji śląskiej wydanym w 1830 r. we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod niemiecką nazwą Nieder Lazisk, pojawia się też informacja o istniejącym tu pałacu[3]. W 1884 r. na terenie osady znajdowało się 47 domów mieszkalnych[4]. W 1910 r. w gminie mieszkało 1227 osób, a w obszarze dworskim 6[5]. Podczas plebiscytu w 1921 659 mieszkańców głosowało za Polską, natomiast 59 za Niemcami[6].

We wrześniu 1939 r. polskie oddziały stawiły w miejscowości silny opór armii niemieckiej. Według niektórych źródeł, po zajęciu wsi żołnierze Wehrmachtu wyciągali z domów wszystkich mężczyzn od 15 roku życia, rozstrzeliwując ich bez sądu na miejscu. Zabili ok. 50 osób i spalili 8 zabudowań gospodarczych[7]. Według wspomnień samych mieszkańców opór polskiego wojska był dość krótki (z uwagi na przewagę liczebną armii niemieckiej), a liczba zabitych to 11 osób, głównie byłych powstańców śląskich (gdyby zabijano wszystkich mężczyzn powyżej 15 roku życia, to ofiar byłoby znacznie więcej w przypadku wsi liczącej ponad 1000 mieszkańców; według tych informacji kilkadziesiąt osób zostało rozstrzelanych w całej dzisiejszej gminie Łaziska Górne). Zbrodni miał dokonać Wehrmacht wraz z oddziałami Freikorpsu. 2 września aresztowano wójta Łaziska Dolnych, po którym ślad zaginął[8].

1 grudnia jednostka zniesiona, włączona do gminy Łaziska Średnie[9].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy znajduje się wieża wodna z 1924 r.[10] (zaopatrywana w wodę ze studni głębinowych w Rusinowie - w dolinie Promny) oraz schron (potocznie nazywany bunkrem) wchodzący w skład Obszaru Warownego „Śląsk”. Jest również kapliczka przydrożna św. Jana, powstała prawdopodobnie w I poł. XIX w. oraz kamienny krzyż z XIX w. W jego pobliżu znajduje się zbiorowa mogiła 6 niemieckich żołnierzy (według innych źródeł 9 lub 10), poległych w walce z Rosjanami w 1945 r., ale nie na terenie Łazisk Dolnych, Górnych, ani Średnich[potrzebny przypis]. W okresie PRL oficjalnie nie istniała.

Przez Łaziska Dolne biegnie ścieżka przyrodnicza. Na tzw. „Wierzysku” prowadzi ona przez tereny leśne (buczyna) oraz łąki.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21. lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  2. Według innych źródeł kopalnia rozpoczęła działalność dopiero w 1839.
  3. Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien..., s. 413
  4. Łaziska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa 1884.
  5. Landkreis Pless
  6. Wyniki plebiscytu w powiecie pszczyńskim
  7. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981
  8. M. Strzelczyk, To był piątek..., „Gazeta Łaziska” nr 17 (187), 15-30 września 2009 r., s. 12-13.
  9. Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 o podziale powiatu pszczyńskiego w województwie śląsko-dąbrowskim na gminy wiejskie i gromady (Katowice: Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki z dnia 22 grudnia 1945 r., Nr. 34, Poz. 454)
  10. Gazeta Łaziska, 23-24, 2015