Łukasz Siemiątkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łukasz Siemiątkowski
Tasiemka
Data i miejsce urodzenia 5 września 1876
Milanówek
Data i miejsce śmierci luty 1944
Majdanek, Lublin
Zawód, zajęcie działacz polityczny, konspirator, gangster
Miejsce zamieszkania Warszawa
Narodowość polska
Partia PPS PPS dawna Frakcja Rewolucyjna

Łukasz Siemiątkowski, ps. Tasiemka, Ignac, znany też jako Tata Tasiemka (ur. 5 września 1876 w Milanówku (według metryki urodzenia: (1)13 września 1876[1]), zm. luty 1944 na Majdanku) – polski gangster, działający na warszawskiej Woli, działacz Polskiej Partii Socjalistycznej od 1903, konspirator w podziemiu antyniemieckim w czasie II wojny światowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn cieśli[2] Jana i Pauliny z domu Augustyniak[3]. W wieku 17 lat podjął w Grodzisku Mazowieckim pracę w fabryce tkackiej, gdzie działał w organizacji socjalistycznej kolportując „bibułę”[2]. Od 1898 do 1904 r. pracował w Tomaszowie Mazowieckim.

Proces przeciwko członkom gangu z warszawskiego targowiska Kercelak. Oskarżeni w asyście policjantów udają się na rozprawę

W 1904 r. przybył do Warszawy, gdzie wstąpił do PPS i podjął pracę w fabryce gumowej[2] przy ul. Okopowej 24[3]. Podjął działalność w organizacji PPS, przyjmując pseudonim „Tasiemka” pochodzący od pracy pasmanteryjnej[2]. Współuczestniczył w działaniach Organizacji Bojowej PPS[4]. W kwietniu 1906 r. brał udział w przygotowaniach do akcji uwolnienia tzw. „Dziesięciu z Pawiaka”. Od 1906 lub 1907 działał w Komitecie PPS Dzielnicy Powązki. W 1909 został członkiem Okręgowego Komitetu Robotniczego PPS w Warszawie[2]. W 1911 r. był przejściowo aresztowany przez dwa miesiące z grupą działaczy PPS, lecz został zwolniony z powodu braku dowodów. Ponownie podjął działalność pod pseudonimem „Ignac”.

W okresie I wojny światowej służył w wywiadzie I Brygady[2] na zlecenie Konstancji Jaworowskiej „Jadwigi”. W ramach Pogotowia Bojowego PPS uczestniczył w połowie 1918 w zamachach na agenta Prymusiewicza[5]. Został aresztowany i osadzony w cytadeli warszawskiej. Po dwóch miesiącach został wywieziony do Modlina, gdzie przebywał z Walerym Sławkiem. 7 listopada znów został przewieziony do Warszawy, gdzie został skazany na śmierć. Trzy dni przed wykonaniem wyroku, 11 listopada 1918 roku, został uwolniony .

Po odzyskaniu niepodległości Siemiątkowski podjął działalność w strukturach PPS, kierując Dzielnicą Powązki. Wówczas nawiązał współpracę z innym działaczem PPS – Józefem Łokietkiem[2], który kierował Milicją PPS w okręgu warszawskim. Od 1927 do 1928 był członkiem Warszawskiego Okręgowego Komitetu Robotniczego PPS[6]. W wyborach w maju 1927 r. do Rady Miejskiej został wybrany radnym miejskim, zaś Rajmund Jaworowski prezesem Rady Miejskiej[7]. Podjął też nieudaną próbę kandydowania do senatu[2].

Po rozłamie w PPS w 1928 r. był jednym ze współorganizatorów PPS dawna Frakcja Rewolucyjna[2], wchodząc do Centralnej Rady Organizacyjnej.

Po rozłamie w PPS rozpoczął działalność kryminalną. Razem ze swoją prawą ręką – Pantaleonem Karpińskim[2] – założył w 1928 roku 14-osobowy[8] gang sprawujący kontrolę nad największym warszawskim targowiskiem – Kercelakiem i wymuszał od lokalnych handlarzy opłaty „za ochronę” (haracz)[2]. Swoją melinę gang Siemiątkowskiego miał w kawiarni Aleksandrówka na Woli. Jednocześnie Tata Tasiemka nadal pozostawał w strukturach partyjnych, które zasilał częścią swoich „dochodów”. W 1928 wszczęto przeciwko niemu śledztwo z oskarżenia Bezpartyjnego Związku Tragarzy sekcji żydowskiej. Akt oskarżenia wyliczał 44 wymuszenia i inne przestępstwa dokonane przez gang Taty Tasiemki na kupcach z targowiska Karcelak[8].

Widok na ławę oskarżonych w czasie rozprawy. Widoczni m.in.: Łukasz Siemiątkowski (siedzi z lewej łysy), Pantaleon Karpiński (siedzi obok Ł. Siemiątkowskiego).

Wraz ze swoimi podwładnymi został aresztowany w lutym 1932 r., ale w kilka dni później zwolniono go. Proces jednak odbył się i 9 lipca Siemiątkowski został skazany na 3 lata więzienia. Winnym uznano także Karpińskiego (6 lat pozbawienia wolności) i innych oskarżonych (wyroki skazujące od 1 do 5 lat). Po wniesieniu apelacji karę zmniejszono mu do 2 lat więzienia z pozbawieniem praw publicznych i honorowych na okres 2 lat. Wyroku w całości jednak nie odbył, ponieważ 1 sierpnia 1935 r. został ułaskawiony przez Prezydenta RP, Ignacego Mościckiego, z zawieszeniem wykonania kary na okres trzech lat[9]. W 1937 r. został odznaczony Krzyżem Niepodległości, jednak z uwagi na zatajenie faktu skazania został mu on odebrany 11 lipca 1939 roku[10].

Po agresji III Rzeszy na Polskę, Siemiątkowski rozpoczął działalność w polskim podziemiu. Na jesieni 1942 roku, wraz synem Janem został aresztowany przez Niemców i osadzony na Pawiaku. Stamtąd w styczniu następnego roku[3] przetransportowano go do obozu koncentracyjnego na Majdanku w Lublinie. W pierwszych dniach lutego 1944 roku zmarł na terenie obozu na tyfus[2].

Tata Tasiemka w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Postać Siemiątkowskiego pojawia się w drugiej zwrotce przedwojennej warszawskiej przyśpiewki pt. Rum-Helka, wykonywanej m.in. przez Stanisława Grzesiuka.

Tata Tasiemka był pierwowzorem Kuma Kaplicy, bohatera powieści Król Szczepana Twardocha[11].

Tata Tasiemka jest również jedną z najważniejszych postaci drugoplanowych w serii powieści „Śmierć Frajerom” Grzegorza Kalinowskiego, osadzonych w Warszawie w okresie międzywojennym[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Archiwum Państwowe w Grodzisku Mazowieckim, parafia Żuków, księga urodzeń za rok 1876
  2. a b c d e f g h i j k l Doktor Łokietek i Tata Tasiemka, najsłynniejsi gangsterzy II RP, „Onet Facet”, 31 stycznia 2017 [dostęp 2017-02-10] (pol.).
  3. a b c l, Łukasz Siemiątkowski, ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2017-02-22] (pol.).
  4. Jerzy Rawicz: Doktor Łokietek i Tata Tasiemka. Dzieje gangu. Warszawa: 1968, s. 12.
  5. Jerzy Rawicz: Doktor Łokietek i Tata Tasiemka. Dzieje gangu. Warszawa: 1968, s. 14.
  6. ALeksandra Tymieniecka: Warszawska organizacja PPS 1918–1939. Warszawa: 1982, s. 111.
  7. ALeksandra Tymieniecka: Warszawska organizacja PPS 1918–1939. Warszawa: 1982, s. 113.
  8. a b Monika Piątkowska: Życie przestępcze w przedwojennej Polsce. Grandesy, kasiarze, brylanty. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 63. ISBN 978-83-01-17232-9.
  9. Jerzy Rawicz: Doktor Łokietek i Tata Tasiemka. Dzieje gangu. Warszawa: 1968, s. 357.
  10. Ogłoszenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 lipca 1939 r. o utracie Krzyża Niepodległości (M.P. z 1939 r. nr 185, poz. 459).
  11. Szczepan Twardoch: Większość warszawskich Żydów wcale do polskości nie aspirowała – Książki i Literatura – zapowiedzi, recenzje dziennik.pl, kultura.dziennik.pl [dostęp 2017-12-03].
  12. http://lubimyczytac.pl/ksiazka/256222/śmierć-frajerom

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rawicz Jerzy, Doktor Łokietek i Tata Tasiemka. Dzieje gangu, Warszawa 1968;
  • Śliwa M., Siemiątkowski Łukasz (1876-1944), Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVII, Warszawa – Kraków 1996, s. 3-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]