Świętajno (powiat szczycieński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miejscowości w powiecie szczycieńskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Artykuł 53°33′52″N 21°13′2″E
- błąd 38 m
WD 53°33'N, 21°13'E
- błąd 2278 m
Odległość 1697 m
Świętajno
wieś
Ilustracja
Kościół św. Andrzeja Boboli
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat szczycieński
Gmina Świętajno
Liczba ludności (2011) 1865[1]
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 12-140
Tablice rejestracyjne NSZ
SIMC 0490145
Położenie na mapie gminy Świętajno
Mapa lokalizacyjna gminy Świętajno
Świętajno
Świętajno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świętajno
Świętajno
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Świętajno
Świętajno
Położenie na mapie powiatu szczycieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu szczycieńskiego
Świętajno
Świętajno
Ziemia53°33′52″N 21°13′02″E/53,564444 21,217222

Świętajno (niem. Altkirchen[2][3], do 1938 r. Schwentainen[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Świętajno, której jest siedzibą.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

W miejscowości znajduje się m.in. kościół, wybudowany w 1908 roku, odbudowany w 1925 r. ze zniszczeń I wojny światowej.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

16 lipca 1938 r. w miejsce nazwy Schwentainen wprowadzono nazwę Altkirchen[2]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Świętajno[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość lokowana w 1686 r. w ramach osadnictwa szkatułowego[4]. Wedle innych źródeł, miejscowość powstała w 1687 r. jako osada smolarzy[5]. Była to osada targowa z prawem do 4 jarmarków w ciągu roku.

W czasie I wojny światowej w Świętajnie spłonęło 140 domów oraz kościół. Po odbudowie miejscowość nabrała charakteru małomiasteczkowego.

W 1933 r.[6] w miejscowości mieszkało 1767 osób, a w 1939 r.[7] – 1661 osób[2].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Świętajno jest położone 2–3 km od drogi krajowej nr 53 i ok. 8–10 km od drogi krajowej nr 59.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Budynki murowane z początku XX wieku (ul. Dworcowa, ul. Adama Mickiewicza, ul. Parkowa).
  • Szkoła wybudowana po I wojnie światowej.
  • Dawny kościół ewangelicki, wybudowany w latach 1918–1922 (w miejscu dawnego z 1908 roku, spalonego w 1914 roku).
  • Kościół baptystyczny, wybudowany w 1908 roku, w zastępstwie starszej kaplicy z 1883 roku, znajdującej się w Piasutnie. Zbór czynny był do 1986 roku, obecnie jako filialny zboru w Szczytnie.
  • Obelisk – fragment dawnego pomnika, poświęconego poległym w I wojnie światowej.

Ludzie związani ze Świętajnem[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Karwowski (1960–2018) – poseł na Sejm RP I i III kadencji, pochowany na miejscowym cmentarzu[8].
  • August Reszka (ur. 1885 w Świętajnie, zm. 1957) – działacz plebiscytowy, współzałożyciel Mazurskiego Związku Ludowego.
  • Marcin Zieliński (ur. 1694 w Świętajnie, zm. 1741) – pastor i wydawca polskich pieśni religijnych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. a b c d Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Ostpreußen, Kreis Ortelsburg (niem.). 2006. [dostęp 2012-10-24].
  3. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  4. Iwona Liżewska, Wiktor Knercer: Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej. Olsztyn: Agencja Wydawnicza „Remix” s.c., 1998, s. 171. ISBN 83-87031-13-5.
  5. >T. Darmochwał, M. J. Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996.
  6. Stan na 16 czerwca.
  7. Stan na 17 maja.
  8. Śp. Tomasz Karwowski. zapalowski.edu. [dostęp 2018-05-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996.ISBN 83-902165-0-7​ s. 95
  • Liżewska Iwona, Knercer Wiktor Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej; Agencja Wydawnicza „Remix” s.c., Olsztyn 1998. ​ISBN 83-87031-13-5