Święty Dyzma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Święty
Dyzma

Rach?
„dobry łotr”
Ilustracja
Dobry Łotr na obrazie Michała Anioła Cerquozziego
Data i miejsce śmierci 7 kwietnia 30[1]
Golgota k. Jerozolimy
Czczony przez Kościół katolicki
Kościoły wschodnie
Wspomnienie 25 marca lub 26 marca (kat.)
Patron m.in. więźniów, skazańców, Archidiecezji przemyskiej, Apulii
Ikona świętego Dyzmy z 1560 roku pochodząca z Moskiewskiego Kremla

Dyzma, określany mianem „Dobry Łotr”, praw. Rach (zm. 30[1]) – pierwszy święty chrześcijański, ukrzyżowany wraz z Chrystusem.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Postać Dyzmy opisana jest w Biblii. Dobry Łotr był tym człowiekiem i złoczyńcą, o którym pisze Łukasz Ewangelista w swojej Ewangelii. Ukrzyżowany po prawej stronie Chrystusa żałował za grzechy i prosił Jezusa Chrystusa, aby wspomniał o nim „gdy przyjdzie do swego Królestwa”. Chrystus zapewnił skruszonego przestępcę[2]:

Quote-alpha.png
Zaprawdę, powiadam ci: Dziś ze Mną będziesz w raju.

Imię Dyzma pojawia się w apokryficznej ewangelii według Nikodema, inaczej Akta Piłata (IV wiek), a później w Protoewangelii Jakuba (V wiek). W Ewangelii Dzieciństwa Arabskiej (VI wiek) określany jest imieniem Titus[3].

Złoczyńca, który nawrócił się i zmarł skruszony, za sprawą odpuszczenia mu grzechów przez Chrystusa, stał się symbolem Miłosierdzia Bożego i podstawą kultu.

Kult „Dobrego Łotra” rozwijał się od początków chrześcijaństwa, a nabrał znaczenia w IV wieku, kiedy to pojawiła się pogłoska o znalezieniu jego krzyża.

Relikwiom tego krzyża oddawano cześć m.in. w Bolonii.

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 26 marca, będące jednocześnie w polskim Kościele katolickim Dniem Modlitw za Więźniów (ustanowionym na Konferencji Episkopatu Polski w 2009)[4].

Święty Dyzma jest patronem więźniów, skazańców, kapelanów więziennych, umierających, pokutujących i nawróconych grzeszników oraz skruszonych złodziei. Stanowi wzór doskonałego żalu za grzechy. Święty jest również patronem Archidiecezji przemyskiej i Apulii.

W ikonografii przedstawiany jest rozmaicie, często jako młodzieniec, również w wieku dojrzałym, a nieraz też jako starzec. Jego strojem jest opaska na biodrach lub krótka tunika.

Święty występuje głównie w scenach zbiorowych: na krzyżu obok Chrystusa, w wyobrażeniach wstąpienia Chrystusa do otchłani, w przedstawieniach Sądu Ostatecznego, w przedstawieniach Chrystusa z grzesznikami, w wyobrażeniach raju. Przedstawienia indywidualne Dobrego Łotra spotyka się przede wszystkim w sakralnej sztuce Kościołów wschodnich. W XVII wieku w Rosji powstał typ ikony tzw. marszowej. Przedstawiały one Dobrego Łotra jako mężczyznę w czerwonej opończy przerzuconej przez ramię, z krzyżem w jednym ręku, a z mieczem lub nożem w drugim. Ikony te przeznaczone były dla band rozbójników.

Atrybutami świętego Dyzmy są krzyż, łańcuch, maczuga, miecz lub nóż.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Exact Dating of the Birth and Crucifixion of Jesus (ang.). W: New Testament Chronology [on-line]. [dostęp 2019-04-21].
  2. Łk 23,43 w przekładach Biblii.
  3. Catholic Encyclopedia Arabic Gospel of the Infancy 23. "And the Lord Jesus answered, and said to His mother: Thirty years hence, O my mother, the Jews will crucify me at Jerusalem, and these two robbers will be raised upon the cross along with me, Titus on my right hand and Dumachus on my left; and after that day Titus shall go before me into Paradise."
  4. Wspomnienie Dobrego Łotra (26 III) dniem modlitw za więźniów. (opublikowano: 2009-03-19)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dobry Łotr (26 marca) - Archidiecezja Przemyska
  • Święty Dobry ŁotrVerbum, Miesięcznik parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Zagórzu nr 4(63)2009 str. 4 [data opublikowania: 26 kwietnia 2009 r.]
  • Święty Dobry Łotr na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 07.02.2009]
  • [1] - Żywoty świętych kalendarza kościelnego z uwzględnieniem dzieła ks. Piotra Skargi T.J. oraz innych opracowań i źródeł na wszystkie dni całego roku ułożył ks. Władysław Hozakowski