Świadkowie Jehowy w województwie dolnośląskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Świadkowie Jehowy w województwie dolnośląskim – wspólnota religijna Świadków Jehowy w województwie dolnośląskim. Liczba głosicieli na terenie województwa wynosi ok. 15 371 (stan w 2011)[1]. W listopadzie 2019 roku na terenie województwa znajdowały się miejsca zgromadzeń 128 zborów (w tym zbór angielskojęzyczny, zbór i cztery grupy rosyjskojęzyczne, dwa zbory i dwie grupy ukraińskojęzyczne, zbór i cztery grupy języka migowego oraz grupy: arabskojęzyczna, chińskojęzyczna i hiszpańskojęzyczna)[2][a].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

W 1919 roku we Wrocławiu było 19 wyznawców. Na początku lat 20. XX wieku organizowano wyjazdy rowerowe, aby prowadzić działalność kaznodziejską do 100 km od Wrocławia. Pod koniec lat 20. XX wieku w Cieplicach Śląskich-Zdroju działało ponad 40 wyznawców, a w samej Jeleniej Górze – około 60. Duże grupy wyznawców działały także w okolicach Wałbrzycha, Kłodzka, Nowej Rudy oraz Zgorzelca. W 1932 roku zgromadzenia odbyły się w Legnicy[3], Jeleniej Górze[4], Kamiennej Górze[5], Nowej Rudzie[6], Wałbrzychu[7] i Ziębicach[4], a w 1933 roku – we Wrocławiu[8] i Legnicy[9].

Prześladowania w okresie III Rzeszy[edytuj | edytuj kod]

Hitlerowskie oświadczenie o wyrzeczeniu się wiary, którego podpisania odmawiali Świadkowie Jehowy m.in. w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen

W czasach nazizmu wielu tutejszych niemieckich Świadków Jehowy trafiło do więzień i hitlerowskich obozów koncentracyjnych za odmowę pójścia na kompromis i wyrzeczenia się służenia Bogu Jehowie (m.in. z Legnicy, Nowej Rudy, Lubania)[10].

W niemieckim obozie koncentracyjnym Groß-Rosen osadzono 109 Świadków Jehowy z Niemiec, Polski, Holandii, Austrii, Czech, Luksemburga i innych krajów, przebywali także w kopalni w Złotoryi, na robotach przymusowych[11].

W latach 30. Świadkowie Jehowy ze zboru Hirschberg (Jelenia Góra) w kilkuosobowych grupach wyglądających na turystów przenosili zakazaną w Niemczech literaturę biblijną poprzez zieloną granicę ze Szpindlerowego Młyna znajdującego się na terenie Czechosłowacji. Następnie literatura była pakowana w paczkach podobnie jak mydło i rozsyłana koleją do różnych części Niemiec. Działalność ta została ograniczona w 1936 roku gdy władze odkryły punkt przechowywania literatury znajdujący się pod Berlinem, a w nim wśród wielu innych trzy paczki z Hirschbergu. Pomimo aresztowania trzech miejscowych Świadków transport literatury na szlaku karkonoskim odbywał się dalej choć już w mniejszym stopniu[12].

Kurierzy z publikacjami docierali także m.in. do Zgorzelca oraz Wrocławia[13][14].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej przybyli tu polscy Świadkowie Jehowy. Powstały nowe zbory. W roku 1945 do Jeleniej Góry przeprowadził się z rodziną Stanisław Kocieniewski. Wkrótce sprowadzali się inni i powstał tam pierwszy zbór[15]. W 1946 w Boguszowie miejscowi wyznawcy posiadali własną Salę Królestwa. Działał też prężny zbór w Wałbrzychu.

W roku 1947 właśnie w Jeleniej Górze odbyła się pierwsza powojenna konwencja na Dolnym Śląsku z udziałem ok. 600 osób[16].

Również w Głogowie pierwszych kilkoro Świadków Jehowy pojawiło się zaraz po zakończeniu wojny. Na początku spotykali się na zebraniach religijnych w mieszkaniach prywatnych. Działalność głoszenia powodowała, że liczba wyznawców stale się zwiększała. W 1993 roku na terenie miasta istniało już 5 zborów[17]. W roku 1947 na terenie województwa wrocławskiego działały 44 zbory. W roku 1949 aresztowano uczestników zebrań w Salach Królestwa w Kamiennej Górze oraz we Wrocławiu[18][19].

Prześladowania[edytuj | edytuj kod]

W roku 1950 nastąpiła fala aresztowań i zakaz działalności, od tego roku działalność prowadzona była konspiracyjnie. Działalność wydawnicza publikacji była prowadzona konspiracyjnie w kilku ukrytych ośrodkach drukarskich na terenie województwa. Szczególnie od roku 1955 wielu Świadków za działalność religijną oraz za odmowę służby wojskowej skazywano na kary więzienia w zakładach karnych. W roku 1964 rozpoczęto organizowanie tzw. konwencji leśnych na polanach w lasach.

Czas „odwilży”[edytuj | edytuj kod]

Szczególnie od lat 70. XX wieku głosiciele w lecie prowadzą grupową wyjazdową działalność kaznodziejską na terenach, gdzie jest mniej wyznawców (wcześniejsze nazwy: obozy pionierskie, ośrodki pionierskie, grupy pionierskie).

W latach 80. XX wieku zaczęto organizować zgromadzenia w halach i na stadionach. W roku 1985 we Wrocławiu odbył się kongres międzynarodowy „Lud zachowujący prawość”.

Odzyskanie rejestracji prawnej i rozwój działalności[edytuj | edytuj kod]

Po odzyskaniu uznania prawnego w Polsce (w 1989 roku) zaczęły powstawać nowe Sale Królestwa (ostatnio w lipcu 2019 roku w Świebodzicach [20] ). W roku 1988 do głosicielki w Środzie Śląskiej dołączyli pionierzy. W 1990 roku powstał tam 47-osobowy zbór, a wkrótce Sala Królestwa. W 1992 roku działalność miejscowych głosicieli opisano w czasopiśmie religijnym „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy[21].

W czasie powodzi w 1997 roku oraz powodzi w 2010 roku zorganizowano pomoc humanitarną głównie dla poszkodowanych przez nią współwyznawców.

Wiosną 2009 roku w byłym hitlerowskim obozie koncentracyjnym Gross-Rosen prezentowana była wystawa Więzieni za wiarę – Świadkowie Jehowy a hitleryzm, poświęcona ich neutralności w okresie nazizmu, a jej skrócona prezentacja miała również miejsce w Szczawnie-Zdroju.

Sala Zgromadzeń w Skarbimierzu, znajdująca się w podbrzeskiej miejscowości Skarbimierz-Osiedle gości dolnośląskich Świadków Jehowy z okazji zgromadzeń obwodowych (oprócz zborów z rejonu Głogowa i Zgorzelca).

Kongresy regionalne odbywają się obecnie w Zgorzelcu (w latach 2015–2017 w Turów Arenie) i Lubinie (w latach 2015–2017 w hali RCS). Poprzednio również we Wrocławiu (w latach 2016–2017 w Hali „Orbita”, w latach 2014–2015 w Hali Stulecia, w 2012, 2018 i 2019 roku na Stadionie Miejskim we Wrocławiu[22][23][24]) oraz w Wałbrzychu (np. w latach 2015–2017 w hali Aqua Zdrój)[25] i na stadionach w Legnicy.

Świadkowie Jehowy studiują Biblię także z więźniami w zakładach karnych indywidualnie i w kilkuosobowych grupach m.in. w dwóch więzieniach w Wołowie. Niektórzy skazani dzięki temu dokonali niezbędnych zmian w swym postępowaniu, by mogli zostać ochrzczeni[26][27].

W placówkach medycznych na terenie województwa dolnośląskiego (m.in. we wrocławskim Wojskowym Szpitalu Klinicznym) zespoły medyczne operują Świadków Jehowy bez krwi[28][29].

W 2012 roku nastąpiła reorganizacja zborów. W roku 2013 rozpoczęto specjalne świadczenie publiczne na terenie wielkomiejskim, obejmujące Wrocław. Wdrożono też program świadczenia publicznego na terenie poszczególnych zborów za pomocą wózków z literaturą biblijną. W 2016 roku w Głogowie zakończyła naukę 15 klasa Kursu dla Ewangelizatorów Królestwa.

Zbory[edytuj | edytuj kod]

Poniższa lista obejmuje zbory zgromadzające się na terenie województwa[2]:

Na terenie miast na prawach powiatów[b]
  • Jelenia Góra: 6 zborów: Cieplice–Południe, Cieplice–Północ, Południe, Północ, Wschód, Zachód (w tym grupa grupa ukraińskojęzyczna)
  • Legnica: 8 zborów: Centrum, Nadbrzeże, Piekary, Południe (w tym grupa języka migowego), Północ, Ukraiński, Wschód, Zachód
  • Wrocław: 25 zborów: Angielski (w tym grupa chińskojęzyczna, hiszpańskojęzyczna), Brochów, Gajowice, Gądów, Grabiszynek, Huby, Jagodno, Karłowice, Klecina, Krzyki (w tym grupa arabskojęzyczna), Legnicka, Leśnica, Migowy, Milenijna, Nadodrze, Nowy Dwór, Ołbin, Osobowice, Plac Grunwaldzki, Psie Pole, Rosyjski, Rynek, Sępolno, Ukraiński, Zakrzów
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wrocław
Wrocław
Jelenia Góra
Jelenia Góra
Legnica
Legnica
Bolesławiec
Bolesławiec
Bielawa
Bielawa
Dzierżoniów
Dzierżoniów
Pieszyce
Pieszyce
Głogów
Głogów
Góra
Góra
Bolków
Bolków
Jawor
Jawor
Karpacz
Karpacz
Szklarska Poręba
Szklarska Poręba
K
K
Bystrzycka Kłodzka
Bystrzycka Kłodzka
Kłodzko
Kłodzko
Kudowa
Kudowa
Nowa Ruda
Nowa Ruda
Polanica-Zdrój
Polanica-Zdrój
Stronie-Lądek
Stronie-Lądek
Szczytna-Duszniki
Szczytna-Duszniki
Chojnów
Chojnów
Prochowice
Prochowice
Lubań
Lubań
Lubin
Lubin
Lubomierz
Lubomierz
Lwówek Śląski
Lwówek Śląski
Mirsk
Mirsk
Milicz
Milicz
Oleśnica
Oleśnica
Syców
Syców
Twardogóra
Twardogóra
Jelcz-Laskowice
Jelcz-Laskowice
Oława
Oława
Chocianów
Chocianów
Strzelin
Strzelin
Środa Śląska
Środa Śląska
Strzegom
Strzegom
Świdnica
Świdnica
Świebodzice
Świebodzice
Żarów
Żarów
Oborniki Śląskie
Oborniki Śląskie
Trzebnica
Trzebnica
Boguszów-Gorce
Boguszów-Gorce
Głuszyca
Głuszyca
Mieroszów
Mieroszów
W
W
S
S
Wołów
Wołów
Wińsko
Wińsko
Kąty Wrocławskie
Kąty Wrocławskie
Sobótka
Sobótka
Ząbkowice-Śląskie
Ząbkowice-Śląskie
Ziębice–Paczków
Ziębice–Paczków
Bogatynia
Bogatynia
Czerwona Woda
Czerwona Woda
Pieńsk
Pieńsk
Zgorzelec
Zgorzelec
Złotoryja
Złotoryja
Geographylogo.svg
Miejscowości w województwie dolnośląskim, w których są zbory Świadków Jehowy[2]. Na żółto zaznaczono zbory zgromadzające się w Sali Królestwa sąsiedniego zboru. Skróty: W – Wałbrzych, K – Kamienna Góra, S – Szczawno-Zdrój.
Wnętrze
Podium
Na terenie powiatów

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Obwody polskojęzyczne: Wrocław-Południe, Wrocław-Północ, Jelenia Góra, Kłodzko, Legnica, Wałbrzych, Zgorzelec, Głogów-Żary (część), Ostrów Wielkopolski (część); polskiego języka migowego: Piotrków-Tomaszów (część); angielski (część); rosyjski (część); ukraiński (część).
  2. W nazwach zborów na terenie miast na prawach powiatów pominięto pierwszy człon ich nazwy, którym jest nazwa miasta, na terenie którego zgromadza się dany zbór.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Stan i struktura demograficzno-społeczna. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011
  2. a b c Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2019-11-23].
  3. Watchtower. Wochenendversammlungen. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 146, 15 maja 1932 (niem.). 
  4. a b Watchtower. Wochenendversammlungen. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 178, 15 czerwca 1932 (niem.). 
  5. Watchtower. Wochenendversammlungen. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 338, 15 listopada 1932 (niem.). 
  6. Watchtower. Wochenendversammlungen. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 258, 1 września 1932 (niem.). 
  7. Watchtower. Wochenendversammlungen. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 18, 15 stycznia 1932 (niem.). 
  8. Watchtower. Bezirkshauptversammlung. „Biuletyn”, s. 2, kwiecień 1933 (niem.). 
  9. Watchtower. Wochenendversammlungen. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 82, 15 marca 1933 (niem.). 
  10. Teresa Wontor-Cichy: Więzieni za wiarę: Świadkowie Jehowy w KL Auschwitz, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, 2003
  11. Aleksandra Matelska „...w miłości nie ma bojaźni” Nazistowskie prześladowania Świadków Jehowy w Polsce s. 113–120, 205, Wydawnictwo A Propos, wyd. II, Wrocław 2010, ​ISBN 978-83-61387-19-0
  12. Jehowa osłaniał ich w cieniu góry. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 3–5, 15 grudnia 2013. 
  13. Nie bójcie się... Stefania Krug, Fritz Poppenberg; Drei Linden Film Gbr., 1997
  14. Watchtower: Gertrud Pötzinger: Najważniejsze jest imię Jehowy. jw.org, 2017-02-06. [dostęp 2017-02-06].
  15. Rocznik Świadków Jehowy 1994. Towarzystwo Strażnica, 1994, s. 211.
  16. Krzysztof Biliński, Hiobowie XX wieku, Wrocław: Wydawnictwo A Propos, 2012, s. 194, ISBN 978-83-63306-15-1, OCLC 839256207.
  17. Świadkowie Jehowy, Glogopedia, 1994
  18. K. Urban, Mniejszości religijne w Polsce 1945–1991 (zarys statystyczny), Kraków 1994, s. 20
  19. Witold Kaszewski Wierni Jehowie. Dzieje Świadków Jehowy w regionie łódzkim Wydawnictwo A Propos, 2011, s. 87, ​ISBN 978-83-917339-8-1
  20. Sebastian Biały: Z wizytą w Sali Królestwa w Świebodzicach. swiebodzice.info, 2019-07-08. [dostęp 2018-08-13].
  21. Zbieranie „kosztowności” w Polsce (Pionierzy torują drogę). „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 26, 15 lipca 1992. Watchtower. 
  22. Joanna Urbańska: 16 tys. osób na Kongresie Świadków Jehowy we Wrocławiu. 100 osób przyjęło chrzest. wroclaw.wyborcza.pl, 2019-08-10. [dostęp 2019-08-13].
  23. Kongres Świadków Jehowy we Wrocławiu. Tysiące wiernych na stadionie, mmwrocław.pl
  24. Spowolniony ruch pod Wrocławiem. Rusza kongres Świadków Jehowy, tvn24.pl
  25. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-06-01].
  26. Kiedy kamienne serca stają się wrażliwe. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 25–27, 15 października 1998. Watchtower. 
  27. „Zmieniliście moje zdanie o Świadkach Jehowy”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 27, 28, 15 września 1999. Watchtower. 
  28. TVP Wrocław: Bezrwawe operacje. Jak to możliwe?. wroclaw.tvp.pl, 2015-02-02. [dostęp 2017-09-19].
  29. Tosadzono Pajączek: Pierwsza taka operacja w Polsce. Przeszczep szpiku bez transfuzji krwi. wroclaw.onet.pl, 2018-07-02. [dostęp 2018-08-23].
  30. Daniel Śmiłowski: Świadkowie Jehowy chlebem i winem upamiętnili śmierć Jezusa. regionfan.pl, 2019-04-20. [dostęp 2019-07-30].