Żółta Czuba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żółta Czuba
Ilustracja
Żółta Czuba (drugi wierzchołek od lewej na drugim planie, widoczny za Bździochową Kopą)
Państwo  Słowacja
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 1939 m n.p.m.
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Żółta Czuba
Żółta Czuba
Ziemia49°13′07,3″N 20°10′38,5″E/49,218694 20,177361

Żółta Czuba (słow. Žltá kopa, niem. Portky-Spitze, Gelbe Kuppe, węg. Zsolta, Sárgakúp) – szczyt o wysokości 1939[1] lub 1941[2][3] (1940,7[4]) m, znajdujący się w dolnej części Bździochowej Grani w słowackiej części Tatr Wysokich. Od Bździochowej Kopy na południowym wschodzie oddziela go siodło Niżniej Bździochowej Bramy, a od Czarnogórskiej Czuby na północy – Czarnogórska Przełączka. Pomiędzy Żółtą Czubą a Czarnogórską Przełączką, bliżej tej ostatniej, znajduje się jeszcze turnia Samojedna Skałka (ok. 1805 m), od szczytu oddzielona Przełączką pod Żółtą Czubą (ok. 1800 m)[2].

W wierzchołku Żółtej Czuby Bździochowa Grań zmienia swój kierunek. Od Kołowego Szczytu przebiega ona ku północnemu zachodowi i oddziela od siebie Dolinę Czarną Jaworową i Dolinę Kołową, natomiast od Żółtej Czuby kieruje się na północ i stanowi granicę między Doliną Kołową i właściwą częścią Doliny Jaworowej. Żółta Czuba jest także zwornikiem dla krótkiej grani odchodzącej na zachód w kierunku Doliny Jaworowej. Jej północno-zachodnie zbocze, które wybija się nad lasem (między jej zachodnią granią a zachodnią granią Czarnogórskiej Czuby zwaną Czarnogórskim Murem), nazywa się Portkami lub Do Portek. Stoki południowo-zachodnie, opadające do Doliny Czarnej Jaworowej, przeważnie porośnięte są kosodrzewiną, w której gdzieniegdzie pojawiają się urwiste skały. Grań zachodnia na wysokości ok. 1800 m skręca w kierunku północno-zachodnim i kończy się w okolicy Jaworowej Polany. Zbocza Doliny Kołowej, znajdujące się po północno-wschodniej stronie Żółtej Czuby, są trawiaste i przecięte dwoma pasami urwistych skał, pomiędzy którymi biegnie wielki zachód. W niższych partiach tych zboczy tkwią dwie duże bule[2].

Żółta Czuba to pierwszy od góry szczyt w grani, który zbudowany jest z twardych piaskowców kwarcytycznych triasu, a nie ze skał krystalicznych[3].

Na wierzchołek Żółtej Czuby nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne. Najdogodniejsze drogi dla taterników wiodą znad Czarnego Stawu Jaworowego w Dolinie Czarnej Jaworowej, od północnego zachodu przez Portki oraz granią z Czarnogórskiej Czuby[2].

Pierwsze wejścia na wierzchołek Żółtej Czuby nie są znane. Był on od dawna znany przez pasterzy, myśliwych czy poszukiwaczy skarbów i to najprawdopodobniej któryś z nich dokonał pierwszego wejścia na Żółtą Czubę. Wierzchołek jest dobrym punktem widokowym na Dolinę Jaworową wraz z odgałęzieniami oraz na Tatry Bielskie[2].

Nazwa Żółtej Czuby ma swoje źródło w licznych żółtych porostach, pokrywających skały na wschód od jej wierzchołka. Nazwę Portek nadali jurgowscy juhasi, którzy dopatrywali się w dwóch żlebach (Żleb do Portek[1]) opadających z tego zbocza kształtu góralskich portek. Późniejsze przesuwanie tej nazwy na inne okoliczne zbocza bądź wierzchołki (np. Bździochową Kopę) było konsekwencją pomyłek popełnionych przez XIX-wiecznych kartografów. Określenie Portki występuje również w innych miejscach w Tatrach i ma podobne pochodzenie[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005, s. 105. ISBN 83-909352-2-8.
  2. a b c d e f Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XXIII. Przełęcz Stolarczyka – Modra Ławka. Warszawa: Sport i Turystyka, 1983, s. 212–216. ISBN 83-217-2472-8.
  3. a b Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 267. ISBN 83-01-13184-5.
  4. Vysoké Tatry 1:25 000, podrobná turistická mapa. 6. vydanie. Harmanec: VKÚ, 2008. ISBN 978-80-8042-552-4.
Żółta Czuba wśród podpisanych obiektów. Widok z Gałajdówki