Żabcze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°32′32″N 24°0′28″E
- błąd 39 m
WD 50°36'N, 24°2'E
- błąd 19684 m
Odległość 3 m
Żabcze
wieś
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat hrubieszowski
Gmina Dołhobyczów
Liczba ludności (2011) 224[1]
Strefa numeracyjna 84
Kod pocztowy 22-540[2]
Tablice rejestracyjne LHR
SIMC 0887138
Położenie na mapie gminy Dołhobyczów
Mapa lokalizacyjna gminy Dołhobyczów
Żabcze
Żabcze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żabcze
Żabcze
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Żabcze
Żabcze
Położenie na mapie powiatu hrubieszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu hrubieszowskiego
Żabcze
Żabcze
Ziemia50°32′32″N 24°00′28″E/50,542222 24,007778

Żabczewieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Dołhobyczów[3][4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego. Wieś stanowi sołectwo - zobacz jednostki pomocnicze gminy Dołhobyczów[5].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Żabcze położone jest w południowo-wschodniej części województwa lubelskiego w sąsiedztwie z Ukrainą. Wieś o charakterze rolniczym i zabudowie zagrodowej. Żabcze to siódma co do wielkości miejscowość gminy Dołhobyczów. Od Hrubieszowa oddalone jest o 37,2 km, od Zamościa 72,9 km, od Lublina 159 km, od Warszawy 334 km. Najbliższe przejście graniczne znajduje się w Dołhobyczowie i oddalone jest o 7,8 km.[6]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Żabcze to 224 z czego 51,8% mieszkańców stanowią kobiety, a 48,2% ludności to mężczyźni.[7] Miejscowość zamieszkuje 3,8% mieszkańców gminy. W latach 1998-2011 liczba mieszkańców zmalała o 27,0%. 57,1% mieszkańców wsi Żabcze jest w wieku produkcyjnym, 17,9% w wieku przedprodukcyjnym, a 25,0% mieszkańców jest w wieku poprodukcyjnym.[8]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś tenuty poturzyńskiej w XVIII wieku[9]. Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego z roku 1895, Żabcze, wieś w powiecie tomaszowskim, gminie Poturzyn, parafii Oszczów, około pół mili oddalone od Poturzyna. Wieś leży na dwu stokach gór ku sobie zwróconych, mając w dole łąki i ogrody. Żabcze posiadały około 1895 roku 60 domów i 379 mieszkańców w tym 20 wyznania rzymskokatolickiego, 650 mórg roli ornej 45 mórg łąk, 63 mórg lasu. Ludność trudni się rolnictwem. Cerkiew filialna parafii Poturzyn, zbudowana z drzewa, kiedy erygowana nie wiadomo. Folwark Żabcze należał do dóbr poturzyńskich i posiadał 351 mórg roli, 45 mórg łąk, 97 mórg łasu[10].

W 1492 r. wieś należała jako dzierżawa do Mikołaja Rogali z Wereszyna, zaś w XVI-XVIII stuleciu należała już do starostwa bełskiego. Według lustracji z 1564/65 r. na 5 łanach (84 ha) gruntów było 13 kmieci, karczmarz. Dochód z wsi wynosił 76 zł 6 gr. W XVIII w. wieś częściowo znajdowała się w posiadaniu Rulikowskich. W poł. XIX w. należała do Wojciechowskich. Według spisu z roku 1827 było tu 42 domów 264 mieszkańców. W 1880 r. wieś liczyła 60 domów i 379 mieszkańców; zaś wg spisu ludności z r.1921 - 81 domów oraz 527 mieszkańców, w tym 23 Żydów i 453 Ukraińców.[11] Majątek ziemski w 1930 r. liczył 291 ha, należał do Józefa Rulikowskiego.[12] W 1938 r. w ramach akcji repolonizacyjnej zburzono cerkiew w Żabczu.[13] W marcu 1944 r. w Żabczu dochodziło do ataków ukraińskich nacjonalistów, w czasie jednego z ataków zginęło 30 ludzi.[14]

Prawdopodobnie równocześnie z budową cerkwi (przełom XVII i XVIII w.) założono cmentarz grzebalny w kształcie czworoboku o powierzchni 0,35 ha. Cmentarz ten funkcjonował do końca II wojny światowej. W czasie budowy drogi w latach siedemdziesiątych XX w. został częściowo uszkodzony.[15]

Ludzie związani z Żabczem[edytuj | edytuj kod]

Urodził się tu Jan Leonowicz, ps. „Burta” (ur. 15 stycznia 1912, zm. 9 lutego 1951 w Nowinach) – członek SZP-ZWZ-AK, działacz WiN, dowódca oddziału partyzanckiego na Lubelszczyźnie.

W Żabczu mieszkali rodzice[16] Bolesława Prusa (Aleksandra Głowackiego) – polskiego literata, autora powieści "Lalka". Ojciec pisarza pracował w majątku Woyciechowskich jako oficjalista.[11][17][18][19]

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

  • Zdjęcia Żabcza w serwisie eholiday [4]
  • Akta gruntowe tyczące się cerkwi parafialnych. Dekanat tyszowiecki, Parafia Poturzyn, filie: Żabcze i Witków [5]
  • Cegły dworku w Żabczu, zbiory muzeum w Hrubieszowie [6]
  • Zdjęcia zburzonej cerkwi w Żabczu [7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2016-01-07].
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 18.11.2015]. 
  5. Jednostki pomocnicze gminy Dołhobyczów. Urząd Gminy Dołhobyczów. [dostęp 2016-01-07].
  6. Opracowano na podstawie Google Maps
  7. Dane GUS
  8. Serwis Polska w Liczbach
  9. Wiesław Bondyra, Własność ziemska w województwie bełskim w czasach saskich, Lublin 2015, s. 41.
  10. Żabcze w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.
  11. a b Wiesław Bondyra, Słownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego, Lublin - Zamość 1993 [1]
  12. Mapa majątków ziemskich na Lubelszczyźnie
  13. Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i południowym Podlasiu [2]
  14. Kalendarz Pamięci Ludobójstwa na Kresach - MARZEC
  15. Serwis Nekropole
  16. Dom Bolesława Prusa [w] Tygodnik Zamojski nr 27/2011
  17. Informacje ze strony gminy Dołhobyczów
  18. Prus. Śledztwo biograficzne [w] Uważam Rze. Historia, nr 8/2017
  19. Związki Bolesława Prusa z Wożuczynem [w] „Zamojski Kwartalnik Kulturalny”, nr 4/2012, s. 89 -92. [3]