(486958) Arrokoth

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z (486958) 2014 MU69)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(486958) Arrokoth
Ilustracja
Zdjęcie obiektu transneptunowego (486958) Arrokoth o największej rozdzielczości (33 metry na piksel), wykonane przez sondę New Horizons 1 stycznia 2019 o godzinie 6:26 CET 6,5 minuty przed największym zbliżeniem z odległości 6 628 km[1]. Dane dotyczące koloru pochodzą z obserwacji o niższej rozdzielczości.
Odkrywca HST, New Horizons KBO Search Team
Data odkrycia 27 czerwca 2014[2]
Numer kolejny 486958
Oznaczenie tymczasowe 2014 MU69
Charakterystyka orbity (J2000)
Przynależność
obiektu
Pas Kuipera
obiekt transneptunowy
Półoś wielka 44,5 ± 2,4[2] au
Mimośród 0,048 ± 0,406[2]
Peryhelium 42,4 ± 15,8[2] au
Aphelium 46,7 ± 2,5[2] au
Okres obiegu
wokół Słońca
297 ± 24[2] lat
Inklinacja 2,45 ± 0,03[2]°
Charakterystyka fizyczna
Średnica 30–45 km
Okres obrotu 15 ± 1 h
Albedo 0,04-0,10
Jasność absolutna 11,1[2]m
Satelity naturalne brak
Orbita (486958) Arrokoth z zaznaczonym torem lotu New Horizons
Model kształtu obiektu – wstępny i oparty o obserwacje sondy

(486958) Arrokoth (2014 MU69) – obiekt transneptunowy z Pasa Kuipera. Zalicza się do tzw. klasycznych obiektów Pasa Kuipera. Stanowił cel odwiedzin sondy kosmicznej New Horizons w styczniu 2019 roku.

Odkrycie i nazwa[edytuj | edytuj kod]

Obiekt (486958) Arrokoth został odkryty przez Marca Buie 26 czerwca 2014 w wyniku testowego poszukiwania w Pasie Kuipera przyszłego celu dla sondy New Horizons przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a (HST)[3][4]. Wykonano wtedy około 200 zdjęć fragmentu nieba w konstelacji Strzelca. Dostrzeżenie obiektu, tymczasowo oznaczonego 2014 MU69, możliwe było po zastosowaniu przez naukowców złożonych metod obróbki obrazu, żeby zablokować światło gwiazd widocznych w tle.

Obiekt otrzymał stały numer 486958. Zespół misji sondy New Horizons nieformalnie określał tę planetoidę jako „PT1” (Potential Target 1)[5]. W ramach konkursu na tymczasową nazwę przeprowadzonego przez Instytut SETI wraz z NASA wyłoniono spośród 34 000 propozycji nazwę Ultima Thule (synonim krańca świata)[6]. Miała być stosowana aż do przelotu sondy obok planetoidy, który nastąpił 1 stycznia 2019 roku[7].

Zespół misji New Horizons, za zgodą starszyzny plemienia Powatanów zaproponował nadanie obiektowi nazwy Arrokoth, oznaczającej „niebo” w języku algonkińskim. Międzynarodowa Unia Astronomiczna zaakceptowała tę nazwę, która stała się oficjalną nazwą obiektu[8].

Orbita[edytuj | edytuj kod]

Obiekt (486958) Arrokoth porusza się po orbicie zbliżonej do okręgu i leżącej w płaszczyźnie bardzo nieznacznie odchylonej od ekliptyki[9].

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Ta odległa planetoida jest obiektem podwójnym kontaktowym, składającym się z dwóch złączonych ze sobą brył o łącznej długości około 31 km; średnice brył: 19 i 14 km[10]. Członkowie zespołu misji New Horizons większą bryłę nazwali Ultima, mniejszą – Thule[11]. Zdjęcia wykonane przez sondę New Horizons 10 minut po największym zbliżeniu do obiektu wskazują, że elementy składowe są stosunkowo płaskie. Większy ma kształt naleśnika, mniejszy swym wyglądem przypomina nadgryziony orzech[12][13]. Największą depresję, zauważoną na planetoidzie – o szerokości 8 km – nazwano kraterem Maryland. Na powierzchni obiektu wykryto obecność lodu wodnego, metanolu i innych związków organicznych[14][15].

Okres obrotu obiektu wokół własnej osi 15 ± 1 h. Czerwone zabarwienie jest zgodne z przewidywaniami dla obiektów tej klasy w tym obszarze Pasa Kuipera[16]. Ze wstępnej analizy danych przesłanych przez sondę New Horizons wynika, że obiekt nie posiada atmosfery, pierścieni i księżyców o średnicy powyżej 1 mili. Kolor obu części składowych jest prawie identyczny[17].

Obserwowana wielkość gwiazdowa wynosi ok. 26,8m. Średnica obiektu stanowi od 1 do 2% średnicy Plutona[18].

2014 MU69 jest najprawdopodobniej dobrze zachowanym, zimnym (nigdy nie ogrzanym przez Słońce) reliktem z czasów powstawania Układu Słonecznego. Natomiast niewielki rozmiar tej planetoidy może sugerować, iż jest ona pozostałością po kolizji większych obiektów[9].

Cel sondy New Horizons[edytuj | edytuj kod]

Obserwacje (486958) 2014 MU69 z użyciem HST w sierpniu 2014 r. pozwoliły jednoznacznie potwierdzić, że New Horizons może przelecieć w jego pobliżu. Pod uwagę brane były jeszcze dwa inne obiekty wykryte przez Teleskop Hubble’a: 2014 PN70 (PT3) oraz 2014 OS393 (PT2), dla których szanse, iż New Horizons może się do nich zbliżyć, oszacowano odpowiednio na 97% i 7%. Zarówno planetoida PT3, jak i PT2 są nieznacznie jaśniejsze od (486958) 2014 MU69, zatem prawdopodobnie są od niej większe i potencjalnie bardziej interesujące pod względem naukowym.

28 sierpnia 2015 roku NASA poinformowała jednak, że to właśnie 2014 MU69 zostało wybrane jako kolejny cel sondy New Horizons. Decyzja taka została podjęta z uwagi na najmniejsze zużycie paliwa, które będzie potrzebne, by dostać się do obiektu[19], według szacunków sonda miałaby zużyć na to ok. 1/3 paliwa pozostałego jej po przelocie obok Plutona[20]. New Horizons przeleciała obok planetoidy 1 stycznia 2019 o godzinie 5:33 UTC[20][21], w odległości około 3500 km[22].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Spot On! New Horizons Spacecraft Returns Its Sharpest Views of Ultima Thule (ang.). New Horizons: Beyond Pluto, 22 lutego 2019. [dostęp 2019-02-25].
  2. a b c d e f g h JPL Small-Body Database Browser: 486958 (2014 MU69) (ang.). 2014-10-22 last obs. used. [dostęp 2018-03-13].
  3. Tod R. Lauer, Henry Troop: The Moment We First Saw Ultima Thule Up Close (ang.). Scientific American, 17 stycznia 2019. [dostęp 2019-07-05].
  4. The Journey Continued (ang.). New Horizons: Beyond Pluto, 26 czerwca 2019. [dostęp 2019-07-05].
  5. Alan Stern: New Horizons: A Billion Miles to 2014 MU69 (ang.). skyandtelescope.com, 2015-10-01. [dostęp 2015-10-03].
  6. Tricia Talbert: New Horizons Chooses Nickname for ‘Ultimate’ Flyby Target (ang.). NASA, 2018-03-13. [dostęp 2018-03-13].
  7. Krzysztof Czart: Internauci pomogli NASA wybrać nazwę dla celu misji New Horizons (pol.). Urania-Postępy Astronomii, 2018-03-14. [dostęp 2018-03-14].
  8. Far, Far Away in the Sky: New Horizons Kuiper Belt Flyby Object Officially Named 'Arrokoth'. 2019-11-12. [dostęp 2019-11-13].
  9. a b Emily Lakdawalla: Finally! New Horizons has a second target (ang.). The Planetary Society. [dostęp 2014-11-19].
  10. NASA’s New Horizons Mission Reveals Entirely New Kind of World (ang.). New Horizons: Beyond Pluto, 2 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-03].
  11. The Pl’s Perspektive: We Did It – The Bullseye Flyby of Ultima Thule! (ang.). New Horizons: Beyond Pluto, 17 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  12. New Horizons’ Evocative Farewell Glance at Ultima Thule (ang.). New Horizons: Beyond Pluto, 8 lutego 2019. [dostęp 2019-02-11].
  13. Ostatnie spojrzenie na Ultima Thule i taka niespodzianka!. Puls Kosmosu, 2019-02-08. [dostęp 2019-02-11].
  14. A Prehistoric Puzzle in the Kuiper Belt. NASA’s New Horizons Team Unravels the Many Mysteries of Ultima Thule (ang.). New Horizons: Beyond Pluto, 18 marca 2019. [dostęp 2019-03-26].
  15. Zespół misji New Horizons odkrył pierwsze tajemnice planetoidy Ultima Thule. Urania – Postępy Astronomii, 19 marca 2019. [dostęp 2019-3-26].
  16. Sonda New Horizons wysyła pierwsze zdjęcie z bliska planetoidy Ultima Thule. Urania – Postępy Astronomii, 2 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-03].
  17. New Ultima Thule Discoveries from NASA's New Horizons (ang.). New Horizons: Beyond Pluto, 3 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-04].
  18. Mike Wall: Hubble Telescope Spots Post-Pluto Targets for New Horizons Probe (ang.). Space.com. [dostęp 2014-11-19].
  19. NASA’s New Horizons Team Selects Potential Kuiper Belt Flyby Target (ang.). nasa.gov, 2015-08-28. [dostęp 2015-09-01].
  20. a b Krzysztof Kanawka: Przelot New Horizons obok 2014 MU69. Kosmonauta.net, 1 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-01].
  21. Where is New Horizons?, The Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory LLC, 2019 [dostęp 2019-01-01] (ang.).
  22. New Horizons: znamy szczegóły super-zbliżenia do 2014 MU69. Urania - Postępy Astronomii, 2017-09-10. [dostęp 2017-09-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]