16 Eskadra Wywiadowcza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
16 Eskadra Wywiadowcza
Ilustracja
Godło eskadry
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Tradycje
Kontynuacja 11 eskadra lotnicza
11 eskadra liniowa
Organizacja
Rodzaj wojsk Wojska lotnicze

16 eskadra wywiadowczapododdział lotnictwa rozpoznawczego Armii Polskiej we Francji, Wojska Litwy Środkowej i Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i walki[edytuj | edytuj kod]

Wiosną 1919 w skład Armii Polskiej we Francji włączona została francuska 39 eskadra Breguetów, wyposażona w samoloty Breguet XIV A2. W maju 1919 eskadra wraz z Błękitną Armią gen. Hallera przetransportowana została do Polski. Po przybyciu do kraju jednostka rozlokowana została w Warszawie, a później w Lublinie i Krakowie. W marcu 1920 jednostka przemianowana została na 16 eskadrę wywiadowczą[1], a w kwietniu tego roku, w składzie V Grupy Lotniczej wzięła udział w wyprawie kijowskiej, działając na korzyść 13 Dywizji Piechoty z 2 Armii gen. Listowskiego, z lotniska Kremeńczuki koło Starokonstantynowaem. Od 25 kwietnia eskadra aktywnie walczyła o zdobycie Czudnowa, Chmielnika, Żytomierza, Berdyczowa, Koziatynia. Wykonywała loty rozpoznawcze i bombardierskie. Od 3 maja jednostka operowała na korzyść 3 Armii. Personel eskadry wspierał działania 3 A w czasie przełamania bolszewickiej linii obrony na Dnieprze, zdobyciu Kijowa i Białej Cerkwi oraz w trakcie pościgu za szybko wycofującym się nieprzyjacielem. Pododdział wykonywał także loty rozpoznawcze nad Kijów. W Kijowie V dywizjon lotniczy, w składzie 3 i 16 eskadry) stacjonował na lotnisku Post Wołyński. Operując z tego lotniska V Dywizjonu wzięły udział w rozpoznaniu lotniczym wzdłuż Dniepru, na południe, w kierunku na Kaniów i Czerkasy. 24 maja samoloty 3 i 16 eskadry wzięły udział w bombardowaniu Rżyszczewa i ostrzeliwały z karabinów bolszewickie statki na Dnieprze. 28 i 30 maja oraz 1 czerwca samoloty V dywizjonu wykonały kilkanaście nalotów na rosyjską flotyllę rzeczną przygotowującą się do desantu pod Rżyszczewem. Następnie dywizjon skierowano do walk na północ od Kijowa. 10 czerwca po południu sprawne jeszcze samoloty eskadr V Dywizjonu przeleciały na lotnisko w Zwiahlu. W kolejnych dniach eskadra przeniosła się na lotnisko Szepietówka. Eskadra znalazła się w trudnej sytuacji sprzętowej. Resztki eskadry przesunięto do Łucka, do bazy zaopatrzenia armii, gdzie czekały na dostawę nowego sprzętu z Warszawy. W celu odtworzenia gotowości bojowej eskadr pierwsze samoloty przybyły pod koniec czerwca. 9 lipca eskadry przebazowano do Chełma, a 8 sierpnia do Lublina. 5 sierpnia personel eskadry przybył do Warszawy, tabor ciężki jednostki pojechał do Bydgoszczy. Personel podporządkowano Naczelnemu Dowództwu. W bitwie warszawskiej eskadra posiadała tylko dwa samoloty. Na początku września eskadra przebazowana została na lotnisko Markowszczyzna koło Białegostoku i podporządkowana dowódcy 2 Armii. Stąd wykonywała loty na dalekie rozpoznanie, a później walczyła w bitwie nad Niemnem. W październiku jednostka przebazowana została na lotnisko Porubanek, przemianowana na eskadrę lotniczą Litwy Środkowej i podporządkowana dowódcy Wojska Litwy Środkowej. 5 listopada 1920 kpt. pil. Teofil Dziama z obserwatorem, ppor. Lucjanem Moszczeńskim, zbombardował litewskie lotnisko na Poniemoniu. W marcu 1921 16 Eskadra Wywiadowcza powróciła do Warszawy i weszła w skład I dywizjonu wywiadowczego (w składzie Wojska Litwy Środkowej zastąpiła ją 3 eskadra wywiadowcza). W maju tego roku I dywizjon wszedł w skład 1 pułku lotniczego.

W 1925 jednostka przemianowana została na 11 eskadrę lotniczą, a cztery lata później na 11 eskadrę liniową. W marcu 1939 eskadra została rozwiązana, a jej personel latający i techniczny włączony do powstającego 215 dywizjonu bombowego.

Breguet 14A2 16 Eskadry Wywiadowczej w Kijowie, w 1920

Godło eskadry: biegnąca dziewczyna w biało-czerwonej sukience z bukietem kwiatów w ręce (proj. ppor.pil. Franciszek Rudnicki)[2]

Schemat

39 eskadra Breguetów → (III 1920) 16 eskadra wywiadowcza → (1925) 11 eskadra lotnicza11 eskadra liniowa ↘ rozwiązana (III 1939)

Personel eskadry[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy eskadry:

Piloci:

Obserwatorzy:

  • ppor. obs. Lucjan Moszczeński
  • ppor. obs. Antoni Romanowski
  • ppor. obs. Józef Mickiewicz († 7 marca 1943 KL Lublin(Majdanek))
  • ppor. obs. Stanisław Rudnicki († 6 VI 1920)
  • pchor. obs. Władysław Ciechoński († 12 VIII 1920)
  • plut. obs. Jan Starzyński († 12 VIII 1920)

Wypadki lotnicze[edytuj | edytuj kod]

  • 6 czerwca 1920 podczas jednego z ataków na przeprawy wojsk armii Czerwonej został zabity w locie sierż. pil. Józef Dąbrowski. Stery przejął obserwator ppor. Stanisław Rudnicki, który doprowadził samolot na kijowskie lotnisko, ale podczas lądowania poniósł śmierć, ponieważ nie potrafił lądować[3].
  • 12 sierpnia 1920 podczas intensywnych działaniach bojowych zginęli w katastrofie plut. obs. Jan Starzyński i kpr. pil. Białogrodzki[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]