1 Pułk Lotniczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
1 Pułk Lotniczy
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa pułku
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 19 maja 1921
Rozformowanie sierpień 1939
Tradycje
Święto 8 sierpnia, 19 maja
Dowódcy
Pierwszy płk pil. Camillo Perini
Ostatni płk pil. Stefan Pawlikowski
Organizacja
Dyslokacja garnizon Warszawa
Rodzaj sił zbrojnych wojsko[a]
Rodzaj wojsk Lotnictwo
Podległość Departament IV MSWojsk.
1 Grupa Aeronautyczna
1 Grupa Lotnicza
Lotnictwo wojskowe w 1939

1 Pułk Lotniczy (1 plot) – oddział lotnictwa Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku[edytuj | edytuj kod]

Pułk został utworzony na lotnisku mokotowskim[1] 19 maja 1921 na bazie powstałych wcześniej eskadr lotniczych: 3, 8, 12 i 16 eskadry wywiadowczej oraz 7 i 19 eskadry myśliwskiej. Ta ostatnia, powstałą z połączenia dwóch eskadr 18 i 19 przybyłych do Polski wraz z Armią gen. Hallera w 1919 z Francji.

Utworzono wówczas trzy dywizjony, które tworzyły następujące eskadry:

Organizatorem i pierwszym dowódcą pułku został ppłk pil. Camillo Perini.

Bristol F.2B Fighter – jeden z pierwszych typów samolotów pułku
Farman F-68 Goliath – samolot bombowy pułku
Fokker F.VIIB/3m – samolot bombowy pułku
RWD-14 Czapla – samolot obserwacyjny pułku
PZL.37 Łoś – samolot bombowy pułku
Pilot 1 Pułku Lotniczego w Warszawie, Mieczysław Halicki przy samolocie Potez XXV
13 esk obs.png
16 esk obs.png
111 112 esk mysl.png
113 114 esk mysl.png
211 212 esk bomb.png
216 217 esk bomb.png

W maju 1922 rozwiązany został IV dywizjon. 3 eskadra wywiadowcza podporządkowana została dowódcy I dywizjonu natomiast 8 eskadra wywiadowcza włączona w skład 2 pułku lotniczego i przeniesiona do Krakowa.

W 1925, w związku z ujednolicenia numeracji jednostek w lotnictwie polskim, w pułku zmienione zostały numery eskadr. Dodatkowo utworzono jedną eskadrę liniową. Jednocześnie zwiększono etat eskadry do 10 samolotów. Zmieniono nazwy eskadr wywiadowczych na lotnicze. Pierwsza cyfra numeru eskadry lotniczej oznaczała – numeru pułku, druga – kolejność eskadry. Pułk składał się z: 11, 12, 13 i 14 eskadry liniowej oraz 121 i 122 eskadry myśliwskiej.

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 8 sierpnia, jako datę święta pułkowego[2]. 29 lutego 1932 roku minister spraw wojskowych zmienił datę święta pułkowego na 19 maja[3]. Od tego czasu pułk obchodził swoje święto w rocznicę sformowania w 1921 roku.

W 1928 doszło do kolejnej reorganizacji lotnictwa. W 1 pułku lotniczym zlikwidowano 14 eskadrę liniową, a utworzono 211 eskadrę bombową. Również w 1928 eskadry myśliwskie otrzymały nową numerację: 121 została 111 eskadrą, 122 – 112 eskadrą.

W związku z kolejnymi zmianami w lotnictwie w 1929, w 1 pułku utworzono kolejną eskadrę bombową – 212 oraz 113 eskadrę myśliwską początkowo nocną, a później dzienną. Wiosną tego roku pułk wszedł w skład 1 Grupy Aeronautycznej, która w 1936 roku została przemianowana na 1 Grupę Lotniczą.

Kolejne zmiany nastąpiły w 1931 gdy powstała kolejna eskadra bombową – 213.

29 lutego 1932 roku minister spraw wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej pułku[4].

W 1933 zlikwidowano 16 eskadrę liniową, a w to miejsce utworzono 13 eskadrę obserwacyjną. Utworzono też kolejną 13 eskadrę myśliwską.

W marcu 1939 rozwiązane zostały dowództwa I/1 dywizjonu liniowego, V/1 dywizjonu bombowego i VI/1 dywizjonu towarzyszącego oraz 11 i 12 eskadry liniowe, a także 214 i 215 eskadry bombowe.

Struktura organizacyjna pułku[edytuj | edytuj kod]

Eskadry pułku[5]
Lata Dywizjony Eskadry Samoloty Godło
1930 Eskadry liniowe Typy Numery
11 eskadra liniowa Breguet XIX
1p 1e lin 1.png
12 eskadra liniowa Potez XXV
1p 2e lin 1.png
Eskadry myśliwskie
111 eskadra myśliwska
1p 1e mysl 1.png
112 eskadra myśliwska
1p 2e mysl 1.png
113 eskadra myśliwska N
1p 113e mysl noc.png
Eskadry bombowe
211 eskadra bombowa
211esk bomb.png
212 eskadra bombowa
212ebomb.png
213 eskadra bombowa
213ebomb.png
Eskadry towarzyszące
13 eskadra towarzysząca
1p e tow 1.png
1936 Eskadry liniowe
11 eskadra liniowa PZL-23 „Karaś”
16ewyw.png
12 eskadra liniowa Breguet XIX
12elin.png
Eskadry myśliwskie
111 eskadra myśliwska
112 eskadra myśliwska
112emysl.png
113 eskadra myśliwska
114 eskadra myśliwska
114esk mysl .png
113 N eskadra myśliwska
113emyslnoc 3.png
Eskadry bombowe
211 eskadra bombowa od 82 do 87
211esk bomb.png
212 eskadra bombowa od 88 do 93
212ebomb.png
213 eskadra bombowa
213ebomb.png
Eskadry towarzyszące
13 eskadra towarzysząca
1937 Eskadry liniowe
11 eskadra liniowa PZL-23 „Karaś”
16ewyw.png
12 eskadra liniowa
12elin.png
Eskadry myśliwskie
111 esakadra myśliwska
112 eskadra myśliwska
112emysl.png
113 eskadra myśliwska
113emysl.png
114 eskadra myśliwska
113N eskadra myśliwska
113emyslnoc 3.png
Eskadry bombowe
211 eskadra bombowa
211esk bomb.png
212 eskadra bombowa
212ebomb.png
213 eskadra bombowa
213ebomb.png
Eskadry towarzyszące
13 eskadra towarzysząca
13eobs.png
16 eskadra towarzysząca


W sierpniu 1939

Dowództwo

Zgrupowanie Myśliwskie

Zgrupowanie Bombowe

W sierpniu 1939 w trakcie mobilizacji 1 pułk lotniczy został rozwiązany. Rozformowana została także 19 eskadra towarzysząca. Pozostałe eskadry zostały rozdzielone. Eskadry myśliwskie weszły w skład Brygady Pościgowej, eskadry bombowe w skład Brygady Bombowej, 13 eskadrę obserwacyjną skierowano do lotnictwa Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Narew", a 16 eskadrę obserwacyjną do lotnictwa dyspozycyjnego Naczelnego Wodza.

Używane w pułku samoloty (lata użycia)[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Kadra 1 Pułku w 1922 z gośćmi z Rumunii
Uroczystości imieninowe Józefa Piłsudskiego - delegacja 1 plot z płk. Władysławem Kalkusem (3. z lewej) na dziedzińcu Belwederu
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Kwatermistrzowie
Oficerowie pułku
Podoficerowie pułku

Odznaka pułkowa i znaki na samolotach[edytuj | edytuj kod]

Odznaka zatwierdzona została w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. nr 4, poz 39 z 29 lutego 1932. Odznaka o wymiarach 40x33 mm ma kształt stylizowanego orła w koronie z rozwiniętymi skrzydłami, osadzonego na okrągłym złotym wieńcu. W polu wieńca emaliowanego w kolorze niebieskim wpisano numer i inicjały 1 PL Odznaka honorowa – dwuczęściowa, wykonana w srebrze. Na rewersie próba srebra, imiennik grawera IK oraz numer nadania. Odznakę zaprojektował Alfred Girtler, a wykonanywał Jan Knedler z Warszawy[8]

Wersje[9]
srebro, wieniec srebrny, bez numeru na rewersie
oficerska – dwuczęściowa, tombak srebrzony, bez emalii – wieniec złocony
Znaki geometryczne na samolotach pułku w latach 1927 -1932[10]
Regulaminowe tło i godła eskadr 1 pułku lotniczego obowiązujące od 1932[11]
Umieszczana pod skrzydłem litera identyfikacyjna 1 pułku lotniczego Litera 1PL.png[12][13]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku obrony (Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220). W skład Sił Zbrojnych II RP wchodziły wojska lądowe nazywane ówcześnie wojskiem i Marynarka Wojenna. Wojsko składało się z jednostek organizacyjnych wojska stałego i jednostek organizacyjnych Obrony Narodowej, a także jednostek organizacyjnych Korpusu Ochrony Pogranicza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sławiński 1983 ↓, s. 36.
  2. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  3. Dz.Rozk. MSWojsk. Nr 4 z 29 lutego 1932 roku, poz. 38.
  4. Dz.Rozk. MSWojsk. Nr 4 z 29 lutego 1932 roku, poz. 39.
  5. Kowalski 1981 ↓, s. 12.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 118.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 119.
  8. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 331.
  9. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 332.
  10. Kowalski 1981 ↓, s. 113.
  11. Kowalski 1981 ↓, s. 121.
  12. Pawlak 1989 ↓, s. 54.
  13. Kowalski 1981 ↓, s. 93.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]