1 złoty 1932 Polonia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
1 złoty 1932 Polonia
PRÓBA 1 złoty 1932 Polonia srebro.jpg
Dane podstawowe
Emitent Mennica Państwowa
Nominał 1 złoty
Rocznik 1932
Emisja
Mennica Mennica Państwowa
Nakład 120 szt. (srebro)
100 szt. (brąz)
Projektant Antoni Madeyski
Opis fizyczny
Masa 3,4 grama (srebro)
3,2 grama (brąz)
Średnica 20 mm
Materiał srebro, brąz
Rant ząbkowany
Stempel zwykły
Uwagi moneta próbna kolekcjonerska
Wersja w brązie

1 złoty 1932 Polonia – moneta próbna okresu złotowego II Rzeczypospolitej, wybita wg projektu Antoniego Madeyskiego, który zajął drugie miejsce w konkursie przeprowadzonym w 1925 r. na projekt złotych polskich monet[1][2].

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Na początku 1925 r. rozpisano nowy konkurs na projekt złotych polskich monet obiegowych. Drugie – nagrodzone miejsce zajął projekt Antoniego Madeyskiego przedstawiający profil głowy kobiety w chuście i w wieńcu z koniczyny na tle kłosów pszenicy – w zamyśle artysty była to zapewne Polonia – personifikacja Polski[3][4]. Wg tego projektu z datą 1925 została wybita przez Mennicę Państwową próbna 20-złotówka[1].

W latach trzydziestych XX w. z projektu rewersu Madeyskiego skorzystano dla monet obiegowych: 2, 5 oraz 10 złotych[5] oraz wykorzystano go do wybicia próbnej monety kolekcjonerskiej o nominale 1 złoty[2].

Awers[edytuj | edytuj kod]

Na tej stronie umieszczono godło – orła w koronie, z prawej strony pod łapą orła herb Kościeszaznak mennicy w Warszawie, poniżej orła data – „1932”, na dole napis: „1 ZŁOTY 1”, dookoła w otoku: „RZECZPOSPOLITA POLSKA”[6]. Rysunek awersu jest zgodny rysunkami obiegowych 2-, 5- i 10-złotówek z rewersem Polonia[7].

Rewers[edytuj | edytuj kod]

Na tej stronie monety znajduje się lewy profil głowy kobiety w wianku na tle promieni słonecznych w formie zboża, z strony strony u dołu wypukły napis „PRÓBA”[7].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Monetę wybito wg projektu Antoniego Madeyskiego, w Mennicy Państwowej, z rantem ząbkowanym, stemplem zwykłym, na krążku o średnicy 20 mm w[8]:

  • srebrze (masa 3,4 grama, nakład 120 szt.),
  • brązie (masa 3,2 grama, nakład 100 szt.).

W okresie międzywojennym utrwaliła się w części społeczeństwa potoczna opinia iż kobieta na rewersie to królowa Jadwiga, gdyż Madeyski wykonał również sarkofag tej królowej dla Katedry Wawelskiej. Wg tradycji obowiązującej w rodzinie artysty utrwalił on w tym wizerunku idealizowany portret swej siostrzenicy – Wandy Syrokomskiej-Petraźyckiej. Wg innych relacji modelką była Janina Żółtowska (która przed I wojną światową odwiedziła Madeyskiego w rzymskiej pracowni), późniejsza żona Ludwika Hieronima Morstina, w 1923 r. polskiego attaché wojskowego w Rzymie, przyjaciela Madeyskiego. Podobno rezultatem odnowionej po latach znajomości było między innymi to, że artysta w 1925 r. stanął do konkursu na projekt polskiej monety złotej, w którym utrwalił urodę modelki w profilu podobnym do profilu królowej Jadwigi z sarkofagu wawelskiego. Być może więc w potocznej opinii była i część prawdy, iż na monecie tej widniała głowa królowej Polski[4].

Pod koniec drugiego dziesięciolecia XXI w. ze znanych monet II Rzeczypospolitej złotówka próbna 1932 Polonia jest[9]:

Odmiany[edytuj | edytuj kod]

W drugim dziesięcioleciu XXI w. znane są następujące odmiany o nieznanym nakładzie w bite srebrze[2]:

  • z dobitym na samym dole rewersu drugim, tym razem wklęsłym, napisem „PRÓBA”,
  • bez jakiekolwiek napisu „PRÓBA”,
  • jedynie z wklęsłym napisem „PRÓBA”,
  • jedynie z wklęsłym napisem „PRÓBA” i bez roku na awersie (średnica 18 mm, masa 3,5 grama).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W początku XXI w. Mennica Polska w ramach serii: „240 lat Mennicy Polskiej” wydała blister: „Złotówki okresu międzywojennego, Oficjalne repliki mennicze” zawierający repliki monet jednozłotowych II Rzeczypospolitej, w tym między innymi replikę monety 1 złoty 1932 Polonia[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Mennica Polska S.A., Blister: Repliki monet polskich według projektów z okresu międzywojennego – Głowa Kobiety, „240 lat Mennicy Polskiej”, Warszawa, s. 2.
  2. a b c Janusz Parchimowicz, Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 136–139, ISBN 978-83-87355-65-4.
  3. Jerzy Chałupski, Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945, wyd. pierwsze, Sosnowiec 2008, s. 231, ISBN 83-912223-4-9.
  4. a b c Mennica Polska S.A., Blister: Złotówki okresu międzywojennego, „240 lat Mennicy Polskiej”, Warszawa, s. 6.
  5. Jerzy Chałupski, Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945, wyd. pierwsze, Sosnowiec 2008, s. 173, ISBN 83-912223-4-9.
  6. Janusz Parchimowicz, Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 250–253, ISBN 978-83-87355-65-4.
  7. a b Janusz Parchimowicz, Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 33, 44–45, 50–51, 136–139, ISBN 978-83-87355-65-4.
  8. Janusz Parchimowicz, Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 137–137, ISBN 978-83-87355-65-4.
  9. Janusz Parchimowicz, Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939, wyd. pierwsze, Szczecin: Nefryt, 2010, s. 16–60, 64–278, ISBN 978-83-87355-65-4.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Parchimowicz J.:Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939, Nefryt, Szczecin, wydanie I, ​ISBN 978-83-87355-65-4