23 Batalion Celny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
23 Batalion Celny
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1922
Tradycje
Rodowód III/III batalion etapowy
Kontynuacja 23 batalion SG
Organizacja
Dyslokacja Skałat[1]
Wasylkowce[1]
Kopyczyńce[1]
Formacja Bataliony Celne
Bataliony celne we wrześniu 1921.jpg
Rozmieszczenie 23 batalionu celnego
Rozmieszczenie 23 batalionu celnego
23 batalion celny w 1921.png
Pułkownik Morawski Władysław - dowódca batalionu.

23 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych L.7300/Mob. z dnia 9 czerwca 1921 roku w miejsce batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 23 batalion celny powstał w granicach DOG Lwów, a zorganizowano go na bazie III/III batalionu etapowego. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[2]. Podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych[3].

Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[4].

29 października 1921 wojewoda tarnopolski wydał zarządzenie w którym granicę państwową na terenie województwa tarnopolskiego podzielił na cztery odcinki [5]:

  • III odcinek – granice powiatu husiatyńskego obsadzał 23 batalion celny z mp dowództwa w Wasylkowcach.

W listopadzie 1921 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne[6]. 23 batalion celny znalazł się w strukturze 5 Brygady Celnej[7].

Od chwili powstania do października 1923 roku sztab batalionu pozostawał w Skałacie, w listopadzie stacjonował w Wasylkowie, a już 1 grudnia 1921 w Kopyczyncach. W Kopyczyncach funkcjonował do rozwiązania, czyli do jesieni 1922 roku[8].

Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922 roku, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 roku zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”[3]. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną[9]. 23 batalion celny przemianowany został na 23 batalion Straży Granicznej.

 Osobny artykuł: 23 batalion Straży Granicznej.

Służba celna[edytuj | edytuj kod]

Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[10]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[11].

W kwietniu 1922 bataliony celne będące na terenie DOG Lwów otrzymały zadanie chronić w rejonie swojej odpowiedzialności wiadukty, mosty kolejowe i dworce. Zadanie taki otrzymał także 23 batalion celny w Kopyczyńcach[12].

Sąsiednie bataliony

Kadra batalionu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby
mjr Emil Simsen[1] od IX – XI 1921[8]
mjr Antoni Kołodyński[1] od XII 1921 – III 1922[8]
rtm. Zygmund Sosnowski[1] od IV – VIII 1922[8]
płk Władysław Morawski[1] VIII 1922[8]
kpt. żand. Ferdynand Krüger[1] od IX 1922[8]

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Ordre de Bataille 23 batalionu celnego w Skałacie na dzień 1 września 1921 roku[8]
kompania 1. Kałaharówka 2. Podwołoczyska 3. Husiatyn 4. Tarnoruda
dowódcy por. Jakub Zeiger por. Marian Bauer por. Józef Ostrowski kpt. Stanisław Aridlikowski
placówka Łuka Mała Szczasnówka Olchowczyk Mysłowa
Kokoszyńce Palczyńce Trybuchowce Orzechowiec
Kozina Nowa Grobla[a] Kręciłów Rożyska
Biłka[b] Toki Kaniówka
Czehowa Sobolówka[c] Faszczówka
Prosowce
Wołczkowce
Dorofijówka
Zagrobela[d]
Staromiejszczyzna
OdeB 23 baonu celnego w Kopyczyńcach na dzień 1 lutego, 1 maja i 30 września 1922 roku[8]
kompanie 1. Trybuchowce 2. Kopyczyńce 3. Husiatyn 4.Kociubińczyki
dowódcy por. Jakub Zeiger rtm. Zygmunt Sosnowski por. Józef Ostrowski por. Marian Bauer
ppor. Edmund Horak
por Józef Kalicki
placówki Trybuchowce Husiatyn Siekierzynce
Liczkowce Bednarówka Zielona
Olchowczyk Szydłowce

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na północny wschód od wsi Toki
  2. Na południe od Koziny, obecnie część tej wsi
  3. Na południe od wsi Toki, obecnie nie istnieje
  4. Za Zbruczem, na zachód od Dorofijówki, obecnie nie istnieje

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
  • Teresa Prengel-Boczkowska. Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”. , 2009. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej. 
  • Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
  • Materiały dotyczące ochrony granicy na odcinku 10 batalionu celnego → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
  • Materiały dotyczące dyslokacji, wykazy placówek, rozkład pododdziałów, korespondencja 39 batalionu celnego, 1921 – 1922 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.