2 Pułk Pancerny (PSZ)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy pułku 10 BKPanc PSZ na Zachodzie. Zobacz też: 2 Pułk Czołgów – inne pułki pancerne z numerem 2.
2 Pułk Pancerny
Ilustracja
Znak pancerny i proporczyk
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1942
Rozformowanie 1947
Tradycje
Święto 8 sierpnia
Nadanie sztandaru 2 marca 1946
Rodowód 66 batalion czołgów
Organizacja
Rodzaj wojsk Broń pancerna
Podległość 1 Dywizja Pancerna (PSZ)
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Walki pułku
Szlak bojowy pułku
Bitwa po Falaise 1944
Podstawowy czołg pułku – Sherman M4
Gen. Maczek dekoruje orderem Virtuti Militari 5 kl. dowódcę 2 pułku pancernego ppłk. Stanisława Koszutskiego. Na dekorację oczekuje (drugi od prawej) z-ca d-cy pułku - kpt. Edward Uściński (Belgia, grudzień 1944).
POL Sztandar 2 PPan PSZ Strona Lewa.svg
Tablica rozpoznawcza pojazdów WP
Proporczyk pułku

2 Pułk Pancerny (2 ppanc) – oddział broni pancernej Polskich Sił Zbrojnych .

Pułk powstał 13 sierpnia 1942 roku w wyniku przeformowania 66 batalionu czołgów z 16 Brygady Czołgów[1]. Nawiązywał do 2 batalionu czołgów powstałego w Coetquidan we Francji 29 stycznia 1940[2]. Tradycją wiązał się 2 batalionem pancernym stacjonującym w 1939 w Żurawicy[3].

Początkowo wchodził w skład 16 Brygady Pancernej.

W czasie walk na froncie zachodnim wchodził w skład 10 Brygady Kawalerii Pancernej z 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka.

Swoje święto obchodził 8 sierpnia, w rocznicę wejścia do działań na kontynencie. Był to jednocześnie najkrwawszy dzień walki.

Działania bojowe pułku[edytuj | edytuj kod]

2 pułk pancerny przerzucony został z Wielkiej Brytanii do Francji w ostatnich dniach lipca 1944 roku. 1 sierpnia o 24:00 dowódca pułku ppłk dypl. Stanisław Koszutski złożył meldunek do sztabu 10 Brygady Kawalerii Pancernej, że wyznaczony rejon koncentracji osiągnęło 20 oficerów i 302 szeregowych. W tym czasie w rejonie było 8 czołgów Sherman i 91 innych pojazdów kołowym. 2 sierpnia o 11:45 dowódca wysłał meldunek uzupełniający i informował w nim że całość pułku znajdowała się w wyznaczonym rejonie koncentracji, a jego stan wynosił 39 oficerów i 544 żołnierzy[4].

Bitwa o Normandię

7 sierpnia wieczorem 2 pułk pancerny wykonał marsz poprzez Cean w rejon ześrodkowania dywizji na bezpośrednim zapleczu frontu, który osiągnął w godzinach porannych następnego dnia. 8 sierpnia 1944 roku zostało przeprowadzone bombardowanie lotnicze, przez lotnictwo amerykańskie niestety częściowo stanowisk własnej artylerii. Z tego powodu przy zbyt słabym ostrzale artylerii na nie zniszczone stanowiska wroga, pułk rozwinął się dwoma szwadronami pancernymi w przód przeszedł czołowe stanowiska szkockiej 51 DP, w walce z piechotą osiągnął stanowiska wyjściowe w rejonie Saint-Aignan de Cramensnil. 1 i 2 szwadrony pułku jako czołowe, z 2 szwadronem dragonów 10 pułku i 3 szwadronem pancernym w II linii od godz. 13.40 rozpoczął natarcie w kierunku Saint Sylvain i Renémesnil. Atakujący pułk natknął się na silny ogień armat przeciwpancernych i przeciwlotniczych 8,8 cm oraz czołgów wroga, zniszczył kilka stanowisk artylerii, lecz z uwagi na starty w czołgach i załogach wycofał się na stanowiska wyjściowe. Poniesione straty to 10 poległych, 31 rannych i 11 zaginionych (w większości spalonych) oraz zniszczonych 20 czołgów Sherman i 2 Stuart[5]. 9 sierpnia pułk pozostał w II rzucie natarcia 10 Brygady Kawalerii Pancernej. Od 10 sierpnia został podporządkowany 3 Brygadzie Strzelców. 11 sierpnia szwadrony pułku pełniły dyżury ogniowe dozorując wzg.140 niszcząc 1 czołg "Panther" i działo 8,8 cm. Przez następne dni pozostawał w odwodzie dywizji uzupełniając poniesione straty i wypoczywając[6].

Bitwa o Falaise

15 sierpnia podjął marsz w ślad za 1 pułkiem pancernym w kolumnie 10 BKPanc., osiągając rzekę Dives w dniu 15 sierpnia wieczorem. W godzinach nocnych 15/16 sierpnia 1 szwadron pancerniaków współdziałał z 3 szwadronem 10 Pułku Dragonów oraz szwadronami strzelców konnych w walkach o opanowanie miejscowości Jort. Wspólnie z 8 batalionem strzelców i IV dywizjonem armat ciągnionych 1 pułku artylerii przeciwpancernej utworzył taktyczną grupę bojową "Koszutski". 16 sierpnia grupa bojowa prowadziła natarcie w kierunku Louvigny, Barou-en-Auge. W trakcie walk pułk zniszczył 2 czołgi Pz Kpfw V Panther i 1 Pz Kpfw IV oraz armatę 8, 8 cm[7]. 17 sierpnia grupa taktyczna ppłk dypl. Koszutskiego opanowała wzg. 96 następnie wzg. 159, skąd prowadziła ostrzał kolumn nieprzyjaciela, następnie zajęła wzg. 259. opanowane wcześniej przez 10 psk. W nocy zgrupowanie otrzymało rozkaz zdobycia miasta Chambois, lecz w godzinach nocnych myląc drogi 18 sierpnia rano grupa "Koszutski" dotarła do Les Champeaux. Oprócz walk z pododdziałami 2 DPanc. SS "DR" i 9 DPanc. SS "H" zgrupowanie zostało zaatakowane przez amerykańskie samoloty P-47. Po szeregu walk i po poniesionych stratach zgrupowanie wieczorem 19 sierpnia osiągnęło wzg. 240, a 20 sierpnia rano przebiło się na wzg. 262 (Maczuga)[8]. Pułk trwał w obronie pomimo okresowego braku amunicji, żywności i innego zaopatrzenia do 23 sierpnia. Następnie przeszedł na odpoczynek i uzupełnienie stanów osobowych i sprzętu. W wyniku walk w okresie od 8 do 26 sierpnia poległo 20 pancerniaków, rannych zostało 92, zaginęło 12.

Pościg, walki w Belgii

2 pułk pancerny maszerował i prowadził pościg w siłach głównych dywizji od 31 sierpnia 1944 roku nie był angażowany w poważniejsze walki, aż do osiągnięcia granicy francusko-belgijskiej. Po jej przekroczeniu pułk 6 września stoczył walkę o opanowanie Poperinge, a następnie wiązał walką i ostrzeliwał nieprzyjaciela w Ypres. Następnie obszedł miasto od północnego wschodu zajmując wsie St. Jean i Wieltje. Ostatecznie miasto zdobyła 3 BS. Podczas walk w pościgu pułk stracił 6 poległych i 30 rannych. 8 września pułk prowadził pościg wsparty 1 szwadronem dragonów doszedł do silnie bronionego Ruiselde, omijając je prowadził dalsze natarcie zdobywając Aaltre oraz osiągnął silnie broniony kanał Gent-Oostende. Okres pościgu pułk zakończył opanowaniem miejscowości Beveren Waas. Następnie w zdobytej miejscowości pancerniacy pozostali na odpoczynku i reorganizacji, z uwagi na braki kadrowe rozformowano plutony przeciwlotnicze oraz po jednym plutonie czołgów w każdym szwadronie[9].

Walki na pograniczu Belgii i w Holandii

Od 30 września 2 pułk wspierał poszczególnymi szwadronami 10 pułk dragonów, który jako straż przednia 10 BKPanc. prowadził natarcie w ciężkim terenie bagiennym, zalewowym i lesistym w kierunku Baarle Nassau. W okresie walk w tym rejonie prowadzono próby obejścia miejscowości przez szwadron pancerny w składzie Oddziału Wydzielonego mjr J. K. Zbroskiego, ale bez powodzenia. Kilkakrotnie podejmowane czołowe natarcia taktycznej grupy bojowej mjr B. Mincera przy wsparciu lotnictwa taktycznego i ostrzału artylerii dywizyjnej w nocy z 3/4 października pozwoliły opanować przedmiot natarcia miasto Baarle-Nassau. W trakcie walk poległ dowódca 3 szwadronu pancernego kpt. W. Kownas (wcześniej p.o. dowódcy 10 p drag.). Od 5 października 2 pułk pancerny z 1 szwadronem dragonów trzykrotnie przełamał pozycje obronne wroga na podejściach do miejscowości i otaczających lasach, prowadząc natarcie w kierunku Alphen. Natarcie grupy bojowej ppłk Koszutskiego pozwoliło na zdobycie silnie bronionej wsi De Ross, a pod koniec dnia Alphen. 6 października pancerniacy 2 pułku wspierali dragonów w obronie[10]. W okresie 7-26 października pułk rotacyjnie prowadził działania obronne pododdziałami oraz remontował i naprawiał sprzęt, ponadto odpoczywał. Od 27 października 1944 r. pułk został przydzielony do 3 BS i po zdobyciu Bredy wspierał 8 batalion strzelców w ramach taktycznej grupy bojowej ppłk Nowaczyńskiego w walkach o opanowanie przyczółka na rzece Mark. W związku ze zdobyciem przyczółka w nocy z 31 października na 1 listopada zdecydowano się wzmocnić obronę 8 batalionu strzelców 1 szwadronem pancernym. Jednak z uwagi na warunki taktyczne, t.j. porzucenie przyczółka przez 104 DP USA zlikwidowano przyczółek, czołgi 1 szwadronu i działa samobieżne 1 pappanc. nie zniszczone w trakcie walk rozstrzelano z drugiego brzegu tracąc 10 Shermanów i 4 przeciwpancerne działa samobieżne. W następnych dniach w ramach walki o Moerdijk z rozwiązanej grupy bojowej, dowódca 3 BS utworzył trzy OW (Oddziały Wydzielone), w tym OW nr 2 p.o. dowódcy 2 ppanc. kpt. E Uścińskiego w składzie 2 pułku pancernego (bez dwóch szwadronów) i kompanii 8 batalionu strzelców oraz samobieżnej baterii artylerii przeciwpancernej. Zadaniem oddziałów było wywalczenie drogi do przeprawy do Hollandsch Diep. Od 5 listopada 1944 r. pancerniacy wraz z innymi jednostkami dywizji dozorowali front na rzece Moza. Rotacyjnie pełniona służba patrolowa i dozorowa w obronie pod ogniem artylerii wroga, doprowadziła do odparcia wypadów zza rzeki. Ponadto zmienianym pododdziałom pułku pozwoliła na wymianę czołgów na nowe, uzupełnienie stanów osobowych i szkolenie[11].

Walki we wschodniej Holandii i w Niemczech

7 kwietnia 1945 roku 2 pułk pancerny podjął marsz w ugrupowaniu dywizji w kierunku linii frontu. Od 11 kwietnia pancerniacy 2 pułku zostali przydzieleni jako wsparcie do 3 Brygady Strzelców i wspólnie z 8 batalionem strzelców "Krwawych koszul" utworzył taktyczną grupę bojową ppłk Koszutskiego z zadaniem oczyszczenia obszaru od rzeki Ems do kanału Vertenigd. 12 kwietnia dowództwo 2 pułku pancernego wyzwoliło jeniecki obóz kobiecy Stalag VIC w Oberlangen z 1721 kobietami żołnierzami AK uczestniczkami Powstania Warszawskiego. 14 kwietnia grupa taktyczna "Koszutski" opanowała rejon Bourtange i podejścia do Neue Rhede, rozbijając 366. marynarski batalion forteczny. Od 17 kwietnia wycofany z rejonu walki 2 pułk utworzył wraz 10 pułkiem dragonów (każdy bez szwadronu) nową taktyczną grupę bojową ppłk Koszutskiego. Oddział ten w zdobył wieś Rhede wzięto wraz z dragonami 236 jeńców. Nazajutrz na bazie TGB Koszutski, utworzono TGB Szydłowski dołączając część 8 bs i wspólnymi siłami zdobyto następną silnie bronioną wieś Borsum. 19 i 20 kwietnia pancerniacy wraz z dragonami bronili opanowanego terenu przed kontratakami wroga w rejonie wsi Brual i Winschoten oraz prowadzili rozpoznanie. 22 kwietnia 1945 r. dowództwo pułku objął mjr M. Gutowski[12]. 29 kwietnia na mocy otrzymanych rozkazów utworzono taktyczną grupę bojową mjr Gutowskiego w składzie podległego pułku wzmocnionego szwadronem dragonów połową 9 batalionu strzelców i IV/1 pappanc. Po przegrupowaniu zgrupowanie "Gutowski" zdobyło 1 maja miejscowość Hesel, a następnie 2 maja 3 szwadron z kompanią 9 bs opanował most na Nord Georgsfehner Kanal. 3 maja 1 szwadron poruszając się w błotnistym terenie opanował wieś Neufirrel, 3 szwadron opanował las na północ od wspomnianej wsi. Natarcie ugrzęzło w niedostępnym bagiennym terenie. Przerzucono 2 pułk na nowy kierunek 4 maja 1945 roku i zajął miejscowości Hollwege i Westerstede. Po czym 3 szwadronem prowadził rozpoznanie na kierunku Westerloy. Podjęte dalsze natarcie 2 pułku pancernego z uwagi na zniszczenia i niedostępny teren zatrzymało się na rubieży w rejonie Eggeloge, Linswege. Od godziny 8.00 5 maja 1945 roku zaprzestano działań bojowych z uwagi na rozejm i kapitulację wojsk niemieckich.

Pancerniacy po wojnie[edytuj | edytuj kod]

5 maja zgrupowanie płk dypl. Antoniego Grudzińskiego zastępcy dowódcy 10 BKPanc. w składzie 2 pułku pancernego i 8 batalionu strzelców wkroczyło do Wilhelmshaven, gdzie przebywało do 20 maja[13]. Zadaniem jego było oczyszczanie terenu z niedobitków, rozbrajanie osób i terenu z broni i amunicji, wyłapywanie przebranych żołnierzy i funkcjonariuszy hitlerowskich, egzekwowanie zarządzeń i warunków kapitulacji w tym ustalonej godziny policyjnej. Po czym stacjonował na okupacji we wsiach w rejonie Herzlake, od 20 sierpnia 1945 r. w miejscowości Holte. Pułk przebywał na okupacji północnych Niemiec do czerwca 1947 roku, przewieziony został do Tilshead Camp w Wielkiej Brytanii, gdzie 9 czerwca 1947 roku został rozformowany, a pozostali jeszcze żołnierze wcieleni zostali do PKPR[14]. W czasie walki pułk poniósł następujące straty: poległych 9 oficerów i 50 szeregowych, rannych: 51 oficerów i 202 szeregowych, zaginionych: 6 szeregowych. Straty w sprzęcie: 68 czołgów, 15 innych pojazdów[15]. Wzięto do niewoli 1567 jeńców. Otrzymano odznaczeń polskich: 34 Krzyży VM Vkl, 263 KW, 68 KZ z M, zagranicznych: 1 DSO, 1 MC, 2 MM, 4 Croix de Guerre i inne[16].

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku, a także batalionu z Francji i Szkocji
Zastępca dowódcy pułku
  • mjr dypl. Bohdan Mincer (do 19 IX 1944)
  • kpt./mjr Edward Uściński
Dowódcy pododdziałów

szwadronu dowodzenia

  • kpt. Oskar Jazdowski

1 szwadron

  • kpt. Edward Uściński
  • kpt. Wacław Kownas (20 IX - +1 X 1944)

2 szwadron

  • por. Zygfryd Zawalski (do + 8 VIII 1944[17])
  • por./kpt. Tadeusz Wielogórski

3 szwadron

  • por. Władysław Jakubiec
Kawalerowie Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za kampanię 1944-1945[18]

Order Virtuti Militari
  • ppłk. dypl. Koszutski Stanisław
  • ppłk. dypl. Mincer Bohdan
  • mjr Gutowski Michał
  • mjr Uściński Edward
  • kpt. Wartak Stanisław
  • kpt. Wielogorski Tadeusz
  • por. Grzesiowski Franciszek
  • por. Nowakowski Marian
  • por. Wiatrowski Tadeusz
  • por. Wasilewski Roman
  • por. Wojciechowski Olgierd
  • por. Zagorski Jacek
  • por. Zatorski Ryszard Jan
  • ppor. Mizerka Henryk
  • ppor. Niewinowski Jerzy
  • ppor. Oses Jan
  • ppor. Purzycki Stanisław
  • ppor. Rydygier Ryszard
  • plut. Blicharski Antoni
  • plut. Cichocki Władysław
  • plut. Gozdziewicz Marian
  • plut. Grzywa Jan
  • plut. Skibiński Piotr
  • kpr. Lancberg Jan
  • kpr. Oleksy Józef
  • kpr. Orwat Franciszek

Pośmiertnie:

  • kpt. Kownas Wacław
  • kpt. Sikora Roman
  • por. Kuczowicz Wilhelm
  • por. Przyborowski Zygmunt
  • ppor. Komosinski Zbigniew
  • ppor. Szperber Adam Wacław
  • plut. Grzegorzewski Mieczysław
  • strz. Sumiński Kazimierz

Skład organizacyjny w 1944[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo[a]

  • pluton rozpoznawczy
  • trzy szwadrony liniowe[b]
    • pięć plutonów czołgów

Pułk posiadał:

  • oficerów – 34
  • szeregowych – 596

Sprzęt:

  • czołgi średnie – 52
  • czołgi lekkie – 11

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

Sztandar ufundowany został przez społeczeństwo belgijskiego miasta Beveren Waas i wręczony 2 marca 1946[c]. Wykonano go w Belgii według projektu kpr. Tadeusza Głębockiego. 17 września 1967 sztandar udekorowany został orderem Virtuti Militari V klasy.

Na lewej stronie płatu sztandaru[19]:

  • w prawym górnym rogu na tarczy – herb miasta Beveren Waas
  • w lewym górnym rogu – tarcza bez emblematu
  • w prawym dolnym rogu – wizerunek Matki Boskiej
  • w lewym dolnym rogu -odznaka pamiątkowa na tle barw pułku
  • na górnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Francja 1940, Francja 1944, Belgia 1944”
  • na lewym ramieniu napis: „Niemcy 1945”
  • na prawym ramieniu napis: „Holandia 1944-1945”.

Strony prawe wszystkich sztandarów oddziałów 1 Dywizji Pancernej były jednakowe, według wzoru obowiązującego w PSZ. W czterech rogach na tarczach umieszczona jest cyfra 2. Widnieje ona również na przedniej ścianie podstawy orła.

5 września 1965 naszyto na lewym górnym rogu płatu wizerunek Matki Boskiej Kodeńskiej pochodzący ze sztandaru 2 batalionu pancernego z Żurawicy.

Obecnie sztandar eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[20].

Odznaka honorowa
Na lewym ramieniu pleciony sznur pomarańczowy, okrągły, błyszczący[21].

Odznaka specjalna
Herb miasta Beveren Waas[22]

Proporczyk
Proporczyk kroju kawaleryjskiego czarno-pomarańczowe z białym paskiem przez środek[23].

Oznakowanie czołgów
W 2 ppanc 1 DPanc., z lewej i prawej strony wieży, malowano żółte figury geometryczne[24]:

  • szwadron dowodzenia – romb;
  • 1 szwadron – trójkąt;
  • 2 szwadron – kwadrat;
  • 3 szwadron – koło/okrąg.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W Dowództwie 4 czołgi plutonu dowództwa oraz 11 czołgów lekkich Stuart i scout carów.
  2. W każdym szwadronie 16 czołgów średnich Sherman.
  3. Zatwierdzony rozkazem Sztabu Głównego N.W. L. dz. 106/09/46 z 26 stycznia 1946.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lalak 2004 ↓, s. 40.
  2. 2 ppanc w dniu święta 1946 ↓, s. 7 i 11.
  3. 2 ppanc w dniu święta 1946 ↓, s. 6.
  4. Kutzner i Tym 2010 ↓, s. 31.
  5. Juliusz S. Tym, Śladami Polskich Gąsienic. Polskie Oddziały Pancerne na Zachodzie tom 3. 2 Pułk Pancerny str. 23, 57-75, 2014.
  6. Kutzner i Tym 2010 ↓, s. 243.
  7. Jacek Kutzner, Juliusz S. Tym, Polska 1. Dywizja Pancerna w Normandii. str. 348-354, 2010.
  8. Eric A. Parthemore, Od Normandii do Ypres. Działania bojowe 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka we Francji w 1944 r. str. 292-321.
  9. Juliusz S. Tym, Śladami Polskich Gąsienic. Polskie Oddziały Pancerne na Zachodzie tom 3. 2 Pułk Pancerny str. 27-29, 2014.
  10. Eugeniusz Piotr Nowak, 10. Pułk Dragonów tom 2 str. 153-165, 2006.
  11. Juliusz S. Tym, Śladami Polskich Gąsienic. Polskie Oddziały Pancerne na Zachodzie tom 3. 2 Pułk Pancerny str. 32-33, 36, 2014.
  12. Juliusz S. Tym, Śladami Polskich Gąsienic. Polskie Oddziały Pancerne na Zachodzie tom 3. 2 Pułk Pancerny str. 37-38, 42, 2014.
  13. Juliusz S. Tym, Śladami Polskich Gąsienic. Polskie Oddziały Pancerne na Zachodzie tom 3. 2 Pułk Pancerny str. 43-45, 2014.
  14. Juliusz S. Tym, Śladami Polskich Gąsienic. Polskie Oddziały Pancerne na Zachodzie tom 3. 2 Pułk Pancerny str. 48-49, 2014.
  15. 2 ppanc w walce ↓, s. 9.
  16. Grzegorz Korczyński (red.), 1. Dywizja pancerna w walce. Czarna Kawaleria gen. Maczka od Caen do Wilhelmshaven. Relacje dowódców i żołnierzy. str. 471-472, 2013.
  17. Jacek Kutzner, Juliusz S. Tym, Polska 1. Dywizja Pancerna w Normandii str. 173, 2010.
  18. 2 pułk pancerny w walce 1945 ↓, s. 35.
  19. Żebrowski 1971 ↓, s. 258-271.
  20. Murgrabia 1990 ↓, s. 122.
  21. Komornicki 1991 ↓, s. 216.
  22. Murgrabia 1990 ↓, s. 101.
  23. Żebrowski 1971 ↓, s. 169.
  24. Komornicki 1990 ↓, s. 255.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Biegański: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie : formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945. Barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945. Barwa i broń. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1990. ISBN 83-223-2055-9.
  • Jacek Kutzner, Juliusz S. Tym: Polska 1 Dywizja Pancerna w Normandii. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 2010. ISBN 978-83-7399-404-1.
  • Zbigniew Lalak: Broń pancerna w PSZ 1939-1945.Organizacja i struktury. Warsaw: Pegaz-Bis: O.K. Media, 2004. ISBN 83-922002-0-9.
  • Tadeusz Antoni Wysocki: 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947 : geneza i dzieje. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08219-7.
  • Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei : szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3.
  • Jan Partyka, Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1946. Wojska Lądowe. Rzeszów 1997
  • Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernej, 1971.
  • Praca zbiorowa żołnierzy 2 ppanc: 2 pułk pancerny w dniu święta pułkowego 8 sierpnia 194. Hanower: Wydawnictwo Polskiego Związku Wychodźstwa Przymusowego, 1946.
  • Tadeusz Wiatrowski: 2 pułk pancerny w walce. 2nd Polish Armoured Regiment in action. From Caen to Wilhelmshaven. 844 miles. Hanower: Wydawnictwo Polskiego Związku Wychodźstwa Przymusowego.
  • Juliusz S. Tym: Śladami polskich gąsienic 1939-1947.Polskie Oddziały Pancerne na Zachodzie tom 3, 2 Pułk Pancerny. Warszawa: Edipresse-Kolekcje Sp.o.o., 2014. ISBN 978-83-7989-102-3.
  • Eugeniusz Piotr Nowak: 10.Pułk Dragonów Tom II. Barbara B.Gąsiorowska, 2006. ISBN 978-83-921802-6-5.
  • Grzegorz Korczyński(red.): 1.Dywizja Pancerna w walce. Czarna Kawaleria gen. Maczka od Caen do Wilhelmshaven. Relacje dowódców i żołnierzy. Warszawa, repr. Bruksela: Oficyna Wydawnicza Mireki, 2013 1947. ISBN 978-83-89533-81-4.