3 Pułk Lotniczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
3 Pułk Lotniczy
Ilustracja
Odznaka 3 pułku lotniczego
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 20 lipca 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 29 sierpnia
Dowódcy
Pierwszy płk Aleksander Serednicki
Ostatni ppłk Tadeusz Jarina
Organizacja
Dyslokacja Poznań-Ławica
Rodzaj sił zbrojnych Wojsko[a]
Rodzaj wojsk Lotnictwo
Podległość Departament IV MSWojsk.
2 Grupa Aeronautyczna
3 Grupa Aeronautyczna
3 Grupa Lotnicza
Oficerowie Pułku na jesieni 1921 roku
Lotnicy 3 Pułku Lotniczego w Poznaniu przed samolotem Lublin R-VIII ter.
Dwaj lotnicy 3 pułku lotniczego wsiadają do samolotu Potez XXV A2
Pokazy lotnicze 3 pułku lotniczego w Ławicy; październik 1929 r.
Apel poległych w Dniu Wszystkich Świętych w 3 pułku lotniczym w Poznaniu na cmentarzu garnizonowym; 1932 r.
Wręczenie prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu odznaki pułkowej przez delegację 3 pułku lotniczego; 1933 r.
Dyslok lotn 1939.png
131 132 esk mysl.png

3 Pułk Lotniczy (3 plot) – oddział lotnictwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Historia pułku[edytuj | edytuj kod]

3 pułk lotniczy został sformowany na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych z 20 lipca 1921 roku w Poznaniu-Ławicy[1][2]. 29 sierpnia 1921 roku płk pil. Aleksander Serednicki wydał pierwszy rozkaz organizacyjny. Swoje święto obchodził 29 sierpnia[3].

W skład pułku w 1921 wchodziły: Dowództwo, V dywizjon myśliwski, VII dywizjon wywiadowczy, III lotniczy batalion uzupełnień, Kwatermistrzostwo, park lotniczy, port lotniczy, eskadra treningowa, pluton radio, pluton foto, Szkoła Obsługi Technicznej.

W 1925 roku w ramach reorganizacji lotnictwa rozformowano VII dywizjon wywiadowczy, a w jego miejsce sformowano dowództwa I i II dywizjonu lotniczego i 34 eskadrę lotniczą. Ponadto dokonano zmiany nazewnictwa i numeracji eskadr. Po zakończeniu reorganizacji skład pułku wyglądał następująco:dowództwo, dwa dywizjony lotnicze, dywizjon myśliwski, kwatermistrzostwo, park lotniczy, port lotniczy, eskadra treningowa, pluton radio, pluton foto, Szkoła Obsługi Technicznej

W marcu 1926 roku rozpoczęto formowanie III dywizjonu lotniczego (33 i 36 eskadry lotnicze) i IV dywizjonu myśliwskiego (117 i 118 eskadry myśliwskie), lecz już w maju tego roku oba pododdziały zostały rozwiązane.

22 maja 1928 samolot Potez 27 podczas lotu do Torunia na wysokości 50 m wpadł w korkociąg i spadł na teren strzelnicy wojskowej przy tamtejszym lotnisku; w wyniku katastrofy śmierć ponieśli lecący maszyną. por. Jan Szulejka i sierż. pil. Zygmunt Kliks[4].

Wiosną 1929 pułk został włączony w skład 2 Grupy Aeronautycznej. Dwa lata później, po likwidacji 2 Grupy Aeronautycznej, pułk został podporządkowany dowódcy 3 Grupy Aeronautycznej, która w 1936 została przemianowana na 3 Grupę Lotniczą. W składzie 3 Grupy Lotniczej pozostał do 1939 roku.

W listopadzie 1929 roku personel latający pułku toczył między sobą walki powietrzne, które były rejestrowane dla potrzeb filmu „Gwiaździsta eskadra”. 12 listopada, w czasie walki stoczonej na wysokości około 800 metrów nad ziemią, por. pil.Eugeniusz Wyrwicki uderzył podwoziem swojej maszyny Spad 61C1 o prawe górne skrzydło samolotu Potez XV pilotowanego przez por. pil. Jana Bilskiego. W wyniku kolizji skrzydło oderwało się od kadłuba, a samolot porucznika Bilskiego wpadł w korkociąg i runął na ziemię. Pilot oraz obserwator, ppor. Feliks Szczęsny Lipiński, ponieśli śmierć. Obaj lotnicy nie posiadali spadochronów. Porucznik Wyrwicki lądował przymusowo w Krzyżownikach. W trakcie lądowania samolot Spad został rozbity, a pilot wyszedł z kraksy bez szwanku[5].

We wrześniu 1931 dowództwo pułku urządziło zawody międzyeskadrowe dla oceny przygotowania samolotów do startu alarmowego, sprawności obsługi przy wymianie elementów silnika, budowy polowego hangaru itp. W zaciętej rywalizacji I miejsce zajęły brygady obsługi 32 eskadry liniowej uzyskując 905 punktów. II miejsce przypadło personelowi 35 eskadry–842 punkty, a III–34 eskadrze z 812 punktami[6].

7 grudnia 1932 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 3 plot[7].

Dzień przed wybuchem II wojny światowej samoloty 3 pułku zostały przebazowane na lotnisko Lublinek i jego lotniska polowe. Pozostawiono tylko trzy samoloty myśliwskie typu PZL-11 dla osłony lotniska poznańskiego[8].

Struktura organizacyjna pułku[edytuj | edytuj kod]

Eskadry i dywizjony pułku[9]
Lata Dywizjony Eskadry Godło
1921 V dywizjon myśliwski 13 eskadra myśliwska
15 eskadra myśliwska
VII dywizjon wywiadowczy 1 eskadra wywiadowcza
5 eskadra wywiadowcza
10 eskadra wywiadowcza
III lotniczy batalion uzupełnień
Kwatermistrzostwo
park lotniczy
port lotniczy
eskadra treningowa
pluton radio
pluton foto
Szkoła Obsługi Technicznej
1925 I dywizjon lotniczy 31 eskadra lotnicza
32 eskadra lotnicza
II dywizjon lotniczy 34 eskadra lotnicza
35 eskadra lotnicza
III dywizjon myśliwski 111 eskadra myśliwska
112 eskadra myśliwska
Kwatermistrzostwo
park lotniczy
port lotniczy
eskadra treningowa
pluton radio
pluton foto
Szkoła Obsługi Technicznej
1930 31 eskadra liniowa
3p 1e lin 1.png
32 eskadra liniowa
3p 2e lin 1.png
34 eskadra liniowa
3p 4e lin 1.png
35 eskadra liniowa
3p 3e lin 1.png
131 eskadra myśliwska
3p 1e mysl 1.png
132 eskadra myśliwska
3p 2e mysl 1.png
33 eskadra towarzysząca
3p e tow 1.png
1936 31 eskadra liniowa
3p 1e lin 1.png
32 eskadra liniowa
3p 2e lin 1.png
34 eskadra liniowa
3p 4e lin 1.png
35 eskadra liniowa
3p 3e lin 1.png
131 eskadra myśliwska
3p 1e mysl 1.png
132 eskadra myśliwska
3p 2e mysl 1.png
133 eskadra myśliwska
33 eskadra towarzysząca
3p e tow 1.png
1937 I dywizjon liniowy 31 eskadra liniowa
31elin.png
32 eskadra liniowa
II dywizjon liniowy 34 eskadra liniowa
III dywizjon myśliwski 131 eskadra myśliwska
131emysl 3.png
131emysl 2.png
132 eskadra myśliwska
132emysl.png
133 eskadra myśliwska
IV dywizjon towarzyszący 33 eskadra towarzysząca
3p e tow 1.png
36 eskadra towarzysząca
39 eskadra towarzysząca

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Podpułkownik Władysław Kalkus
Podpułkownik Edward Karaś
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Kwatermistrzowie
  • mjr Maksymilian Kowalewski (1925)
  • mjr obs. Wiktor Pniewski (do 26 III 1931 → dowódca dywizjonu)
  • mjr Julian Stachurski (od 26 III 1931[12])
Oficerowie pułku
Podoficerowie pułku

Odznaka pułkowa i znaki na samolotach[edytuj | edytuj kod]

Odznaka zatwierdzona została w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. nr 22, poz. 288 z 7 grudnia 1932. Odznakę o wymiarach 50x20 mm stanowią dwa stylizowane skrzydła, a w miejscu ich połączenia złota cyfra 3 w wieńcu laurowym z zielonej emalii. Trzyczęściowa oficerska wykonana jest w srebrze, na rewersie próba srebra, imiennik IK i nazwisko grawera J. KNEDLER. Na podkładce napis METAL[13].

Wersje[14]
wykonana w białym metalu. Na rewersie litery BM oraz nazwisko grawera J. KNEDLER
dwuczęściowa, bez sygnatur na rewersie. Wykonanie: A. Słupczyński z Poznania 
dla podoficerów i szeregowych – tombak srebrzony, bita z kontrą, cyfra 3 posrebrzana. Na podkładce napis METAL
Znaki na samolotach pułku w latach 1927 -1932;
Regulaminowe tło pod godło eskadr 3 pułku lotniczego obowiązujące od 1932 i godła "zwierzęce" eskadr[15]
Umieszczane pod skrzydłem litery identyfikacyjne 3 pułku lotniczego [16][17]Litera 3PL.png lub Litera 3PL 1.png

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku obrony (Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220). W skład Sił Zbrojnych II RP wchodziły wojska lądowe nazywane ówcześnie wojskiem i Marynarka Wojenna. Wojsko składało się z jednostek organizacyjnych wojska stałego i jednostek organizacyjnych Obrony Narodowej, a także jednostek organizacyjnych Korpusu Ochrony Pogranicza.
  2. płk szt. gen. Sergiusz Abżółtowski został wyznaczony na stanowisko z dniem 1 marca 1925 roku, a objął dowództwo pułku 16 maja 1925 roku[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Księga Pamiątkowa 1928 ↓, s. 55.
  2. Sławiński 1983 ↓, s. 36.
  3. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. Kronika. Katastrofa Lotnicza. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 118 z 24 maja 1928. 
  5. Dziennik Poznański Nr 263 z 14 listopada 1929 r. Kurier Poznański Nr 525 z 13 listopada 1929 r. Jerzy Pawlak, Polskie eskadry w latach 1918–1939 s. 238.
  6. Pawlak 1989 ↓, s. 234.
  7. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 7 grudnia 1932 roku, poz. 288.
  8. Ludwik Misiek, Lotnicze historie. wyd. „Edica” S.A., Poznań 2005, s. 13.
  9. Kowalski 1981 ↓, s. 12.
  10. Księga Pamiątkowa 1928 ↓, s. 56.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 123.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 94.
  13. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 336.
  14. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 336-337.
  15. Kowalski 1981 ↓, s. 121.
  16. Pawlak 1989 ↓, s. 200.
  17. Kowalski 1981 ↓, s. 93.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]