3 Samodzielny Dywizjon Wojskowej Straży Granicznej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
3 Samodzielny Dywizjon Wojskowej Straży Granicznej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1920
Tradycje
Rodowód 2 Dywizjon Straży Granicznej
Kontynuacja 10 pułk StG
Organizacja
Dyslokacja Oświęcim
Suwałki
Formacja Wojskowa Straż Graniczna
Podległość Inspektorat WSG
DOG Kraków
Szkic rozmieszczenia 2 pułku WSG i 2 samodzielnego dywizjonu WSG w 1919
3 sd WSG w 1920.png

3 Samodzielny Dywizjon Wojskowej Straży Granicznej – jednostka organizacyjna Wojskowej Straży Granicznej w II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

14 lipca 1919 roku ukazało się rozporządzenie ministra spraw wojskowych odnośnie do dyslokacji i reorganizacji oddziałów granicznych[1]. 3 samodzielny dywizjon Wojskowej Straży Granicznej ochraniał odcinek graniczny od Białej Przemszy do Dziedzic. Dowództwo rozlokowało się w Oświęcimiu. 1 szwadron[a] w rozmieszczono w Jarocznie, 2 szwadron[b] w Babicach, 3 szwadron, po sformowaniu w Oświęcimiu, przeniesiono do Dziedzic[2]. Tym samym rozporządzeniem nakazano sformowanie przy dywizjonie 5 szwadronu szkolnego WSG[3].

Pod koniec 1919 roku i na przełomie lat 1919/1920 nastąpiły dalsze zmiany w dyslokacji pododdziałów Wojskowej Straży Granicznej[4]. Rozkazem ministra spraw wojskowych z 12 listopada 1919 roku pełniący służbę graniczną na odcinku śląskim od Dziedzic po Białą Przemszę 3 samodzielny dywizjon WSG został przeniesiony na nie obsadzoną jeszcze dotąd wschodnią granicę obszaru plebiscytowego na Mazurach. Obsadził on około 100 kilometrową rubież RajgródSolisłówko–Jeziorki Jabłońskie–RaczkiBakałarzewoFilipówPrzerośl[c]. Obszar ten należał do kompetencji Naczelnego Dowództwa WP, zatem dywizjon WSG został uznany za jednostkę eksterytorialną i w sprawach służbowych podlegał Dowództwu Okręgu Generalnego „Warszawa”, a w sprawach lokalnych, zwracał się wprost do 41 pułku piechoty w Suwałkach, który na tym odcinku zabezpieczał linię demarkacyjną[5]. Jego dotychczasowy odcinek obsadził II dywizjon 2 pułku Wojskowej Straży Granicznej[6]. Ponieważ w skład dywizjonu wchodziły tylko trzy szwadrony o łącznej liczbie 674 żołnierzy, Inspektorat Wojskowej Straży Granicznej otrzymał polecenie sformowania czwartego szwadronu[4].

Dywizjon w sile 4 szwadronów zajmował odcinek na granicy Prus Wschodnich od szosy Filipów przecinającej granicę do miejscowości Wisztyniec na płn., odkąd rozpoczynała się granica litewska. Dowództwo dyonu wraz z komisją gospodarczą i szwadronem szkolnym mieściło się w Suwałkach o 30 km od lewego skrzydła odcinka granicznego i o 50 km. od prawego skrzydła[7].

W marcu 1920 3 samodzielny dywizjon Wojskowej Straży Granicznej został przemianowany na 3 samodzielny dywizjon Strzelców Granicznych, a w kwietniu 1920 roku przeformowany na 10 pułk Strzelców Granicznych, o składzie 2 dywizjonów i szwadronu szkolnego.

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Zadaniem szwadronów było wyłapywanie wrogich elementów przekradających się do Polski, zatrzymywanie wszelkich kontraband oraz ochrona granicy przed bandami uzbrojonymi, przekradającymi się z Litwy od północy[8].

Wydarzenia
  • w styczniu 1920 na odcinku 3 szwadronu aresztowano 16 uzbrojonych bandytów, którzy przekroczyli granicę Prus Wschodnich z zamiarem dokonania napadów w Suwalszczyźnie i przejścia z powrotem przez Wiżajny na Litwę. Byli to Rosjanie i Litwini, którzy jako jeńcy rosyjscy pozostawali w niewoli niemieckiej[8].

Rozmieszczenie dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Rozmieszczenie 2 sdWSG w Oświęcimiu na dzień 15 lipca 1919[9][d]
szwadrony 1. Jaworzno 2. Babice 3. Dziedzice[e] sz. szk. Oświęcim
Rozmieszczenie 2 sdWSG w Suwałkach na dzień 25 stycznia 1920[10][f]
szwadrony 1. Reszki 2. Wierciochy 3. Filipowo 4. Przerośl
placówki Podliszewo Korytki Bakałarzewo Białe Jeziorki
Popowo Lipówka Garbas Nowa Wieś
Młynek Konopki Filipowo
Chomontowo Nowa Wieś Supienie

Żołnierze dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Stan na dzień 26 sierpnia 1919[11]:

  • dowódca dywizjonu – ppłk Witold Sieciński
    • adiutant dywizjonu – ppor. Józef Tucholski[12]
    • oficer rachunkowy – ppor. Władysław Adam
    • oficer rachunkowy – Emeryk Łopuszański
    • lekarz – pchor. Feliks Kongsberg
    • weterynarz – por. Włodzimierz Harassewski
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Juliusz Manzett
  • dowódca 2 szwadronu – por. Marian Weretyński
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Jerzy Krzyżanowski
  • dowódca szkolnego szwadronu – rtm. Julian Kreisel
  • dowódca szkoły podoficerskiej – ppor. Czesław Kozielski

Stan z grudnia 1919[g]:

  • dowódca dywizjonu – płk Konrad Witold Sieciński[14]

Sztab dywizjonu

  • adiutant – por. Tucholski Józef
  • oficer rachunkowy – ppor. Adam Władysław
  • oficer prowiantowy – u.w XI Łopuszański Emeryk
  • lekarz weterynarii – kpt. Gelobisz Beniamin
  • lekarz sanitarny – kpt. Szczęsnowicz
  • kapelan – kpt. Haraburda
  • oficer broni – ppor. Cwaliński Mieczysław

Pododdziały

  • dowódca 1 szwadronu – ppor. Gundelach Władysław
    • młodszy oficer – ppor. Świątek Wincenty
    • młodszy oficer – ppor. Kozielski Czesław
  • dowódca 2 szwadronu – por. Weretyński Marian
    • młodszy oficer – ppor. Łuniewski Stanisław
    • młodszy oficer – ppor. Skorupski Janusz
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Krzyżanowski Jerzy
    • młodszy oficer – por. Łada-Bardowski Edmund
    • młodszy oficer – por. Handelsmann Włodzimierz
    • młodszy oficer – ppor. Auer Łucjan
  • dowódca 4 szwadronu – rtm. Krajsel Julian
    • młodszy oficer – por. Nieciengiewicz Wacław
    • młodszy oficer – ppor. Hebda Stefan
  • dowódca szwadronu szkolnego – mjr Manżett Stefan
    • zastępca dowódcy szwadronu szkolnego – por. Mieczyński Stefan
    • młodszy oficer – ppor. Chmielewski Kazimierz
    • młodszy oficer – ppor. Mizia Józef
    • młodszy oficer – ppor. de Latour Sławomir

Przekształcenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Był to przedtem 2 szwadron 2 pułku WSG, który stał w Chrzanowie[2].
  2. Przedtem był to 1 szwadron 2 pułku WSG.[2]
  3. Pismo ministra spraw wojskowych nr 5090 z 12 listopada 1919 roku do inspektora WSG w sprawie przeniesienia 3 samodzielnego dywizjonu WSG z Oświęcimia na wschodnio-północną granicę terenu plebiscytowego[4]
  4. Organizacja zgodna z rozkazem MSWojsk. nr 4944/t.og z 14 lipca 1919[9].
  5. W trakcie formowania[9].
  6. Szwadron szkolny dywizjonu i szkoła podoficerska stacjonowały w Suwałkach[10].
  7. Na podstawie wspomnień rtm. Łady-Bardowskiego[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dominiczak 1975 ↓, s. 89.
  2. a b c Dominiczak 1975 ↓, s. 92.
  3. Dominiczak 1975 ↓, s. 93.
  4. a b c Dominiczak 1975 ↓, s. 95.
  5. Dominiczak 1975 ↓, s. 96.
  6. Dominiczak 1975 ↓, s. 97.
  7. Polak 1999 ↓, s. 258.
  8. a b Polak 1999 ↓, s. 259.
  9. a b c OdeB WSG ↓, s. 1.
  10. a b OdeB WSG ↓, s. 15.
  11. Spisy oficerów WSG ↓, s. 129.
  12. Spisy oficerów WSG ↓, s. 221.
  13. Polak 1999 ↓, s. 258-259.
  14. Piekarz 2017 ↓, s. 27.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Granica polsko–niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Henryk Dominiczak: Granice państwa i ich ochrona na przestrzeni dziejów 966–1996. Warszawa: Wydawnictwo „Bellona”, 1997. ISBN 83-11-08618-4.
  • Karolina Piekarz. Polskie formacje graniczne 1918 – 1924. „Mówią Wieki”. 2s, 2017. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”. ISSN 1897-8088. 
  • Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne. Dokumenty organizacyjne. Wybór źródeł. T. 1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-84-6.
  • Ordre de Bataille Wojskowej Straży Granicznej 1919–1920 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
  • Imienne spisy oficerów inspektoratu, pułków, samodzielnych dywizjonów i szkoły podoficerskiej Wojskowej Straży Granicznej. 1919–1920 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.