40 Batalion Celny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
40 Batalion Celny
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1922
Tradycje
Kontynuacja 40 batalion SG
Dowódcy
Pierwszy kpt. Tarnogórski
Organizacja
Dyslokacja Mikaszewicze[1]
Formacja Bataliony Celne
Podległość MSW
7 Brygada Celna
Bataliony celne w grudniu 1921.jpg
Rozmieszczenie 40 batalionu celnego

40 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych L.11069/Mob. z dnia 13 sierpnia 1921 roku w miejsce batalionów etapowych i wartowniczych utworzone zostały bataliony celne. 40 batalion celny powstał w granicach DOG Poznań, a zorganizowano go z eskort zlikwidowanych oddziałów robotników i jeńców[1]. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[2]. Podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych[3].

Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[4].

W listopadzie 1921 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne[5]. 40 batalion celny znalazł się w strukturze 7 Brygady Celnej[6].

Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922 roku, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 roku zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”[3]. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną[7]. 40 batalion celny przemianowany został na 40 batalion Straży Granicznej.

 Osobny artykuł: 40 batalion Straży Granicznej.
Sąsiednie bataliony

Służba celna[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z rozkazem poleskiego inspektora wojskowego granicy wschodniej z 19 października 1921, 40 batalion celny (poznański) obsadził odcinek granicy od wsi Jaskowicze do Prypeci z siedzibą dowództwa batalionu w Mikaszewicze[9].

Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[10]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[11].

Kadra batalionu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko
kpt. Tarnogórski[1] XII 1921 – I 1922[12]
płk Przyłucki[1] II – X 1922[12]

Dowódcy kompanii[12]

Data Dowódca
1 kompanii celnej
Dowódca
2 kompanii celnej
Dowódca
3 kompanii celnej
Dowódca
4 kompanii celnej
1 XII 1921 por. Bojanowski por. Rakowski por. Węglewski por. Cieślewicz

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Ordre de Bataille 40 batalionu celnego w Mikaszewiczach na dzień 1 lipca 1922 roku[12]
kompania 1. Mikaszewicze 2. Lenin 3. Morocz 4. Zalutycze
dowódcy rtm. Kolagol por. Rakowski kpt. Bienkuński por. Cieślewicz

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
  • Teresa Prengel-Boczkowska. Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”. , 2009. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej. 
  • Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
  • Materiały dotyczące dyslokacji Inspektoratu Wojskowego Granicy Wschodniej Województwa Poleskiego, 1921–1922 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin