4 Pułk Strzelców Pieszych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 4 Pułku Strzelców Pieszych Królestwa Kongresowego. Zobacz też: 4 Pułk Piechoty - stronę ujednoznaczniającą.
4 Pułk Strzelców Pieszych
Historia
Państwo  Królestwo Polskie
Sformowanie 1815
Dowódcy
Pierwszy płk Aleksander Oborski
Ostatni ppłk Stanisław Brzeski
Organizacja
Dyslokacja województwo lubelskie
Rodzaj wojsk Piechota
Podległość 2 Dywizja Piechoty - I 1831
Żołnierze 3. i 4 Pułku Strzelców Pieszych

4 Pułk Strzelców Pieszych - oddział piechoty Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Pułk został sformowany w 1815 roku[1]. Pułk w okresie pokojowym składał się ze sztabu i dwóch batalionów po cztery kompanie, oraz związanych z batalionami dwoma kompaniami rezerwowymi[a]. Stan kompanii wynosił 4-6 oficerów, 14-16 podoficerów i 184 szeregowych[b], stan batalionu 830 żołnierzy. Stan pułku: 5 oficerów starszych, 54-55 oficerów młodszych, 160 podoficerów, 72 muzyków, 1664-1676 szeregowych oraz 5 oficerów i 71-82 podoficerów i szeregowych niefrontowych[c]. W sumie w pułku służyło około 2050 żołnierzy. W czasie wojny przewidywano rozwinięcie pułku do czterech batalionów po 8 kompanii każdy. W każdym batalionie etatu wojennego tworzono na bazie jednej z nowo powstałych kompanii kompanię wyborczą[2]. Jednostka wchodziła w skład 3 Brygady 2 Dywizji Piechoty[3].

W 1830 roku stacjonował na terenie ówczesnego województwa lubelskiego[1]: (sztab w Zamościu, I batalion w Skierbieszowie, II batalion w Grabowcu)[4]. Pełniło w nim wówczas służbę 59 oficerów, w tym jeden pułkownik, jeden podpułkownik, trzech majorów, trzynastu kapitanów, dwunastu poruczników i dwudziestu dziewięciu podporuczników oraz kapelan, audytor, lekarz sztabowy i dwóch lekarzy batalionowych, tworzący razem sztab niższy.

Po wybuchu powstania listopadowego zreorganizowano piechotę. Pułk wszedł w skład zreorganizowanej 2 Dywizji Piechoty[5]. 26 kwietnia 1931 przeprowadzono kolejną reorganizacje piechoty armii głównej dzieląc ją na pięć dywizji. Pułk znalazł się w 1 Brygadzie 2 Dywizji Piechoty[6].

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Pułkiem dowodzili[1]:

  • płk Aleksander Oborski[7](4 lutego 1815)
  • płk Józef Michałowski[7] (1817)
  • płk Józef Zawadzki[7] (od 1818 z przerwą w latach 1819 i 1820 w których dowództwo pułku wakuje)
  • płk Ignacy Zawidzki (od 1830, 18 lutego 1831 trafił do niewoli)
  • ppłk Antoni Wroniecki (25 lutego 1831)
  • ppłk Edward Maykowski (tymcz. dowódca od 28 lutego 1831)
  • ppłk Stefan Piwecki (24 kwietnia 1831)
  • ppłk Stanisław Brzeski (3 maja 1831)

Walki pułku[edytuj | edytuj kod]

Pułk brał udział w walkach w czasie powstania listopadowego.

Bitwy i potyczki[1]:

  • Janówek (18 lutego 1831)
  • Wawer (19 lutego)
  • Grochów (25 lutego)
  • Uściług (5 marca)
  • Kuflew (25 kwietnia)
  • Mińsk (26 kwietnia)
  • Rajgród (29 maja)
  • Wilno (19 czerwca)
  • Janów (26 czerwca)
  • Szawle (8 lipca)
  • Powendenie (10 lipca)

W 1831 roku, w czasie wojny z Rosją żołnierze pułku otrzymali 31 Krzyży Orderu Virtuti Militari (11 złotych i 20 srebrnych)[1].

Mundur[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku nosili granatowe kurtki mundurowe z żółtymi wyłogami[d], kołnierzem i łapkami rękawów, z białymi guzikami[8]. Na guzikach umieszczano numery pułku.

Kołnierz, wyłogi na piersiach i rękawach i polach granatowe z wypustką żółtą przy kurtce paradnej. Naramiennik granatowy z żółtą wypustką, numer 2 dywizji żółty[8]. Lejbiki granatowe z żółtą wypustką na kołnierzu i rękawach. Spodnie, sukienne granatowe z wypustką żółtą. Kołnierz od płaszcza granatowy z wypustką żółtą. Wszystkie pasy[e] były czarno lakierowane. Na głowie furażerka granatowa z trzema żółtymi wypustkami. Frak mundurowy oficerów z wyłogami granatowymi jak u żołnierzy. Kołnierz z żółtą wypustką i rękawy granatowe. Codzienne szare spodnie z granatowymi lampasami i żółtą wypustką pośrodku. Galony srebrne z żółtą wypustką[8].

Chorągiew[edytuj | edytuj kod]

Na tle granatowego krzyża kawalerskiego w czerwonym polu, w otoku z wieńca laurowego umieszczony był biały orzeł ze szponami dziobem i koroną złoconą[8]

Pola między ramionami krzyża – granatowe przedzielone żółtą wypustką[8], a w rogach płata inicjały królewskie z koroną, otoczone wieńcami laurowymi. Chorągiew poświęcono 17 czerwca 1827 roku w obozie powązkowskim[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kompanie rezerwowe liczyły po około 100 żołnierzy i znajdowały się w zakładzie pułkowym → Wimmer 1978 ↓, s. 459
  2. Pierwsza kompania batalionu była kompanią karabinierską, pozostałe fizylierskieKorzon, Gembarzewski i Rogowa 1923 ↓, s. 376-377
  3. Byli to głównie rzemieślnicy i kanceliści→ Wimmer 1978 ↓, s. 459
  4. Pierwotnie planowano pąsowe
  5. Lederwerki

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Gembarzewski 1925 ↓, s. 76.
  2. Wimmer 1978 ↓, s. 459.
  3. Wimmer 1978 ↓, s. 461.
  4. Wimmer 1978 ↓, s. 459-461.
  5. Wimmer 1978 ↓, s. 490.
  6. Wimmer 1978 ↓, s. 491.
  7. a b c Gembarzewski 2003 ↓, s. 83.
  8. a b c d e f Gembarzewski 2003 ↓, s. 96.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]