AHS Krab

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
AHS Krab[1]
Ilustracja
AHS Krab w czasie defilady w 2019 roku
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Centrum Produkcji Wojskowej Huta Stalowa Wola
Typ pojazdu samobieżna armatohaubica
Trakcja gąsienicowa
Załoga 4+1
Historia
Prototypy 2000–2001
najnowsza wersja 2015
Egzemplarze 64/122 zamówionych[2]
Dane techniczne
Silnik MTU MT 881 Ka-500 chłodzony wodą turbodiesel V8, 1000 KM
Transmisja mechaniczna/ automatyczna hydrokinetyczna
Długość 12,05 m
Szerokość 3,58 m
Wysokość 3,13 m (normalna)
3,83 m (z wkm)
Prześwit 0,40 m
Masa 52,1 t (bojowa)
48,1 t (z załogą i amunicją)
Moc jedn. 12 kW/t
Osiągi
Prędkość 60 km/h (po drodze)
30 km/h (w terenie)
15 km/h (po wyboistym terenie)
Zasięg 400 km
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 1 m
Rowy (szer.) 2,5 m
Ściany (wys.) 0,8 m
Kąt podjazdu 25°
Przechył boczny 17°
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 armatohaubica kal. 155 mm dł. 52 kal. zasięg 40 km
1 karabin maszynowy kal. 12,7 mm NATO
Wyposażenie
wyrzutnie granatów dymnych 902A 81 mm (2x4)
Użytkownicy
 Polska

AHS Krab – współcześnie rozwijany polski projekt armatohaubicy samobieżnej kalibru 155 mm (lufa o długości 52 kalibrów).

Broń budowana początkowo na bazie zmodernizowanego podwozia UPG-NG konstrukcji OBRUM wyprodukowanego przez Zakłady Mechaniczne Bumar-Łabędy oraz licencyjnego brytyjskiego systemu wieżowego AS90/52. W grudniu 2014 podjęto decyzję o zamianie wadliwego podwozia UPG-NG na licencyjne produkcji Samsung Techwin stosowane w armatohaubicy K9 Thunder.

Historia rozwoju[edytuj | edytuj kod]

Haubica AHS Krab osadzona na podwoziu UPG-NG podczas prezentacji z okazji Święta Wojsk Rakietowych i Artylerii w Toruniu (2012).
Haubice AHS Krab partii prototypowej osadzone na na starym podwoziu w fabryce HSW w Stalowej Woli.
AHS Krab na Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach (2018).
Haubica Krab na podwoziu K9PL (widok z przodu).
Haubica Krab na podwoziu K9PL (widok z boku).
Haubica Krab na podwoziu K9PL (widok od tyłu).

Koncepcja wprowadzenia do Wojsk Lądowych nowego systemu artyleryjskiego pojawiła się na początku lat 90 XX w. W wyniku analiz ustalono, iż istnieje potrzeba wprowadzenia samobieżnych dział kal. 155 mm. Uznano, że realne jest stworzenie takiego systemu w Polsce przy współpracy z kooperantem zagranicznym. Zakładano podjęcie współpracy ze Słowacją, gdzie pracowano nad nowymi działami, będącymi rozwinięciem rodziny Dana (projekt Zuzana). Pierwotny projekt (Zuzana) zakładał montaż słowackiego systemu wieżowego z armatohaubicą kal. 155 mm na polskim podwoziu wywodzącym się z rodziny Kalina[3]. W 1997 ogłoszono pierwszy przetarg na system wieżowy do nowego polskiego działa samobieżnego kalibru 152/155 mm. Do dalszego postępowania wybrano cztery: T-6 (RPA), Zuzana (Słowacja), AS-90 (Wielka Brytania), PzH 2000 (Niemcy). Wieża miała być montowana na przedłużonym (do siedmiu par kół jezdnych) podwoziu typu Kalina. Jeszcze w 1997 przetarg unieważniono. Do drugiego przetargu przystąpiły trzy firmy – wycofali się Południowoafrykańczycy. W międzyczasie zmieniono typ podwozia, na którym miała być montowana wieża na czołgowe (z rodziny T-72/PT-91). Przetarg zakończono w 1998 wyborem dwóch wież – niemieckiej i brytyjskiej. Ostatecznego wyboru miało dokonać Ministerstwo Obrony Narodowej. Próby ogniowe (tylko działa brytyjskiego, Niemcy nie przyjechali na poligon w Żaganiu, tłumacząc to przepisami celnymi) przeprowadzono w dniach 21–24 czerwca 1999 na poligonie Żagań-Świętoszów. Ostatecznie wybrano wieżę brytyjską i 26 lipca 1999 podpisano umowę na licencyjną produkcję tych wież w HSW[3]. Jako podwozie wybrano natomiast projekt przedsiębiorstwa OBRUM opracowany m.in. z myślą o armatohaubicy, ciężki gąsienicowy nośnik UPG-NG.

Pierwszy moduł dywizjonowy o kryptonimie Regina miał być dostarczony do prób wojskowych w 2003. W przypadku pomyślnych prób zakładano wprowadzenie pierwszego dywizjonu (18 dział) w 2005 (do 2012 planowano wprowadzić już cztery dywizjony). Jednakże z uwagi na brak wpłaty strony polskiej cały proces został opóźniony. Montaż pierwszego prototypu działa oznaczonego jako Krab rozpoczęto w październiku 2000, a pierwsza wieża z Wielkiej Brytanii przybyła w marcu 2001. Brak środków finansowych spowodował zmianę pierwotnych planów. Początkowo planowano powstanie prototypowego modułu dywizjonowego, w skład którego miała wejść bateria ogniowa (6 dział) oraz wszystkie pojazdy występujące na szczeblu dywizjonu (2 pojazdy dowódczo-sztabowe, 2 pojazdy dowódcze, wóz amunicyjny, wóz warsztatowy, wóz ewakuacyjny oraz wóz remontu uzbrojenia i elektroniki). Pierwszy kompletny prototyp „Kraba” zaprezentowano publicznie 12 czerwca 2001 r[3]. Krab jest wyposażony w zmechanizowany układ dosyłania amunicji. Samo załadowanie działa odbywa się ręcznie.

Pierwsze dwa prototypy wyposażone są w systemy wieżowe dostarczone przez BAE Systems, natomiast trzeci został wykonany przez Hutę Stalowa Wola. Pierwsze strzelania kompletnego trzeciego Kraba przeprowadzono 29 lipca 2011[4].

W maju 2008 MON podpisało z Centrum Produkcji Wojskowej HSW umowę na wdrożenie do roku 2011 dywizjonowego modułu ogniowego Regina. Umowa przewidywała dostarczenie 8 jednostek ogniowych (2 baterie po 4 działa) wraz z pojazdami towarzyszącymi. W ramach prac zostały wykorzystane dwa istniejące prototypy samobieżnego działa polowego Krab, a wyprodukowanych zostanie dodatkowych 6 jednostek.

Ze względu na zaprzestanie produkcji luf do działa samobieżnego AS-90 przez stronę brytyjską projekt Regina musiał zostać zmieniony. Dokonawszy rozeznania wśród producentów luf artyleryjskich, MON wybrało produkt francuskiego koncernu Nexter[5]. Pozostałe elementy budowy działa, takie jak np. hamulec wylotowy, kołyska, zamek klinowy, oporopowrotnik, są produkcji polskiej. Przeprowadzone w Ośrodku Badań Dynamicznych WITU w Stalowej Woli testy nowej lufy Nexter Systems z Bourges o kalibrze 155 mm i długości 52 kalibrów przebiegły pomyślnie[6]. Pierwszy publiczny pokaz Kraba z działem Nexter Systems miał miejsce na Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego 2011 r[4].

Po dostarczeniu luf dla skompletowania 8-działowego modułu z koncernu Nexter zdecydowano, z uwagi na korzystniejsze warunki, zakupić lufy dla dalszych 16 haubic pierwszego dywizjonu w niemieckim przedsiębiorstwie Rheinmetall[5]. W latach 2014-2016 przeprowadzono jednak modernizację działu luf HSW, wyposażając go w nowe urządzenia, przez co HSW uzyskała możliwości samodzielnej produkcji luf dla programu Krab[5].

Decyzją MON i PGZ SA wybrano podwozie K9 firmy Samsung Techwin, kończąc długotrwały problem z UPG-NG.[7]

W 2014 prezes zarządu HSW SA Krzysztof Trofiniak podpisał umowę na produkcję i polonizację (na podstawie licencji) 120 podwozi do armatohaubicy Krab typu K9 z koreańską firmą Samsung Techwin. Początkowo do 2017 z Republiki Korei do Polski miały trafić 24 podwozia dla armatohaubic, a kolejnych 12 pojazdów w latach 2018–2022. Decyzja o zakupie podwozi z Republiki Korei miała związek z opóźnieniami realizacji programu Krab, które powodowane były m.in. przez usterki w pojazdach dostarczanych przez ZM Bumar-Łabędy[8].

24 sierpnia 2015 w Stalowej Woli odebrano model Kraba z podwoziem z K9[9].

14 grudnia 2016 w siedzibie HSW podpisano kontrakt na dostawę kolejnych 96 armatohaubic (4 dywizjonowe moduły ogniowe)[10], co wraz z 24 już oddanymi do służby łącznie daje 120 dział. 16 grudnia 2020 Inspektorat Uzbrojenia podpisał aneks do umowy z 2016 na dostawę dodatkowych 2 armatohaubic wraz z dostawą wozu dowodzenia (WD) szczebla baterii/plutonu, wozu amunicyjnego (WA) oraz wozu remontu uzbrojenia i elektroniki (WRUiE) dla Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia[11][12].

Opis techniczny[edytuj | edytuj kod]

AHS Krab jest samobieżną armatohaubicą osadzoną na licencyjnie produkowanym w Polsce podwoziu południowokoreańskiej haubicy K9 Thunder oraz także produkowanym na licencji w kraju systemie wieżowym AS-90[13].

Podwozie[edytuj | edytuj kod]

Podwozie jest spolonizowaną wersją południowokoreańskiej haubicy K9 Thunder. Spolonizowana odmiana podwozia K9 została opracowana wspólnie przez polskich i koreańskich konstruktorów w ciągu kilku miesięcy od decyzji wymiany wadliwego UPG-NG. Polska wersja w stosunku do oryginału wyróżnia się zastosowaniem szeregiem nowych rozwiązań, jakich nie posiada pierwowzór m.in. zainstalowano pomocniczy agregat zasilający (APU), system przeciwpożarowy i przeciwwybuchowy oraz filtrowentylacyjny[13]. Opracowane w ten sposób podwozie oznaczone jest jako PK9 bądź też K9PL (nazwy stosowane są zamiennie)[14][15]. Podwozie K9PL produkowane jest w HSW[16].

Przedział napędowy znajduje się z przodu pojazdu, tak samo jak przedział kierowania. Silnik umieszczony jest po prawej stronie, zaś obok niego znajduje się stanowisko kierowcy. Napęd stanowi turbodiesel MTU MT 881 Ka 500 o maksymalnej mocy 1000 koni mechanicznych (735 kW) przy 2700 obr./min. W pojeździe zastosowano przekładnię ALLISON X1100 - 5A3, zakresem czterech przełożeń do przodu i dwóch do tyłu oraz zintegrowanym układem hamulcowym, zintegrowanym układem sterowania oraz możliwością obrotu wokół własnej osi w miejscu. Źródłem energii elektrycznej jest zastosowany pojeździe agregat prądotwórczy DC 28 V o mocy wyjściowej 5,5 kW. W środkowej i tylnej części kadłuba znajduje się przedział bojowy. Dodatkowo K9PL wyposażony jest w zawieszenie hydropneumatyczne produkcji polskiej[15][17].

W kadłubie znajduje się 11 sztuk amunicji oraz 20 ładunków miotających[17].

System wieżowy i uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

W haubicy Krab zdecydowano się wykorzystać brytyjski system wieżowy pochodzący z brytyjskiej haubicy AS-90. Zdecydowano uruchomić się licencyjną produkcję wież w Polsce[18].

W stropie wieży znajdują się dwa włazy: prawy został przeznaczony dla dowódcy, a z lewej strony znajdują się niewielkie drzwiczki. Po bokach i w tylnej części wieży znajduje się opcjonalne miejsce na montaż dodatkowego osprzętu w postaci sprzętu saperskiego i siatek maskujących wraz ze skrzyniami na dodatkowe wyposażenie. Działo o kalibrze 155 mm i długości 52 kalibrów, umieszczone na łożu z kołyską, posiada lufę samowzmocnioną z zamkiem klinowym o ruchu pionowym oraz dwukomorowy hamulec wylotowy. Całość jest napędzana elektrycznie. Ładowanie odbywa się półautomatycznie: pocisk i ładunek miotający (z podajnika w niszy wieży) są pobierane przez ładowniczego i umieszczane na podajniku, który znajduje się koło osi lufy. Potem pocisk jest umieszczany w środku z pomocą dosyłacza, drugi ładowniczy wkłada ładunek miotający i spłonkę. Zapalniki pocisków ustawiane są elektronicznie. Kąt ostrzału to 360 stopni w płaszczyźnie poziomej, a w pionowej od -3,5 do +70 stopni. Prędkości obrotu wieży, a jednocześnie też zmiana kąta podniesienia lufy, wynosi 10 stopni na sekundę[18].

Oprócz tego Krab posiada 12,7-mm wielkokalibrowy karabin maszynowy WKM-B zamontowany na podstawie i celownikiem K-10T na dachu wieży[18].

Szybkostrzelność serią wynosi 3 strzały na 10 sekund, ogniem intensywnym 6 strzałów na 3 minuty, zaś szybkostrzelność praktyczna wynosi 2 strzały na minutę. Donośność minimalna wynosi 4,5 km, maksymalna zaś 40 km. Czas przejścia haubicy z pozycji marszowej w bojową oraz opuszczenie stanowiska po oddaniu strzału wynosi 30 sekund[17].

W wieży znajduje się 29 pocisków oraz 28 ładunków miotających[17].

Systemy elektroniczne[edytuj | edytuj kod]

Na systemy elektroniczne AHS Krab składają się[17]:

  • system nawigacji lądowej i dowiązania topograficznego FiN 3110L + GPS + hodometr;
  • system kierowania ogniem TOPAZ (komputer sterujący wieżą, komputer celowniczego i komputer balistyczny dowódcy działa);
  • system łączności wewnętrznej FONET i zewnętrznej (radiostacja cyfrowa UKF typ RRC 9311AP oraz radiostacja osobista funkcyjnego obsługi);
  • dzienne i nocne przyrządy obserwacyjne kierowcy i dowódcy;
  • system ostrzegania i samoosłony Obra-3 SSP-1;
  • celownik do strzelania na wprost;
  • radar balistyczny MVRS-700 SCD;

Dywizjonowy Moduł Ogniowy Regina[edytuj | edytuj kod]

W skład pojedynczego DMO w Siłach Zbrojnych RP wchodzą 24 armatohaubice AHS Krab, 2 wozy dowódczo-sztabowe (WDsz) i 9 wozów dowodzenia (WD) zbudowanych na gąsienicowym podwoziu LPG, 6 wozów amunicyjnych (WA) osadzonych na podwoziu ciężarówki Jelcz 882.53 w układzie 8x8 oraz jeden warsztat remontu uzbrojenia i elektroniki (WRUiE) osadzony na ciężarówce Jelcz P662[19][20][21].

Amunicja[edytuj | edytuj kod]

Krab przystosowany jest do amunicji odpowiadającej normom natowskiego porozumienia JBMoU (Joint Ballistics Memorandum of Understanding)[22]. Początkowo nie prowadzono własnego programu amunicyjnego. Dostawę amunicji dla Sił Zbrojnych następnie zaproponowały Zakłady Metalowe Dezamet. Z powodu dużych kosztów i ryzyka związanego z samodzielnym opracowaniem amunicji, podjęto współpracę ze słowacką firmą ZVS Holding a.s. z Dubnicy nad Wagiem i 9 grudnia 2010 podpisano umowę licencyjną[22]. W 2012 roku wdrożono w Dezamecie produkcję zapalników uderzeniowych KZ984, dalsze części amunicji mają być wdrażane etapami[22]. 18 lipca 2014 Inspektorat Uzbrojenia zamówił w Dezamecie 2000 sztuk amunicji[22].

W ramach zamówienia dostarczane mają być klasyczne pociski odłamkowo-burzące OFdMKM (donośność ok. 32 km) oraz odłamkowo-burzące OFdMKM DV z gazogeneratorem (donośność ok. 40 km)[22]. Pociski te elaborowane są 10 kg trotylu i mają masę odpowiednio 40,3 kg lub 43,55 kg[22]. Zapalnik KZ984 ma dwa tryby działania: natychmiastowy po uderzeniu w cel i ze zwłoką. Modułowe ładunki miotające są dostarczane przez czeską firmę Explosia a.s. z Pardubic, produkcja docelowo ma być uruchomiona w oddziale Mesko SA w Pionkach[22].

Wykorzystanie w Wojsku Polskim[edytuj | edytuj kod]

Jedynym użytkownikiem AHS Krab są Wojska Lądowe. Deklarowały one początkowo potrzebę posiadania około 50 Krabów. Zgodnie z treścią Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych do końca 2025 do Wojsk Rakietowych i Artyleryjskich ma trafić 5 w pełni wyposażonych dywizjonów dział Krab[23]. W skład dywizjonu wchodzą 24 armatohaubice oraz sprzęt towarzyszący.

AHS Krab są obecnie wykorzystywane w Wojsku Lądowym przez:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. AHS Krab - specyfikacja producenta [dostęp 2016-12-20].
  2. Kraby: nowa partia w Bolesławcu, polska-zbrojna.pl [dostęp 2020-12-05].
  3. a b c Andrzej Kiński. Debiut Kraba. „Nowa Technika Wojskowa”. 7/2001, s. 9–15. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1230-1655. 
  4. a b Pierwszy polski Krab, altair.com.pl [dostęp 2012-09-30] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] (pol.).
  5. a b c Jerzy Reszczyński. Polskie lufy Krabów. „Raport - Wojsko Technika Obronność”. 08/2016. s. 22-24. ISSN 1429-270X. 
  6. Altair – Pozytywne wyniki badań działa dla Kraba
  7. Paweł Pawlik, Protest Bumaru-Łabędy, bo MON wybrał Samsunga jako dostawcę części haubicoarmat Krab, dziennikzachodni.pl, 19 grudnia 2014.
  8. Jakub Palowski, Podwozia dla Kraba z Korei. Decyzja PGZ kończy kryzys pancernego programu, defence24.pl, 17 grudnia 2014 [zarchiwizowane z adresu 2014-12-18].
  9. Nowy Krab gotów do badań, altair.com.pl, 25 sierpnia 2015 [dostęp 2017-11-21] (pol.).
  10. a b Jerzy Reszczyński, Artyleryjski kontrakt stulecia podpisany. „Regina” za 4,6 mld zł, Defence24.pl, 14 grudnia 2016 [dostęp 2016-12-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-16].
  11. Dodatkowe Kraby dla Wojska Polskiego, www.milmag.pl [dostęp 2020-12-16] (pol.).
  12. Zamówienie na dodatkowe Kraby dla wojska, Polska Grupa Zbrojeniowa, 16 grudnia 2020 [dostęp 2020-12-16] (pol.).
  13. a b Seryjne Kraby ruszają do wojska - Defence24, www.defence24.pl [dostęp 2021-01-19].
  14. Regina coraz bardziej polska - Defence24, www.defence24.pl [dostęp 2021-01-19].
  15. a b e-RAPORT MSPO 1/2020 - Regina w kontrolowanym poślizgu - Altair Agencja Lotnicza, www.altair.com.pl [dostęp 2021-01-19].
  16. Kolejne Kraby w 23. Pułku Artylerii, www.milmag.pl [dostęp 2021-01-19] (pol.).
  17. a b c d e 155 mm samobieżna haubica na podwoziu gąsienicowym, Katalog na stronie producenta (HSW).
  18. a b c Krab. Wprowadzenie i opis techniczny cz. I, Nowa Strategia [dostęp 2021-01-19] (pol.).
  19. Inspektorat Uzbrojenia - Druga bateria DMO REGINA dostarczona do Bolesławca, iu.wp.mil.pl [dostęp 2021-01-19].
  20. I DMO Regina wyruszył z Huty Stalowa Wola, Huta Stalowa Wola S.A. [dostęp 2021-01-19] (pol.).
  21. Warsztat remontu uzbrojenia i elektroniki WRUE - Logistyka, Huta Stalowa Wola S.A. [dostęp 2021-01-24] (pol.).
  22. a b c d e f g Lesław Mazur, Polsko-słowacko-czeska 155 mm amunicja artyleryjska w: „Wojsko i Technika” 1/2015 (wrzesień). s. 26-32
  23. Ministerstwo Obrony Narodowej, PLAN MODERNIZACJI TECHNICZNEJ SIŁ ZBROJNYCH w latach 2013–2022, Ministerstwo Obrony Narodowej, 18 lipca 2014, s. 4 [dostęp 2014-08-17] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] (pol.).
  24. a b TD, Kolejne dostawy Raków i Krabów, DziennikZbrojny.pl, 31 października 2019 [dostęp 2019-11-03] (pol.).
  25. Rafał Lesiecki, Kraby już w Sulechowie. Błaszczak: To dopiero początek - Defence24, www.defence24.pl, 25 marca 2019 [dostęp 2019-07-15] (pol.).
  26. Seryjne Kraby przyjęte na wyposażenie SZ RP - Defence24, www.defence24.pl, 4 lipca 2019 [dostęp 2019-07-15] (pol.).
  27. 23 pułk artylerii - Pierwsze Kraby dla 23 pułku artylerii, 23pa.wp.mil.pl [dostęp 2020-10-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]