AKB48 Group

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

AKB48 Group (jap. AKB48グループ AKB48 Gurūpu, także 48 Group, 48G) – projekt i marka zapoczątkowana przez japońską żeńską grupę idolek AKB48, wyprodukowaną przez Yasushiego Akimoto. W skład „AKB48 Group” wchodzi sześć krajowych zespołów (razem z AKB48) oraz dziewięć siostrzanych zespołów w głównych miastach azjatyckich za granicą, od Indonezji po Indie i Tajlandię (z których 3 są w fazie planowania). Japońskie grupy siostrzane AKB48 wydają własne single, ale także występują na niektórych singlach i eventach głównej grupy.

Koncepcją zespołu AKB48 są „idolki, które możesz spotkać”, a „48 Group” powstała w efekcie utworzenia przez Akimoto grup siostrzanych o tej samej idei[1][2]. Każda grupa ma własny, stały teatr będący ich siedzibą, w którym odbywają się ich występy; często biorą udział w wydarzeniach i spotkaniach z fanami (m.in. „handshake event”)[3][4].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Zamiennie z „AKB48 Group” używane są także określenia „AKB Group” (jap. AKBグループ)[5], „48 Group” (jap. 48グループ)[6], a także w skrócie jako „AKB48G”[7], „AKBG”[8], „48G” lub czasami po prostu jako „48”[9].

Każda nazwa zespołu z „AKB48 Group” przekształca na zapis alfabetem łacińskim nazwę miasta lub obszaru, jako podstawę, przez wyodrębnienie trzech wielkich liter i dodanie do nich „48”. Przy odtworzeniu zespołów siostrzanych z Szanghaju i Tajpej w 2018 roku użyto nazw „AKB48 Team 〇〇”[a].

Historia[edytuj | edytuj kod]

8 grudnia 2005 roku została utworzona przez producenta Yasushiego Akimoto żeńska grupa idolek AKB48, która później stała się centrum AKB48 Group. Trzy lata później, w 2008 roku, została założona pierwsza siostrzana grupa SKE48 z własnym teatrem w Sakae, w Nagoi[10][11]. W 2009 roku powstała SDN48 (skrót od „saturday night”), składająca się z członkiń w wieku powyżej 20 lat, które występowały w teatrze w każdą sobotnią noc[12]. Grupa zakończyła aktywność 31 marca 2012 roku[13]. Jest to jedyny zespół z grup 48, który zakończył działalność[14]. NMB48 powstała w październiku 2010 roku, z siedzibą w Nambie, w Osace[15]. W październiku 2011 roku powstała kolejna grupa siostrzana – HKT48, z siedzibą w Fukuoce (nazwa grupy pochodzi od dzielnicy Hakata)[16]. Tego samego roku powstała pierwsza grupa siostrzana poza Japonią – JKT48 powstała w Dżakarcie w Indonezji[17].

Oprócz grup siostrzanych AKB48 ma „oficjalnego rywala” – zespół Nogizaka46, dla którego powstała jej własna siostrzana grupa – Keyakizaka46[18].

W październiku 2012 roku powstała zagraniczna grupa SNH48, z siedzibą w Szanghaju w Chinach[19]. Cztery lata po utworzeniu, 9 czerwca 2016 roku, ze względu na naruszenie umowy przez lokalne biuro SNH48, AKB48 usunęła banery i reklamy związane z owym zespołem grupy, które znajdowały się ich na oficjalnej stronie internetowej, kończąc współpracę[20][21].

W maju 2013 roku uruchomiono internetową stronę sprzedaży biletów „AKB48 Group Ticket Center”, będącą centrum biletowym każdego z zespołów w Japonii[22]. W listopadzie tego samego roku odbyło się pierwsze wspólne przesłuchanie AKB48 Group, pt. „AKB48 Group Draft Kaigi” (jap. AKB48グループ ドラフト会議)[23]. Drugie przesłuchanie odbyło się w 2015 roku[24], a trzecie – w 2018 roku.

Wydarzenie „AKB48 Single Senbatsu Sōsenkyo” (jap. AKB48 シングル選抜総選挙) to doroczne wybory składu członkiń do singla. Jest to jedna z większych i popularniejszych imprez grup 48, organizowane corocznie od 2009. Wydarzenie „AKB48 Group Janken Taikai” (jap. AKB48グループじゃんけん大会) jest organizowane co roku od 2010[25]. 24 lutego 2014 roku miała miejsce wielka reorganizacja zespołów – AKB48 Group dai sokaku matsuri ~Jidai wa kawaru. Dakedo, bokuraha mae shika mukanee!~ (jap. AKB48グループ 大組閣祭り〜時代は変わる。だけど、僕らは前しか向かねえ!〜)[26].

W sierpniu 2015 roku powstała nowa krajowa grupa siostrzana z bazą w NiigataNGT48[27]. W lutym 2017 roku rozpoczęła działalność zagraniczna grupa BNK48, z teatrem w Bangkoku w Tajlandii[28], w tym samym roku zadebiutowała także krajowa grupa STU48, której teatr znajduje się na statku wycieczkowym kursującym między siedmioma miastami będącymi częścią regionu Setouchi[29]. W 2018 roku powstała grupa TPE48, z teatrem w Tajpej na Tajwanie, po siedmiu latach od zapowiedzenia jej powstania w 2011 roku[30][31]. Zespół MNL48 (Manila, Filipiny[32]) powstał w kwietniu tego samego roku[33].

W 2018 roku powstał projekt Produce 48, który połączył południowokoreański program Produce 101 z know-how AKB48 Group[34]. W projekcie wzięły udział także członkinie grup 48. Finalistki utworzyły zespół IZ*ONE.

AKB48 China to projektowa chińska grupa, która została zapowiedziana 26 października 2017 roku[35]. Jej częścią są Teamy umiejscowione w różnych chińskich miastach; pierwszym z nich jest AKB48 Team SH (Szanghaj), a agencja AKS zarejestrowała także inne nazwy, m.in. Team BJ (Beijing) i Team GZ (Guangzhou)[36]. 30 lipca 2018 roku AKS anulowało joint venture i umowę licencyjną z TPE48 i 26 sierpnia wznowiło grupę jako AKB48 Team TP[37][38].

27 grudnia 2017 roku zapowiedziano powstanie zespołu MUM48 (Mumbaj, Indie)[39] oraz SGO48 (Sajgon, Wietnam)[40]. 19 czerwca 2019 roku ogłoszono, że nazwa MUM48 została zmieniona na MUB48, a także zapowiedziano plan utworzenia grupy DEL48 (Delhi, Indie)[41].

2 czerwca 2019 roku ogłoszono utworzenie zespołu CGM48 z siedzibą w Chiang Mai (Tajlandia), jako krajowej grupy siostrzanej BNK48[42].

Chronologia[edytuj | edytuj kod]

Chronologia zespołów (w Japonii)
Nazwa Zapowiedziany Finał 1-go
przesłuchania
Ogłoszenie
(data utworzenia)
Pierwszy występ
w teatrze
Debiut CD Koniec aktywności
AKB48 lipiec 2005[43] 2005.10.30[44] 2005.12.08
(w teatrze)
2005.12.08 2006.01.06 – Sakura no hanabiratachi
SKE48 2008.05.30[45] 2008.07.30[46] 2008.08.23[47] 2008.10.05[48] 2009.08.05 – Tsuyoki mono yo
SDN48 2009.05.06[49] 2009.06.14 2009.08.01
(w teatrze)[12]
2009.08.01[12] 2010.11.24 – GAGAGA 2012.03.31[13]
NMB48 2010.07.10[50] 2010.10.07 2010.10.09[15] 2011.01.01[51] 2011.07.20 – Zetsumetsu kurokami shōjo
HKT48 2011.05.01[52] 2011.07.10[53] 2011.10.23[16] 2011.11.26[54] 2013.03.20 – Suki! Suki! Skip!
NGT48 2015.01.25[55] 2015.07.25[27] 2015.08.21[27] 2016.01.10[56] 2017.04.12 – Seishun dokei
STU48 2016.10.10[57] 2017.03.19[29] 2017.03.31[58][59]
2017.05.03[60]
2019.04.16 2018.01.31 – Kurayami
Chronologia zespołów (poza Japonią)
Nazwa Zapowiedziany Finał 1-go
przesłuchania
Ogłoszenie
(data utworzenia)
Pierwszy występ
w teatrze
Debiut CD
JKT48 2011.09.11[61] 2011.11.02[17] 2011.12.10[62] 2012.05.17 (teatr tymczasowy)[63]
2012.09.08[64]
2013.02.16 – Heavy Rotation
BNK48 2016.03.26[65] 2016.12.18 2017.02.12[28] 2018.05.12 2017.08.08 – Aitakatta
MNL48 2016.03.26[65] 2018.04.28[66] 2018.04.30[33] 2019 (przyszła) 2018.09.14 – Aitakatta
AKB48 Team TP 2011.10.01[67]
2016.03.26[65]
2018.02.04[68] 2018.03.10 (TPE48)
2018.08.26 (Team TP)
(przyszła) 2018.12.25 – Mae shika mukanee
AKB48 Team SH 2017.10.26[35] 2018.07.24 2018.08.08 luty 2020 2018.12.03 – LOVE TRIP (cyfr.)
2019.01.14 – Shonichi (CD)
SGO48 2018.06.21[40] 2018.11.11 2018.11.17 (przyszła) 2019.08.25 – Heavy Rotation
CGM48 2019.06.02[42] wrzesień 2019 2019.10.26 (przyszła) – Chiang Mai 106
DEL48 2019.06.19 listopad 2019 2019.12.30
MUB48 2017.12.27 (MUM48)[39]
2019.06.19

Byłe[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Lata aktywności
z AKB48 Group
Teamy Siedziba Uwagi
SNH48 2012–2016 Team SII, Team NII, Team HII, Team X, Team XII Szanghaj, Chiny zadeklarował niezależność od AKB48 w 2016 roku, nadal aktywny

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Zarządzanie i organizacja[edytuj | edytuj kod]

Firma AKS jest odpowiedzialna za administrację i zarządzanie większością krajowych zespołów AKB48 Group (AKB48, SKE48, HKT48, NGT48)[69], firma Showtitle zarządza zespołem NMB48, a STU zarządza zespołem STU48. Grupą JKT48 zarządza JKT48 Operation Team/JKT48 Project, BNK48 i CGM48 – Independent Artists Management, TPE48 – TPE Entertainment, MNL48 – Hallohallo, AKB48 Team SH – Shanghai Shangyue Culture Development, MUM48 – Rashmi Raj Media[70], a SGO38 – YAG Entertainment[40].

Wybrane członkinie[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ każdy zespół z AKB48 Group jest liczny, istnieje system „wybranych członkiń” (jap. 選抜メンバー senbatsu menbā), które reprezentują daną grupę na singlu. Liczba wybranych członkiń śpiewających tytułowy utwór z singla waha się zwykle od 7[b] do 36 osób[c]; zwykle w skład „senbatsu” wchodzi 16 lub 20 członkiń.

Od momentu powstania SKE48 wybranymi członkiniami AKB48 są również członkinie grup siostrzanych[71], dlatego też członkinie oryginalnej grupy mają mniejszą szansę zostania wybranymi do składu piosenki tytułowej głównego singla swojej grupy, mimo należenia do zespołu – uważa się je bardziej za single AKB48 Group[71]. Członkinie grup siostrzanych uczestniczą również w takich wydarzeniach jak „handshake event” grupy AKB48. W związku z taką strukturą, w celu odróżnienia „centrali” AKB48 od „oddziałów”[72], i aby odróżnić „AKB48 jako nazwę ogólną”, w eventach itp. używa się czasem wyrażenie „AKB48 tandoku” (jap. AKB48単独, pol. Tylko AKB48)[73]. Wśród fanów używana jest również nazwa „pure AKB” (jap. 純AKB jun AKB)[74].

Struktura grupy[edytuj | edytuj kod]

Liczba członkiń[edytuj | edytuj kod]

Do 48 Group należy ponad 300 osób w samej Japonii – zespoły znane ze swojej dużej liczby członków[75]. W marcu 2013 roku sam zespół AKB48 został wpisany do księgi rekordów Guinnessa jako „największa grupa popowa” (88 osób)[76].

Teamy[edytuj | edytuj kod]

Każdy z zespołów składa się z co najmniej jednej „drużyny” („Team” (jap. チーム Chīmu)). Zwykłe członkinie należą z reguły do jednego z Teamów, na który podzielony jest dany zespół[77]. Ponadto, zamiast całej grupy wykonującej przedstawienie teatralne, tylko jedna drużyna jest przydzielona do występu[78]. Niepodzielony na drużyny był zespół SDN48, a także nie dzielone są nowo utworzone zespoły.

Nazwa każdej drużyny powstaje według jednakowego schematu („Team 〇” (jap. チーム〇)), przyjmując kolejne łacińskie litery i cyfry[d] użyte w nazwie zespołu[79]. W celu odróżnienia jednakowych nazw drużyn z zespołów w grupie 48, do nazwy kolejnej drużyny dodawane są rzymskie cyfry (np. II, III, IV)[79][e].

Kiedy SNH48 należała do 48 Group była podzielona na Teamy SII, NII, HII, X i XII[80]. Kiedy powstała pierwsza drużyna NGT48, nazwa „Team NII” była zajęta przez SNH48, dlatego powstała „Team NIII”[81] i ta nazwa jest używana nawet po ogłoszeniu niezależności przez zespół SNH48[82].

Liczba członkiń należących do jednego Teamu jest nieokreślona, ale w AKB48 (2007–2012), SKE48, NMB48, HKT48 (do 2014), pierwsze drużyny były 16-osobowe. W JKT48 nie zadecydowano o pojemności Teamu, ale od czasu utworzenia JKT48 Academy w 2018 roku ustalono limit 16 osób[83]. Jest to związane z faktem, że w teatrze członkinie występują w 16-osobowym składzie z zasady, co związane jest z „48” osobami w zespole – 16 osób × 3 Teamy[77][84].

Grupa Team Data wprowadzenia
AKB48      Team A 2005.12.08
     Team K 2006.04.01
     Team B 2007.04.08
     Team 4 2011.06.06
2013.08.24 (ponowne utworzenie)
     Team 8 2014.04.03
SKE48      Team S 2009.03
     Team KII 2009.05.25
     Team E 2010.12.06
NMB48      Team N 2011.03.10
     Team M 2012.01.26
     Team BII 2012.10.10
HKT48      Team H 2012.03.04
     Team KIV 2014.04.23
     Team TII 2016.03.30
NGT48 Team NIII 2016.01.10 – 2019.04.21
Team G 2018.07.01 – 2019.04.21
JKT48      Team J 2012.12.23
     Team KIII 2013.06.25
     Team T 2015.01.26
BNK48      Team BIII 2018.05.07
MNL48 Team MII 2018.05.02
Team NIV 2018.05.02
Team L 2018.05.02

Kenkyūsei[edytuj | edytuj kod]

Do drużyn należą regularne członkinie, jednak część członkiń nie należy do żadnej drużyny[77]. Reprezentatywnym przykładem jest grupa „Kenkyūsei” (jap. 研究生, dosł. „student biorący udział w badaniach”), przyjęta z 4. generacji AKB48 i zastosowana również przez grupy siostrzane. JKT48 również przyjęły system „Kenkyūsei”, ale w kwietniu 2018 roku powstał program szkoleniowy dla członkiń „JKT48 Academy”, a członkinie z tej grupy trafiły do „klasy A”[85]. Członkinie „Kenkyūsei” mają możliwość awansowania na regularną członkinię zespołu[86].

W zespołach AKB48, SKE48 i JKT48 zdarzyły się przypadki, gdy regularne członkinie zostały zdegradowane do statusu „Kenkyūsei”[87][88][89].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 〇〇 symbolizuje dwie litery („SH” dla Szanghaju i „TP” dla Tajpej) reprezentujące regionalną nazwę siedziby zespołu. Jest to grupa siostrzana AKB48, a nie jeden z Teamów AKB48.
  2. W piosenkach Aozora kataomoi i Gomen ne, SUMMER grupy SKE48.
  3. W piosenkach Manatsu no Sounds good! i Labrador Retriever grupy AKB48.
  4. Tylko w przypadku AKB48.
  5. Na przykład dla litery „K”: w AKB48 jest Team K, w SKE48 jest Team KII, w JKT48 jest Team KIII, a w HKT48 jest Team KIV.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. NHK「AKB48 SHOW!」 (jap.). nhk.or.jp. [dostęp 2018-04-30].
  2. SKE48とは? (jap.). ske48.co.jp. [dostęp 2018-04-30].
  3. 「ご当地アイドル」疾走、発信力に行政も注目 (jap.). toyokeizai.net. [dostęp 2018-04-30].
  4. 「大握手会・個別握手会」参加方法 (jap.). 48g.jp. [dostęp 2018-04-30].
  5. =LOVEが笑顔でデビュー曲届けたラクーアライブ、プロデューサー指原のアドバイスは (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-09-10].
  6. 握手会友の会とは? (jap.). 48g.jp. [dostęp 2018-09-10].
  7. 指原「バラエティ」渡辺「芝居」山本「ソロ」- AKB48G卒業後の進路を語る (jap.). news.mynavi.jp. [dostęp 2018-09-10].
  8. NMB48梅田彩佳卒業へ AKBG昭和生まれはこじはる1人に (jap.). Oricon. [dostęp 2018-09-10].
  9. AKB48の優等生・向井地美音、“闇の時期”の真相語る 『別冊カドカワDirecT』で48G特集 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-09-10].
  10. AKB48 Launching SKE48 in Nagoya (jap.). jpopasia.com. [dostęp 2018-04-30].
  11. SKE48 profile (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  12. a b c 大人のAKB? オーディションで選ばれたOVER20のユニット・SDN48がついに初日公演! (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  13. a b SDN48、39人全員で涙の卒業公演 2年半の活動に終止符 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  14. SDN48 唯一消滅した大人セクシー系48グループ. W: Shin'ya Setsu: 涙は句読点〜普通の女の子たちが国民的アイドルになるまで〜 AKB48公式10年史. Nikkan Sports News, 2016-03-25, s. 133. ISBN 978-4-8172-5592-1.
  15. a b NMB48第1期生26名、AKB48秋祭りでサプライズ披露 (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  16. a b HKT48、西武ドームで初代21人お披露目 AKBグループ最年少の平均年齢13.8歳 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  17. a b インドネシアにもAKB妹分「JKT48」 (jap.). nikkansports.com. [dostęp 2018-04-30].
  18. 乃木坂46、新グループ「欅坂(けやきざか)46」1期生メンバー決定 「鳥居坂46」からチーム名変更 (jap.). mdpr.jp. [dostęp 2018-04-30].
  19. SNH48メンバー26人決まりました (jap.). nikkansports.com. [dostęp 2018-04-30].
  20. AKB48 Cuts Ties With SNH48 Due To Contract Violation (ang.). jpopasia.com. [dostęp 2018-04-30].
  21. AKB48グループ新チケットセンター詳細、および、先行手続き開始のお知らせ (jap.). ameblo.jp. [dostęp 2018-04-30].
  22. AKB48:3分でわかるドラフト会議 ルールと有力候補者一挙紹介 (jap.). mantan-web.jp. [dostęp 2018-04-30].
  23. AKB48グループ「ドラフト会議」で候補生24人指名される (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  24. 3 Annual AKB48 Events Every Fan Must Enjoy! (jap.). jpninfo.com. [dostęp 2018-04-30].
  25. AKB48グループ、波乱続きの大組閣祭り<メンバー総まとめ/セットリスト> (jap.). mdpr.jp. [dostęp 2018-04-30].
  26. a b c NGT48お披露目イベントにファン1,000名が集結 (jap.). entamenext.com. [dostęp 2018-04-30].
  27. a b BNK48第1期生、バンコクでお披露目!AKB48・岡田奈々らがエール「いつか合同コンサートをしたい!」 (jap.). tvlife.jp. [dostęp 2018-04-30].
  28. a b 瀬戸内発信 STU48第1期生オーディション、最終審査に44名合格 (jap.). mdpr.jp. [dostęp 2018-04-30].
  29. 「プレゼントは私自身です!」AKB48阿部マリア、台湾TPE48イベントで移籍発表 (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  30. 結成発表から7年…TPE48始動 夢は台湾から東京ドームへ (jap.). sponichi.co.jp. [dostęp 2018-04-30].
  31. AKB48 to form sister groups based in Taiwan, Philippines and Thailand (jap.). tokyohive.com. [dostęp 2018-04-30].
  32. a b マニラ拠点「MNL48」“総選挙”で1期生67人決定「ベストを尽くします」 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  33. 土曜の夜、AKB48劇場で公演! 大人の新ユニット・SDN48がメンバー募集中 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  34. a b AKB、上海に新姉妹グループ発足!SNHは契約違反で“独立” (jap.). sanspo.com. [dostęp 2018-04-30].
  35. Bongkar Fakta AKB48 Team SH Saingan SNH48 di Shanghai China (malajski). shukanbunshun.com. [dostęp 2018-05-05].
  36. AKB48運営会社が「TPE48」の契約解消 「AKB48 Team TP」発足へ (jap.). Oricon. [dostęp 2018-07-30].
  37. AKB48 Team TP、TPE48から再始動 1期生35名お披露目 (jap.). mdpr.jp. [dostęp 2018-08-28].
  38. a b AKB48の新海外姉妹グループ誕生 インド・ムンバイ拠点「MUM48」 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  39. a b c AKB48、ベトナム拠点「SGO48」結成へ 海外7グループ目 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-06-21].
  40. AKB48 announce Indian sister groups DEL48 & MUB48 (ang.). aramajapan.com. [dostęp 2019-07-23].
  41. a b ประกาศเปิดตัว "เชียงใหม่ 48 (CGM48)" วงน้องสาวใหม่ของ AKB48, BNK48 เปิดรับสมัคร 15 มิ.ย.นี้ (taj.). mangozero.com. [dostęp 2019-06-13].
  42. William H. Ansley: 涙は句読点〜普通の女の子たちが国民的アイドルになるまで〜 AKB48公式10年史. Nikkan Sports News, 2016-03-25, s. 10. ISBN 978-4-8172-5592-1.
  43. オーディション詳細 (jap.). ameblo.jp. [dostęp 2018-04-30].
  44. AKB48が名古屋・栄に進出!『SKE48』プロジェクト発足記者会見のお知らせ (jap.). ameblo.jp. [dostęp 2018-04-30].
  45. 「SKE48」第一期生22名が遂に決定!! (jap.). ske48.co.jp. [dostęp 2018-04-30].
  46. SKE48お披露目ライブ終了! (jap.). ske48.co.jp. [dostęp 2018-04-30].
  47. 【SKE48】1st『PARTYが始まるよ』公演レポート(1)記者会見 (jap.). scramble-egg.com. [dostęp 2018-04-30].
  48. 土曜の夜、AKB48劇場で公演! 大人の新ユニット・SDN48がメンバー募集中 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  49. AKB、SKEに続け! 大阪拠点としたNMB(難波)48が誕生!! (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  50. 目指すは城ホール!NMB48初公演が本日スタート (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  51. AKB48ファミリー福岡上陸!HKT48プロジェクト始動 (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  52. 福岡版AKB「HKT48」 オーディションに (jap.). saga-s.co.jp. [dostęp 2018-04-30].
  53. HKT48、地元博多で「手をつなぎながら」公演スタート (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  54. AKB新グループ・NGT48が新潟に誕生!3月からオーディション、10月に劇場オープン (jap.). cinematoday.jp. [dostęp 2018-04-30].
  55. NGT48北原「新潟の女になりました!」劇場こけら落とし大成功 (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  56. AKB48、来夏「STU48」誕生 瀬戸内7県舞台の「船上劇場」 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  57. STU48第1期生 プロフィール掲載! (jap.). stu48.com. [dostęp 2018-04-30].
  58. STU48 結成1周年を記念した7時間にわたるニコ生特番決定 (jap.). news.dwango.jp. [dostęp 2018-04-30].
  59. STU48の初お披露目に岡田奈々「瀬戸内を盛り上げていきたい」 (jap.). hfm.jp. [dostęp 2018-04-30].
  60. インドネシア・ジャカルタで「JKT48」始動! AKB48海外初の姉妹グループ誕生へ (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  61. JKT48活動開始、現地ポカリスエットCMに初出演 (jap.). natalie.mu. [dostęp 2018-04-30].
  62. 仮設劇場公演の案内 (jap.). jkt48.com. [dostęp 2018-04-30].
  63. 【JKT48劇場特集】 JKT48劇場オープン 「日本文化の発信拠点」 (2012年09月08日) (jap.). jakartashimbun.com. [dostęp 2018-04-30].
  64. a b c AKB48、アジアに3グループ発足へ 台北TPE マニラMNL バンコクBNK (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  65. Countdown to MNL48 First General Election begins (ang.). mnl48.hallohallo.com. [dostęp 2018-04-30].
  66. 今度は台湾・台北! AKB48の海外姉妹グループ「TPE48」が発足へ (jap.). news.mynavi.jp. [dostęp 2018-04-30].
  67. 台湾のAKB48姉妹グループ TPE48に45人合格 夏にデビューへ (jap.). sankei.com. [dostęp 2018-04-30].
  68. AKB48で大リストラ!? メンバー卒業が相次ぐ“大崩壊”の足音、その原因とは? (jap.). tocana.jp. [dostęp 2018-04-30].
  69. ‘Pink’ Producer Rashmi Sharma Announces New Venture ‘MUM48’ in Collaboration with Japan’s ‘AKB48’ (ang.). indiawest.com. [dostęp 2018-04-30].
  70. a b 「#AKB48単独シングル希望」広がった理由 (jap.). Nikkan Sports News. [dostęp 2018-04-30].
  71. AKB48、アジアに3グループ発足へ 台北TPE マニラMNL バンコクBNK (jap.). Oricon. [dostęp 2018-04-30].
  72. 小嶋陽菜「本当にありがとうAKB」最後の昭和去る (jap.). Nikkan Sports News. [dostęp 2018-04-30].
  73. AKB48国内5グループ その実力と課題、徹底比較 (jap.). style.nikkei.com. [dostęp 2018-04-30].
  74. AKB48グループが保持するギネス世界記録の数々 (jap.). guinnessworldrecords.jp. [dostęp 2018-04-30].
  75. a b c AKB48が、「非メディア頼み」でも強い理由 (2) (jap.). toyokeizai.net. [dostęp 2018-05-01].
  76. AKBグループ「チーム」とは何なのか?各グループ徹底分析 (jap.). news.dwango.jp. [dostęp 2018-05-01].
  77. a b AKB48が、「非メディア頼み」でも強い理由 (jap.). toyokeizai.net. [dostęp 2018-05-01].
  78. 成员 (zarchiwizowano 2016-05-06) (chiń.). snh48.com. [dostęp 2018-05-29].
  79. NGT48 劇場グランドオープンで初公演「メンバーの汗でどんどん汚していきます」SDN48「佐渡を渡る」披露も (jap.). dot.asahi.com. [dostęp 2018-05-29].
  80. PROFILE (jap.). ngt48.jp. [dostęp 2018-05-29].
  81. JKT48 Academy (indonez.). jkt48.com. [dostęp 2018-08-09].
  82. エビ中、SUPER☆GiRLS、TPD……中規模アイドルグループの可能性を分析 (jap.). realsound.jp. [dostęp 2018-08-09].
  83. Gairahkan Persaingan antar Member Lewat JKT48 Academy (indonez.). jawapos.com. [dostęp 2018-05-01].
  84. AKB48“研究生ブーム”の落とし穴 昇格するとファンが離れる? (jap.). bubkaweb.com. [dostęp 2018-05-01].
  85. SKE48、現劇場最終公演に感無量 研究生降格組4人が正規メンバー復帰 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-05-01].
  86. SAKB峯岸みなみ、研究生に降格処分 丸刈り頭で謝罪 (jap.). Oricon. [dostęp 2018-05-01].
  87. Mengenai Ratu Vienny Fitrilya (indonez.). jkt48.com. [dostęp 2018-05-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]