Abraham Izaak Kamiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Abraham Izaak Kamiński
Data i miejsce urodzenia 1867
Warszawa
Data i miejsce śmierci 1918
Łomża

Abraham Izaak Kamiński (ur. 1867 w Woli, zm. 1918 w Łomży) – polsko-żydowski aktor, reżyser, scenarzysta, tłumacz, autor sztuk, kierownik trup i antreprener, mąż Ester Rachel i ojciec Reginy, Idy i Józefa Kamińskich.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Woli, będącej obecnie dzielnicą Warszawy, w biednej ortodoksyjnej rodzinie żydowskiej. Naukę pobierał w chederze, a świeckie wykształcenie, w tym znajomość kilku języków zdobył na drodze samokształcenia. Około 1887 skompletował z amatorów pierwszą własną trupę jidysz, występującą zarówno na prowincji jak i w warszawskich teatrach. W 1893 założył Teatr Niemiecki Opery Dramatów i Komedii, który występował na terenie Imperium Rosyjskiego. W nim jako aktorka występowała jego przyszła żona – Ester Rachel Halpern. W 1905 powrócił z objazdu i osiadł w Warszawie.

W 1908 został współzałożycielem Literarisze Trupe (z jid. Trupy Literackiej) – pierwszego czysto dramatycznego zespołu stawiającego sobie za cel wystawianie wartościowego repertuaru literackiego. W latach 1908–1909 wyruszył wraz z trupą na występy do Rosji, a następnie do Stanów Zjednoczonych. W 1909 sprowadził do siebie swoją żonę, która za pieniądze tam zarobione umożliwiła Kamińskiemu w 1913 adaptację gmachu rotundy na Dynasach na teatr na 1500 miejsc – pierwszy w Warszawie stały teatr żydowski. Zmarł w 1918 na scenie teatru w Łomży. Został pochowany na którymś z łomżyńskich kirkutów. Po jego śmierci teatr, który założył został nazwany jego imieniem.

Abraham Izaak Kamiński był autorem kilku sztuk, m.in. Jidisze aktiorn ojf der rajze (z jid. Żydowscy aktorzy w podróży) oraz Rabbi Akiba mit zajne 24 tojznt talmidim (z jid. Rabbi Akiba i jego 24000 uczniów), a także tłumaczem na jidysz: Na dnie Maksima Gorkiego, Zbójców Friedricha Schillera oraz Skąpca i Chorego z urojenia Moliera.

Kariera filmowa[edytuj | edytuj kod]

Od drugiej dekady XX wieku Kamiński związany był także z kinematografią. Wyreżyserował i napisał scenariusz do kilku polskich filmów w języku jidysz.

Reżyser

Scenarzysta

Aktor

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Jagielski: Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51. Z. 1, Kwatery przy Alei Głównej. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami. Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce, 1996, s. 59. ISBN 83-90-66296-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]