Absolwenci i uczniowie VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

To hasło opisuje absolwentów i uczniów oraz historię związków uczniowskich VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie, jednego z najstarszych liceów w Warszawie o tradycjach sięgających 1905. Szkoła miała w historii szereg nazw "Gimnazjum im. Kościuszki" (1905-1906), "Gimnazjum Tadeusza Sieprzputowskiego" (1906-1907), "Gimnazjum Radlińskiego", "Gimnazjum Mariana Rychłowskiego" (1908-1918), "Gimnazjum Państwowe im. Tadeusza Rejtana" (1919-1939), "Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Tadeusza Reytana" (1939-1948), "Państwowa Szkoła Ogólnokształcąca Stopnia Licealnego im. Tadeusza Reytana" (1949-1957), "Państwowa Szkoła Ogólnokształcąca im. Tadeusza Reytana".

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Lista absolwentów tych szkół została opublikowana rocznikami i alfabetycznie dla lat (1911-2004) [1], [2], dla lat 1945 oraz 1946[3] i dla roku 1948[4]. W roku szkolnym 1907/1908 było 180 uczniów a pierwsza matura odbyła się w czerwcu 1911 roku. W szkole prowadzonej przez Mariana Rychłowskiego w 1914 roku uczyło się około 400 uczniów. W 1919 roku maturę uzyskało 36 osób[5]. W 1980 roku [6] oceniano, że przez okres istnienia szkoły do 1980 roku pracowało w niej 313 nauczycieli. Szkoła wykształciła do 1980 roku 6374 absolwentów, w tym po II Wojnie światowej 5779.

Lata 1905- czerwiec 1919[edytuj | edytuj kod]

Wielu z absolwentów z okresu 1905-1918 szkoły Tadeusza Sierzputowskiego, który ją tworzył po okresie strajków szkolnych w 1905 roku, i szkoły Mariana Rychłowskiego było w późniejszym czasie działaczami niepodległościowymi i wojskowymi. W szkole w 1911 powstała jedna z najstarszych polskich drużyn harcerskich a dyrektor Marian Rychłowski, który był dawnym zesłańcem politycznym, przekonanym o bliskim już wybuchu wojny światowej, uważał, że młodzież polska weźmie w niej udział z bronią w ręku, a więc powinna być do tej walki przygotowana[7][8]. W 1911 roku szkołę ukończyli pierwsi maturzyści, było ich siedmioro - Feliks Straszewski (matura 1911) był pierwszym uczniem, który ukończył szkołę z najwyższymi honorami (cum eximia laude)[9]; został matematykiem i dyrektorem (1929-1935) Państwowego Gimnazjum im. Księcia Poniatowskiego w Warszawie. Innym znanym rychłowiakiem był Kazimierz Sikorski (matura 1914), który został rektorem Państwowej Szkoły Muzycznej w Łodzi i Akademii Muzycznej w Warszawie. W szkole aktywnie prowadzono zajęcia sportowe i gimnastyczne[10]. Jadwiga Chudzińska-Świątecka[5] pisze, że "atmosfera panująca w ostatnich latach wojny powodowała, że studenci ostatnich klas szkół średnich spontanicznie wstępowali do wojska", brali też udział w wojnie 1920 roku. Wielu absolwentów zostało zawodowymi oficerami. Absolwentami szkoły z tego okresu są m.in. Zygmunt Brockhusen (matura 1914), major piechoty, Marian Kenig (matura ok. 1913), ekonomista, Stefan Pomarański (matura 1914), współtwórca skautingu w Polsce, Wojciech Stpiczyński (matura ok. 1914), poseł na sejm, Polikarp Wróblewski (matura ok. 1914), działacz niepodległościowy, Karol Jeżowski (matura 1915), oficer dyplomowany Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Lata 1919-1939[edytuj | edytuj kod]

W tym okresie odbudowy państwa polskiego po uzyskaniu niepodległości i po I Wojnie Światowej szkoła została upaństwowiona i była jedyną w Warszawie szkołą z pełnym programem klasycznym (greka, łacina)[11] ale także przyciągała uczniów uzdolnionych matematycznie ponieważ prowadziła klasy realne (matematyczno-fizyczne). Arkadiusz Piekara[12] (matura 1922, fizyk) wspomina, że uciekł do gimnazjum Rychłowskiego, o którym wiedział, że za rok będzie upaństwowione, wybrał kierunek matematyczno-fizyczny. Natomiast Tadeusz Koszarowski (matura 1933, lekarz) wspominał, że gimnazjum było przesiąknięte atmosferą kultury antycznej. Pierwszy państwowy egzamin dojrzałości odbył się w czerwcu 1920 roku. W sierpniu 1920 roku wszyscy uczniowie starszych klas zgłosili się ochotniczo do wojska i brali udział w bitwie pod Ossowem i w bitwie pod Radzyminem[5]. Absolwentami z tego okresu byli m.in. Zbigniew Chałko (matura 1939), dziennikarz, Jan Fajge (matura 1937), działacz polityczny, Jan Przanowski (matura 1929), ekonomista, Tadeusz Ptaszycki (matura 1926), architekt, Wojciech Wasiutyński (matura 1928), publicysta emigracyjny związany z narodową demokracją, Romuald Wołk (matura ok. 1938), dydaktyk. Wielu absolwentów uczestniczyło w powstaniu warszawskim i walkach w II Wojnie Światowej, m.in. Jan Hörl (matura 1939) cichociemny oraz Czesław Rossiński (matura 1927), cichociemny.

Okupacja i pierwsze lata powojenne (1939-1950)[edytuj | edytuj kod]

W okresie okupacji niemieckiej w czasie II Wojny Światowej uczniowie kończyli tylko wybrane klasy Reytana, a wykłady były zakamuflowane w szkole ogrodniczej. Jerzy Kasprzycki (dziennikarz, varsavianista) wspomina, że przeszedł pełny przedwojenny kurs I klasy gimnazjalnej w czasie okupacji i przy sposobności nauczył się odróżniać flance pomidorów od młodej naci ziemniaczanej[13]. W spisach maturzystów z 1948 roku było 171 nazwisk urodzonych pomiędzy 1924 i 1931, tak duże różnice w wieku spowodowane był trudnościami edukacji w czasie wojny. W ankiecie w 1948 roku na 70 absolwentów dziewięcioro było w tajnym Reytanie w czasie wojny, 21 osób walczyło w konspiracji, 26 osób przeżyło powstanie warszawskie, 3 osoby były w wiezieniu, 8 osób było w obozach, ponad połowa znalazła się w Reytanie w 1945 roku, żeby kontynuować zajęcia[14]. Wśród tych samych 70 ankietowanych osób w roku 1988 było 30 inżynierów, 13 lekarzy, 16 pracowało na wyższych uczelniach. Do tej grupy reytaniaków z 1939-1950 należą m.in: Andrzej Ajnenkiel (matura 1949), historyk, Jerzy Axer (matura 1946), filolog klasyczny, Stanisław Bareja (uczeń 1947), reżyser filmowy, Kazimierz Albin Dobrowolski (1949), biolog, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, Zdzisław Najder (matura 1949), polonista, Lucyna Winnicka (matura 1946), aktorka, oraz Janusz Korwin-Mikke (matura 1959, polityk).

Spotkania i stowarzyszenia absolwentów[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze spotkanie absolwentów odbyło się przypuszczalnie pod koniec 1909 roku[15] bo w Kurjerze Warszawskim ogłaszano, że "uczniowie nieistniejącej obecnie szkoły polskiej Tadeusza Sierzputowskiego proszeni są o nadsyłanie swych fotografji wizytowych do ułożenia grupy i oznaczenia daty zjazdu". Przed II Wojną odbywały się spotkania wychowanków szkoły Rychłowskiego. W marcu 1925 odbył się koncert na którym uczestniczyli wychowankowie szkoły M. Rychłowskiego[16], w czerwcu 1925 odbył się II zjazd, na który wychowankowie byli zapraszani wraz z żonami[17], a czerwcu 1930 odbył się zjazd w Warszawie "wychowańców szkoły M. Rychłowskiego", którzy uczęszczali w niej w latach 1907-1919. Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana powstało w 1990. W 2005 odbyło się spotkanie z okazji 100-lecia szkoły[18][19].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tomasz Rylski, Wojciech Rylski: Absolwenci Szkoły im. Tadeusza Reytana w Warszawie - klasami (1911-1904). 2005. [dostęp 2016-11-19].
  2. Tomasz Rylski, Wojciech Rylski: Absolwenci Szkoły im. Tadeusza Reytana w Warszawie - alfabetycznie (1911-2004). 2005. [dostęp 2016-11-19].
  3. Mała matura 1946. 1988. [dostęp 2016-11-19].
  4. Matura 1948. 1998. [dostęp 2016-11-19].
  5. a b c Jadwiga Chludzińska-Świątecka: Krótka historia VI Państwowego Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie. W: Barbara Brzuska: Vita memoriae, magistra vitae: Nauczanie języków klasycznych i kultury antycznej w gimnazjum i liceum państwowym im. Tadeusza Reytana w Warszawie. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, 2005, s. 23-53. ISBN 83-89663-31-7. (pol.)
  6. Maria Kowalczyk: Historia VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana. 1980. [dostęp 2016-11-19].
  7. Jan Świątecki. Szkoła Mariana Rychłowskiego 1905-1919. „Stolica”. 39(1905), 23 listopada 1984. Warszawa (pol.). 
  8. Stanisław Konarski: Internetowy polski słownik biograficzny (pol.). 1991-1992. [dostęp 2016-11-19].
  9. Ze szkół. „Kurjer Poranny”. 36 (178). s. 1 (pol.). Cytat: W szkole M. Rychłowskiego całkowity kurs nauk ukończyli: St. Kulik, J. Obezman, W. Orłowski, J. Siwinski, F. Straszewski (cum eximia laude), M. Żamecki, St. Żamecki (cum laude). 
  10. Pokaz gimnastyczny. „Kurjer Warszawski”, 10 kwietnia 1910. Warszawa (pol.). 
  11. Piotr Flatau. Dramat grecki w Reytanie w 1925 roku: czyli od Rady Opieki Moralnej do dziewczyn z Królowej Jadwigi. , 2016. [dostęp 2016-11-26]. 
  12. Od pierwszych kroków w fizyce do odkrycia zjawiska odwrotnego nasycenia dielektrycznego. Fragmenty rozmowy Krzysztofa Szymborskiego z prof. Arkadiuszem H. Piekarą. „Postępy fizyki”. 35 (2), 1984 (pol.). [dostęp 2016-11-16]. Cytat: [..] czym prędzej uciekłem, sam, bez pomocy starszych, do gimnazjum Rychłowskiego, o którym wiedziałem, że za rok będzie upaństwowione. I rzeczywiście, za rok stało się państwowym Gimnazjum im. Tadeusza Rejtana. Tam, niecierpliwy fizyki, wybrałem kierunek matematyczno-fizyczny. 
  13. Jerzy Kasprzycki. Warszawskie Pożegnania. „Życie Warszawy”, 25-26 kwietnia1981. Cytat: W takich warunkach przeszedłem pełny przedwojenny kurs I klasy gimnazjalnej, przy sposobności zaś – nauczyłem się odróżniać flance pomidorów od młodej naci ziemniaczanej. 
  14. Maciej Zimiński: Raport 40 lecia. 1988. [dostęp 2016-11-19].
  15. Zjazd szkoły Tadeusza Sierzputowskiego. „Kurjer Warszawski”, 5 października 1909 (pol.). [dostęp 2016-11-26]. Cytat: Byli uczniowie nieistniejącej obecnie szkoły polskiej Tadeusza Sierzputowskiego proszeni są o nadsyłanie swych fotografji wizytowych do ułożenia grupy i oznaczenia daty zjazdu. Bliższych informacji udziela sekretarz zjazdu Markowski (Nowe Miasto No 10). 
  16. Podziękowania związku wychowańców szkoły M. Rychłowskiego. [Warszawa „Kurjer Warszawski”], s. 6, 20 marzec 1926. Warszawa (pol.). Cytat: Związek b. wych. b. szkoły M. Rychłowskiego i gimnz. państw. im T. Rejtana - dziękuje [..] za łaskawy udział w koncercie dnia 8 marca 1925 roku.. 
  17. Zjazd b. wychowańców szkoły im. M. Rychłowskiego. „Kurjer Warszawski”. 105 (156), s. 5, 5 czerwca 1925. [dostęp 2016-11-26]. 
  18. Daria Dziewięcka. Reytan szykuje się do wielkiego jubileuszu. „Gazeta Stołeczna”, s. 4, 9 czerwiec 2005 (pol.). [dostęp 2016-11-16]. Cytat: Andrzej Zoll, matura 1959. Byliśmy pierwszym rocznikiem, który maturę zdawał na Wiktorskiej, bo trzy i pół roku uczyliśmy się na Rakowieckiej. To była wtedy szkoła męska zaprzyjaźniona z liceum Żmichowskiej[..]Moja klasa wprowadziła zwyczaj publicznego obchodzenia tłustego czwartku. Poprzebierani, z pączkami od Bliklego szliśmy do koleżanek ze Żmichowskiej.  [Dostęp płatny].
  19. Daria Dziewięćka. Roczniki zabalują. „Gazeta Stołeczna”, s. 10, 10 czerwca 2005 (pol.). [dostęp 2016-11-26]. [dostęp płatny]