Adam Borzobohaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adam Borzobohaty
Jelita, Pietuszok
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1909
Wilno
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1992
Bydgoszcz
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
AK DYSK.png Armia Krajowa
Jednostki 19 Pułk Artylerii Lekkiej
VIII batalion piechoty „Bohdanka”
10 Brygada AK
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Późniejsza praca kierownik pracowni robót polnych
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Wojska (czterokrotnie) Krzyż Armii Krajowej Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”

Adam Borzobohaty ps. „Jelita”, „Pietuszok”[1] (ur. 24 grudnia 1909 w Wilnie, zm. 22 sierpnia 1992 w Bydgoszczy) – polski inżynier rolnictwa, podporucznik Wojska Polskiego i Armii Krajowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Konstantego Franciszka herbu Jelita i Marii Dominiki z domu Szrejber, brat m.in. gen. bryg. Wojciecha Borzobohatego, Kazimiery Radziszewskiej i Marii Woźnickiej.

Uczył się w Państwowym Gimnazjum im. św. Kazimierza w Nowej Wilejce, później studiował rolnictwo na Uniwersytecie Poznańskim. Po ukończeniu studiów pracuje w Wileńskiej Izbie Rolniczej. W 1929 zgłosił się do służby wojskowej. Skończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim w stopniu plutonowego podchorążego i otrzymał przydział do I dywizjonu 19 pułku artylerii polowej w Nowej Wilejce. W 1932 r. został awansowany na ppor. rez. artylerii. W 1935 przeniósł się do majątku rodzinnego Wesoły Dwór k. Zdzięcioła w woj. Nowogrodzkim równocześnie pełnił obowiązki agronoma rejonowego w Zdzięciole.

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

Wojnę Obronną 1939 r. odbył w 19 pułku artylerii lekkiej 19 Dywizji Piechoty w składzie Armii „Prusy” na szlaku: Wieluń, Piotrków Trybunalski, Skarżysko Kamienna, Góry Świętokrzyskie. Uniknął niewoli i pod dowództwem ppłk. Pełczyńskiego przedarł się do walczącej Warszawy. Po kapitulacji stolicy przedostał się do Wilna, dokąd przybył 15 października.

Okupacja[edytuj | edytuj kod]

W latach okupacji sowieckiej i litewskiej przystąpił do pracy w konspiracji. W tym samym czasie nawiązał kontakt z kpt. dypl. Antonim Olechnowiczem ps. „Pohorecki”. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej wrócił z rodziną z Wilna do Wesołego Dworu, gdzie kontynuował działalność konspiracyjną. Był współorganizatorem Obwodu „Mydło”, Okręgu Nowogrodzkiego AK. Od sierpnia 1941 do lipca 1942 r. był dowódcą plutonu konspiracyjnego AK. Następnie żołnierzem nowogródzkiego VIII batalionu piechoty „Bohdanka” 77 pp 19 DP AK. W Wesołym Dworze ukrywał Żydów z Wilna, Zdzięcioła, a także z Warszawy (m. in. Ludwika Frydego znanego krytyka literackiego). W 1942 r. uciekł przed aresztowaniem przez Gestapo i pod zmienionym nazwiskiem podjął prace w majątku Szumsk w pow. wileńsko-trockim. Nadal działał w konspiracji, dowodził plutonem kolarzy w 10 Brygadzie AK. Po operacji „Ostra Brama” uniknął rozbrojenia przez czerwonoarmistów i wrócił do Wilna. Jego mieszkanie przy ul. Rossa 10 było punktem kontaktowym mjr dypl. Olechnowicza. Po założeniu przez NKWD „kotła” w jego mieszkaniu i zagrożeniu aresztowaniem wyjechał pociągiem „repatryjacyjnym” z Ignalina.

W powojennej Polsce[edytuj | edytuj kod]

Po przyjeździe osiedlił się w Międzyrzeczu Wlkp., później od 1946 do kwietnia 1947 r. pracował w gospodarstwie Uniwersytetu Poznańskiego w Swadzimiu k. Poznania. W maju 1947 r. został zatrudniony w Plewiskach k. Poznania jako kierownik gospodarstwa Państwowego Instytutu Naukowego Leczniczych Surowców Roślinnych w Poznaniu. Po przeniesieniu Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej do Polski prowadził punkt kontaktowy, m.in. przekazywał zasiłki pieniężne dla rodzin akowców represjonowanych przez NKWD. Współpracował z ostatnim komendantem Okręgu Wileńskiego ppłk. dypl. Antonim Olechnowiczem. W lipcu 1948 r. został aresztowany przez UB, w 1949 skazany na 6 lat więzienia, a w 1950 r. wyrok ten podwyższono do 8 lat z pozbawieniem praw obywatelskich, honorowych i konfiskatę mienia. Wyrok odbywał we Wronkach, później w Potulicach; po rewizji wyroku w grudniu 1954 r. został wypuszczony na wolność. W latach 1955–1956 był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Robót Wodno-Melioracyjnych w Ostródzie jako kierownik zagospodarowania. Następnie od 1957 do 1958 pracował w PWRN Wydział Rolny Rolniczy Rejonowy Zakład Doświadczalny w Barzkowicach, a od 1958 do 1966 jako dyrektor w PWRN Szczecin Stacja Oceny Odmian w Prusimiu. W sierpniu 1966 został zatrudniony w Wojewódzkim Biurze Geodezji i Urządzeń Rolnych w Bydgoszczy jako kierownik pracowni robót polnych. Po zawale w 1972 przeszedł na rentę, a w 1974 na emeryturę. W 1990 został zrehabilitowany.

Od 1935 był żonaty z Heleną Krakowską, z którą miał troje dzieci: Ewę, Kalinę i Jacka. Dwa lata po jej śmierci (1972) wziął ślub z Jadwigą Czernis.

Był współzałożycielem Duszpasterstwa byłych Mieszkańców Kresów Wschodnich Wileńsko-Nowogrodzkiego Światowego Związku Żołnierzy AK przy parafii pw. św. Polskich Braci Męczenników w Bydgoszczy.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Postanowienie o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej z dn. 1 lipca 1949 r. Nr akt 76/49, sporządził oficer śledczy WUBP w Poznaniu Jan Szymczak