Adam Smoliński-Zagłoba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Adam Smoliński-Zagłoba (ur. 14 czerwca 1868 w Radzyminie, zm. po 1942) – handlowiec i działacz społeczny.

Był synem Bronisława i Franciszki z Żukowskich. Uczył się w III gimnazjum rządowym w Warszawie. W 1892 za udział w socjalistycznych kółkach samokształceniowych zesłany administracyjnie do Saratowa nad Wołgą. Tam ukończył szkołę handlową. W czasie pobytu w Saratowie wysyłał korespondencje do prasy warszawskiej na temat Polaków tam mieszkających. W 1894 ożenił się z Józefą z Maszkowskich[1].

Po uzyskaniu pozwolenia, przeniósł się w 1897 do Petersburga gdzie pracował w Newskich Zakładach Budowy Okrętów i Parowozów(ros.), najpierw jako naczelnik wydziału handlowego, a następnie dyrektor handlowy (1902–1904). Potem od 1904 prowadził własną firmę «Dom Handlowy», zajmującą się sprzedażą chemikaliów i węgla, a także wytwarzaniem produktów suchej destylacji. Firma zatrudniała 500 pracowników, przeważnie Polaków[2]. W l. 1910–1914 wydawał „Dziennik Petersburski”[3]. Uruchomił wówczas drukarnię, w której drukowano także broszury socjalistyczne przeznaczone do kolportażu w Kongresówce. Był znanym kolekcjonerem. Jako człowiek zamożny wspierał wielorakie inicjatywy społeczne m.in. Macierz Szkolną na Śląsku Cieszyńskim oraz warszawskie Towarzystwo Kursów Naukowych[2].

Szczególną aktywność rozwinął po wybuchu I wojny światowej. Był wówczas współwydawcą petersburskiego „Głosu Polskiego” oraz członkiem prezydium Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny. Organizował pomoc dla uchodźców wojennych przybywających z Królestwa, m.in. pomagając im w zdobyciu pracy[4]. Był członkiem Wszechrosyjskiego Związku Miast i Piotrogrodzkiego Okręgowego Oddziału Pomocy Uchodźcom. Jako prezes Rady Opieki nad Jeńcami w Rosji starał się z powodzeniem o zwalnianie jeńców Polaków z armii austro-węgierskiej i niemieckiej. Brał czynny udział w życiu miejscowej kolonii polskiej, m.in. był współzałożycielem Towarzystwa Popierania Polskiego Teatru Ludowego w Piotrogrodzie. Po śmierci pisarza Henryka Sienkiewicza zorganizował w grudniu 1916 obchód ku jego czci. Od 1917 był członkiem zarządu piotrogrodzkiego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości – ratując cenne pamiątki i zbiory polskie przed zniszczeniem[2].

Podczas wojny polsko-bolszewickiej w r. 1920 był członkiem władz tajnego Polskiego Komitetu Wywiadowczego. Za swą działalność czterokrotnie aresztowany[1]. Po zawarciu traktatu pokojowego w Rydze w 1921 przedłożył polskiemu posłowi w Moskwie Antoniemu Olszewskiemu raport o stanie polskiego mienia kulturalnego w okręgu piotrogrodzkim, a następnie współpracował z Polską Delegacją w Komisji Mieszanej Reewakuacyjnej i Specjalnej. Aresztowany i przetrzymywany w więzieniu (październik – grudzień 1922). Uwolniono go, nakazując zarazem natychmiastowy wyjazd do Polski. Jego firma i drukarnia zostały upaństwowione, a zbiory sztuki częściowo rozgrabione.

Po powrocie do Polski osiadł we Lwowie, Pracował jako administrator miejskich i fundacyjnych realności Lwowa (1924–1925)[2]. W 1925 przekazał Muzeum Narodowemu we Lwowie własny zbiór 92 obrazów i 650 innych obiektów zabytkowych[1]. W latach trzydziestych mieszkał w Warszawie, gdzie najprawdopodobniej zmarł po 1942[2].

Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta, a także odznaką honorową «za obronę mienia polskiego w Rosji» oraz «odznaką więźnia ideowego».

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Czy wiesz kto to jest, oprac. Stanisław Łoza, t. 2, s. 282
  2. a b c d e Stanisław Konarski, Adam Smoliński-Zagłoba [w:] Polski Słownik Biograficzny [online], t. 39, Warszawa/Kraków: Polska Akademia Nauk, 1999–2000, s. 312 [dostęp 2019-06-06] (pol.).
  3. Mikołaj Banaszkiewicz, „Dziennik Petersburski” strona internetowa Polski Petersburg
  4. Dariusz Tarasiuk, Polskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny / Польское Общество помощи жертвам войны, strona internetowa Polski Petersburg

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czy wiesz kto to jest, oprac. Stanisław Łoza, t. 2,s. 282
  • Stanisław Konarski, Smoliński-Zagłoba Adam, Polski Słownik Biograficzny, t. 39, Warszawa-Kraków 1999–2000, s. 312–313, wersja elektroniczna ipsb.