Adolf Abram

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Adolf Abram
„Adaś” „Jaworski”
major major
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1894
Demnia Wyżna
Data i miejsce śmierci 17 marca 1969
Nowy Jork
Przebieg służby
Lata służby 1914–1922
Jednostki Legiony Polskie
1 Pułk Artylerii Polowej
Stanowiska dowódca działa
dowódca baterii
adiutant
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Powstanie warszawskie
Kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi

Adolf Abram przybrane nazwisko Władysław Jaworski, ps. „Adaś”, „Jaworski” (ur. 24 grudnia 1894 w Demni Wyżnej, zm. 17 marca 1969 w Nowym Jorku) – major rezerwy artylerii Wojska Polskiego[1], członek Rady Głównej Centralnego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych od 1934 roku[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Adolfa i Filipiny z domu Saling. W Stanisławowie uczył się w szkole realnej, a następnie w Wiedniu w polskim gimnazjum, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości w grudniu 1914. Przez jeden semestr studiował w tamtejszej Hochschule für Bodenkultur (Akademii Rolniczej). Należał od 1912 do Związku Strzeleckiego w Stanisławowie, w którym awansował na podoficera.

Służył od sierpnia 1914 w Legionach Polskich, będąc początkowo sekcyjnym w batalionie uzupełniającym, a od września dowódcą działa w 1 pułku artylerii[1]. Ponownie został przeniesiony w czerwcu następnego roku do batalionu uzupełniającego, a od listopada służył ponownie w 1 pułku, w którym był ogniomistrzem[a]. W lipcu 1917 roku, po kryzysie przysięgowym, wcielono go do armii austriackiej, ale rozpoczął tam służbę dopiero w listopadzie tego samego roku z powodu ciężkiej choroby. W Pozsany na Węgrzech ukończył szkołę oficerów rezerwy (styczeń–maj 1918) i awansował na stopień chorążego. Urlopowany w celu kontynuowania studiów, wstąpił do POW, w Kijowie został komendantem miasta i oficerem wyszkoleniowym Okręgu Charków Komendy Naczelnej III POW[1].

W Wojsku Polskim od listopada 1918, w Grupie pułkownika Rybińskiego. 28 listopada, w czasie bitwy pod Mikulińcami, trafił do niewoli ukraińskiej. Zbiegł z niej 3 czerwca kolejnego roku i został przydzielony do 2 pułku artylerii ciężkiej, a w tym samym roku od sierpnia został sekretarzem, a później referentem sekcji amunicyjnej Departamentu Artylerii Ministerstwa Spraw Wojskowych. W 1 pułku artylerii polowej Legionów był od czerwca 1920 pierwszym oficerem, a następnie dowódcą baterii. Adiutant tej jednostki od grudnia, a od lipca 1921 adiutant 1 Brygady Artylerii Legionów[1]. Ukończył w Toruniu w okresie sierpień–październik wyższy kurs oficerów sztabowych artylerii i powrócił do 1 pułku artylerii polowej Legionów na stanowisko p.o. dowódcy baterii. Z dniem 1 maja 1922 przeniesiony do rezerwy. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 672. lokatą w korpusie oficerów rezerwowywch artylerii. Posiadał przydział w rezerwie do 1 pułku artylerii polowej Legionów[3]. W 1934 posiadał przydział w rezerwie do 8 pułku artylerii lekkiej w Płocku[4].

Pracował jako rolnik, a później był urzędnikiem. Czynnie działał w Związku Osadników[b], a do wybuchu wojny pełnił funkcję jednego z dwóch wiceprezesów zarządu tego związku. Był również w ostatnim okresie przed wybuchem wojny sekretarzem Głównej Komisji Rewizyjnej Związku Legionistów Polskich.

Podczas okupacji niemieckiej mieszkał w Warszawie i używał przybranego nazwiska Władysław Jaworski. Abram na początku października 1939 skontaktował Aleksandra Kamińskiego z komendantem Okręgu Warszawa-Miasto SZP Henrykiem Józewskim, który zlecił Kamińskiemu zorganizowanie wydawania „Biuletynu Informacyjnego[c][1]. Wraz z ówczesnym szefem BIP Komendy Okręgu Warszawa-Miasto ZWZ Zygmuntem Hemplem przedstawił w 1940 generałowi Stefanowi Roweckiemu projekt utworzenia specjalnej organizacji, która miałaby kierować cywilną walką społeczeństwa. W wydawanym od kwietnia 1942 miesięczniku „Ziemie Wschodnie Rzeczypospolitej”[d] był współpracownikiem Józewskiego.

W Powstaniu Warszawskim czynnie działał w cywilnej służbie pomocniczej, a następnie wywieziony do Niemiec po kapitulacji oddziałów powstańczych[5]. Wyjechał do USA po zakończeniu wojny i przebywał początkowo w Nowym Jorku, a później w Andes[e]. Imał się różnych zająć.

Chorował na raka. 17 marca 1969 zmarł po dwóch operacjach w szpitalu w Nowym Jorku. Pochowany został w Andes, a na jego grobie postawiony został mały pomnik, który ufundował Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku. Instytutowi zapisał w testamencie dom w Andes i 10.000 dolarów[5].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Z przerwą w okresie styczeń–luty 1916, ponieważ uczęszczał na kurs aspirantów oficerskich w Rembertowie
  2. Utworzony w 1922 roku
  3. Późniejszy centralny organ prasowy KG ZWZ-AK, który był najważniejszym pismem konspiracyjnym w okupowanej Polsce
  4. Redagowanym przez Henryka Józewskiego
  5. Okolice miasteczka Fleishmans (stan Nowy Jork)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Kunert 1991 ↓, s. 33.
  2. Sprawozdanie Centralnego Towarzystwa Organizacyj i Kółek Rolniczych w Warszawie za 1934/5 Rok, Warszawa 1935, s. 17.
  3. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 716, 844.
  4. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 135, 620.
  5. a b c Kunert 1991 ↓, s. 34.
  6. M.P. z 1931 r. nr 287, poz. 381 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  7. M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 355 „za zasługi na polu organizacji rolnictwa”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]