Akihito (cesarz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia tego pojęcia.
Emerytowany cesarz Akihito
上皇明仁

Jōkō Akihito
Imię japońskie
Kanji 明仁
Transkrypcja Hepburna Akihito
Jego Cesarska Mość
Emerytowany Cesarz Akihito
ilustracja
wizerunek herbu
faksymile
Cesarz Japonii
Okres od 7 stycznia 1989
do 30 kwietnia 2019
Koronacja 12 listopada 1990
Era panowania Heisei
Poprzednik Hirohito
Następca Naruhito
Dane biograficzne
Dynastia Yamato
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1933
Tokio
Ojciec Hirohito
Matka Nagako
Żona Michiko
od 10 kwietnia 1959
Dzieci Naruhito, Akishino, Sayako
Odznaczenia
Order Chryzantemy (Japonia) Wielka Wstęga Kwiatów Paulowni Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia) Wielka Wstęga Orderu Świętego Skarbu (Japonia) (1888–2003) Order Kultury (Japonia) Łańcuch Orderu Najwyższego Słońca (Afganistan) Klasa Specjalna Odznaki Honorowej za Zasługi Order Al-Khalifa I klasy (Bahrajn) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Prezydencki Order Botswany Wielki Łańcuch Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Łańcuch Orderu Zasługi (Chile) Wielki Order Króla Tomisława (Chorwacja) Order Lwa Białego I Klasy (CSRS) Order Słonia (Dania) Wielka Wstęga Orderu Nilu (Egipt) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Order Salomona (Etiopia) Wielki Łańcuch Orderu Sikatuny (Filipiny) Wielki Łańcuch Orderu Lakanduli (Filipiny) Chief Commander Legii Honorowej (Filipiny) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Wielki Komandor Orderu Republiki Gambii Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Order Złotego Runa (Hiszpania) Łańcuch Orderu Karola III (Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Order Gwiazdy Indonezji I klasy Krzyż Wielki z Łańcuchem Orderu Sokoła Islandzkiego Order Al-Husajna Ibn Alego (Jordania) Order Jugosłowiańskiej Gwiazdy Wielka Wstęga Orderu Męstwa (Kamerun) Łańcuch Orderu Niepodległości (Katar) Order Złotego Orła (Kazachstan) Order Złotego Serca I klasy (Kenia) Krzyż Wielki Orderu Boyacá (Kolumbia) Łańcuch Orderu Mubaraka Wielkiego (Kuwejt) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Afryki (Liberia) Wielka Wstęga Orderu Pionierów Liberii Wielki Krzyż ze Złotym Łańcuchem Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Order Lwa Złotego (Nassau) Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa) Wielki Komandor Orderu Lwa (Malawi) Krzyż Wielki Orderu Narodowego (Mali) Łańcuch Orderu Orła Azteckiego (Meksyk) Order Ojaswi Rajanya I klasy (Nepal) Wielki Komandor Orderu Republiki Federalnej - kl. cywilna (Nigeria) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Omanu I klasy Nishan-e-Pakistan Order Manuela Amadora Guerrero (Panama) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Order Orła Białego Wielki Łańcuch Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Lwa (Senegal) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Order Rajamitrabhorn (Tajlandia) Order Domowy Chakri (Tajlandia) Wielka Wstęga Orderu Chula Chom Klao (Tajlandia) Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy Order Podwiązki (Wielka Brytania) UK Royal Victorian Order ribbon.svg Medal Koronacyjny Królowej Elżbiety II (Wielka Brytania) Krzyż Wielki z Łańcuchem Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001) Krzyż Wielki z Łańcuchem Narodowego Orderu Wybrzeża Kości Słoniowej Wielka Wstęga Narodowego Orderu Lamparta (Zair)
Japonia
Herb Japonii

To jest artykuł z cyklu:
Japońska rodzina cesarska

W skład rodziny cesarskiej wchodzi ponadto rodzeństwo obecnego emerytowanego cesarza (poniżej wymienieni męscy potomkowie).

Liczba w nawiasach oznacza kolejność w sukcesji do tronu cesarskiego.

Córka emerytowanego cesarza i siostra obecnego cesarza – Sayako – straciła przywileje członka rodziny cesarskiej, poślubiając urzędnika spoza tego rodu.

Akihito (jap. 上皇明仁 Jōkō Akihito, ur. 23 grudnia 1933 w Tokio) – 125. cesarz, głowa państwa japońskiego w latach 1989–2019. Jest pierwszym władcą tego kraju od przeszło 200 lat, który abdykował. Ceremonia abdykacji odbyła się w Pałacu Cesarskim w Tokio w dniu 30 kwietnia 2019 roku. Nosi obecnie tytuł „emerytowanego cesarza” (上皇, jōkō)[1][2][3].

Wraz z końcem jego panowania zakończyła się era Heisei.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Do czasu objęcia tronu[edytuj | edytuj kod]

Akihito urodził się 23 grudnia 1933 roku jako piąte dziecko (pierwszy syn) cesarza Hirohito (Shōwa) i cesarzowej Nagako (Kōjun). W 1936 roku, w wieku trzech lat, został odseparowany od swych rodziców.

Wykształcenie podstawowe i średnie zdobył w Gakushūin. W 1944 roku Akihito wraz ze swym młodszym bratem został ewakuowany do Nikkō po niespodziewanym ataku amerykańskich bombowców na Tokio. W latach 1947–1950 książę Akihito uczył się języka angielskiego, a jego nauczycielką była Elizabeth Gray Vining. 10 listopada 1951 roku Akihito otrzymał Wielką Wstęgę Najwyższego Orderu Chryzantemy.

W 1952 roku odbyła się ceremonia z okazji osiągnięcia przez niego pełnoletniości oraz ogłoszenia go następcą tronu. W dniu 2 czerwca 1953 roku reprezentował on Japonię na uroczystości koronacji królowej Wielkiej Brytanii, Elżbiety II. Była to jego pierwsza zamorska podróż jako następcy tronu. Podczas tej samej uroczystości król Norwegii, Haakon VII, nadał mu Krzyż Wielki Orderu Św. Olafa.

W latach 1952–1956 studiował nauki polityczne i ekonomiczne na Uniwersytecie Gakushūin. W uzupełnieniu swoich studiów cesarz Akihito otrzymał wykształcenie specjalistyczne w takich dziedzinach, jak historia Japonii i prawo konstytucyjne.

W dniu 10 kwietnia 1959 roku, mimo negatywnej opinii swojego ojca i rodziny panny młodej, Akihito wziął ślub z Michiko Shōdą, córką japońskiego przemysłowca z branży młynarskiej. Zgodnie z prawem dworu cesarskiego, Rada Dworu Cesarskiego (której przewodniczy premier) udzieliła zgody na zawarcie tego małżeństwa.

Do czasu intronizacji Akihito pełnił szereg funkcji reprezentacyjnych jako następca tronu. Złożył oficjalne wizyty w następujących krajach: Afganistan, Arabia Saudyjska, Australia, Argentyna, Belgia, Brazylia, Bułgaria, Dania, Etiopia, Filipiny, Finlandia, Hiszpania, Indie, Indonezja, Iran, Irlandia, Jordania, Jugosławia, Kenia, Malezja, Meksyk, Nepal, Nowa Zelandia, Norwegia, Pakistan, Paragwaj, Peru, Polska, Rumunia, Senegal, Singapur, Sri Lanka, Stany Zjednoczone, Szwecja, Tajlandia, Tanzania, Wielka Brytania i Zair. Był też honorowym przewodniczącym na wielu imprezach i igrzyskach sportowych.

Cesarz jest z zamiłowania ichtiologiem. Przez wiele lat prowadził badania taksonomiczne nad rybami babkowatymi i do dziś jest uznanym ekspertem. Jest współautorem pierwszej, ilustrowanej książki o rybach występujących w wodach Japonii pt.: Ryby Archipelagu Japońskiego wydanej w 1984. W 1986 został honorowym członkiem London Linnean Society za swoje badania w tej dziedzinie. Należy do licznych klubów i stowarzyszeń zajmujących się tą dziedziną nauki.

Akihito jako cesarz[edytuj | edytuj kod]

7 stycznia 1989 roku zmarł cesarz Hirohito i Akihito został 125. cesarzem Japonii, kontynuatorem nieprzerwanej od setek lat dynastii. Ceremonia intronizacji Akihito odbyła się w Tokio 12 listopada 1990 roku. Nowy cesarz ogłosił okres swojego panowania erą Heisei (平成), co znaczy „pokój wszędzie”. Inspiracją były klasyczne dzieła chińskie „Zapiski historyka” i „Księga dokumentów”.

Wbrew wcześniejszym przypuszczeniom nie zaprzestał zagranicznych podróży. Jako głowa państwa odwiedził ponad 40 krajów, a wraz ze swą małżonką odbył 6 oficjalnych podróży. W 1998 roku królowa Wielkiej Brytanii Elżbieta II nadała cesarzowi Akihito Order Podwiązki. Ponadto został odznaczony Orderem Wschodzącego Słońca i Orderem Świętego Skarbu.

7 lipca 2005 roku Akihito wraz z małżonką odwiedził wyspę Saipan, gdzie w czerwcu 1944 roku rozegrała się ogromna bitwa. Zginęło tam ponad 40 tysięcy Japończyków. Cesarz odwiedził najważniejsze miejsca, złożył kwiaty i modlił się na grobach żołnierzy japońskich i amerykańskich. Wygłosił kilka ważnych przemówień, w których przeprosił Stany Zjednoczone i państwa wschodnioazjatyckie za zbrodnie, których Japończycy dopuścili się podczas II wojny światowej. Wydarzenie to było bardzo szeroko komentowane w prasie japońskiej i dalekowschodniej.

23 grudnia 2001, podczas corocznego spotkania z dziennikarzami z okazji swoich urodzin, Akihito odpowiadając na pytania o napięcia w stosunkach z Koreą powiedział, że czuje „pewne pokrewieństwo z Koreańczykami”. Wyjaśnił, iż zgodnie z zapisem w kronice Shokunihongi[4] (797), matka cesarza Kammu (736–806) była spokrewniona z królem koreańskiego państwa Baekje (lub Paekche), Muryeongiem[5].

Cesarz wspomniał także o wielkiej roli Korei w rozwoju kultury, języka i buddyzmu w Japonii, co miało pozytywny wpływ na stosunki japońsko-południowokoreańskie na rok przed mistrzostwami świata w piłce nożnej, organizowanymi wspólnie przez Japonię i Republikę Korei w 2002 roku[5].

W lipcu 2002 cesarz Akihito, wraz z małżonką, odbył podróż do Polski na zaproszenie prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. 3 lipca zarówno on, jak i jego małżonka, zostali odznaczeni Orderem Orła Białego.

W lipcu 2016 Akihito miał poinformować o zamiarze abdykacji, nie precyzując jednak jeszcze daty przekazania Chryzantemowego Tronu swojemu następcy, księciu Naruhito[6]. 8 sierpnia 2016 cesarz wygłosił orędzie do narodu, w którym wyraził nadzieję na zrozumienie jego woli abdykowania[7]. 30 kwietnia 2019 zgodnie z decyzją z dnia 1 grudnia 2017 abdykował na rzecz swojego syna Naruhito[8][9].

Agencja Dworu Cesarskiego ogłosiła w dniu 25 lutego 2019 roku, że po abdykacji cesarz Akihito będzie posiadał tytuł 上皇陛下 (Jōkō Heika), po angielsku „His Majesty the Emperor Emeritus”, a cesarzowa Michiko – 上皇后陛下 (Jōkōgō Heika) „Her Majesty the Empress Emerita”[10].

Zasadnicza ceremonia abdykacji (Taiirei-Seiden-no-Gi) miała miejsce w dniu 30 kwietnia 2019 roku, w sali Matsu-no-Ma głównego budynku kompleksu pałacowego.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Rodzina cesarska[edytuj | edytuj kod]

Cesarz Taishō
大正天皇
ur. 31 sierpnia 1879
zm. 25 grudnia 1926
Sadako Kujō
九条 節子
ur. 25 lipca 1884
zm. 17 maja 1951
Kuniyoshi Ō Kuni no Miya
久邇宮 邦彦王
ur. 23 czerwca 1873
zm. 29 czerwca 1929
Chikako Kuniyoshi Ōhi
邦彦王妃 俔子
ur. 19 października 1879
zm. 10 września 1956
         
     
  Cesarz Shōwa
昭和天皇
ur. 29 kwietnia 1901
zm. 7 stycznia 1989
Joō Nagako
良子 女王
ur. 6 marca 1903
zm. 16 czerwca 2000
     
   
Michiko Shōda
正田 美智子
ur. 20 października 1934
Akihito
明仁
ur. 23 grudnia 1933
                   
                   
                     
Naruhito
 徳仁親王
 ur. 23 lutego 1960
Fumihito
 文仁親王
 ur. 11 września 1965
Sayako Kuroda
 黒田 清子
 ur. 18 kwietnia 1969

Emerytowani cesarz Akihito i cesarzowa Michiko[1] mają troje dzieci. Pierwszym ich dzieckiem jest cesarz Naruhito, urodzony 23 lutego 1960 roku w Tokio. Drugim jest książę Akishino (Akishino-no-miya Fumihito Shinnō), urodzony 11 listopada 1965 roku również w Tokio. Najmłodszym dzieckiem jest urodzona 18 kwietnia 1969 księżniczka Sayako (Nori-no-miya Sayako Naishinnō, po ślubie 15 listopada 2005 Sayako Kuroda). Sayako poprzez ślub z urzędnikiem miejskim – osobą niezwiązaną z dworem cesarskim – opuściła rodzinę cesarską i utraciła tytuł, a jej dzieci nie będą miały prawa do tronu[11].

Następca tronu, książę Naruhito, ożeniony z księżną Masako, ma z nią urodzoną w 2001 roku córkę – księżniczkę Aiko. Od czasu restauracji Meiji prawo w Japonii zabrania objęcia tronu przez kobietę. Narodziny męskiego potomka, bratanka następcy tronu (Hisahito, ur. 6 września 2006), zamknęły debatę w Japonii dotyczącą zmiany (wzmiankowanej w art. 2 konstytucji) ustawy o dworze cesarskim z 1947 pod kątem stworzenia możliwości dziedziczenia tronu przez kobiety[12].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b His Majesty the Emperor Emeritus (The 125th Emperor) (ang.). Agencja Dworu Cesarskiego, 2019. [dostęp 2019-05-16].
  2. 新明解国語辞典. Tokyo: Sanseido Co., Ltd., 2018, s. 715. ISBN 978-4-385-13107-8.
  3. Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Limited, 1991, s. 621. ISBN 4-7674-2015-6.
  4. Mikołaj Melanowicz: Historia literatury japońskiej. Warszawa: PWN SA, 2011, s. 53-54. ISBN 978-83-01-17214-5.
  5. a b Press Conference on the Occasion of His Majesty's Birthday
  6. Japanese Emperor Akihito 'wishes to abdicate', wbbc.com [dostęp 2017-11-21] (ang.).
  7. Message from His Majesty The Emperor (ang.). Agencja Dworu Cesarskiego, 8.08.2016. [dostęp 2016-08-08].
  8. Tomohiro Osaki: Japan sets date for Emperor Akihito’s abdication as April 30, 2019 (ang.). Japan Times, 2017. [dostęp 2018-01-30].
  9. Cesarz oddaje władzę. Pierwsza abdykacja od ponad 200 lat. tvn24.pl. [dostęp 2019-04-30].
  10. English Titles and Basic words relating to the Imperial Succession (ang. • jap.). The Imperial Household Agency, 2019. [dostęp 2019-02-26].
  11. Pozycja ustrojowa cesarza w konstytucjach Japonii s. 258
  12. Tamże, s. 259 i n.
  13. Ordensdetaljer (duń.). borger.dk. [dostęp 2015-05-27].
  14. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt, 22 maja 2007.
  15. M.P. z 2002 r. nr 44, poz. 666 – pkt 1
  16. a b Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 27 marca 2011].
  17. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). quirinale.it, 9 marca 1982. [dostęp 25 marca 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]