Alaria alata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Motyliczka mięśniowa
Alaria alata[1]
Schrank, 1788
Postać larwalna Alaria alata
Postać larwalna Alaria alata
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo Bilateria
Typ płazińce
Gromada przywry
Podgromada przywry właściwe (Digenea Carus, 1863)
Rodzina Diplostomidae
Gatunek Alaria alata

Alaria alata, motyliczka mięśniowakosmopolityczna przywra pasożytnicza. Polska nazwa pochodzi od uważanego dawniej za odrębny gatunek Agamodistomum suis lub Distomum musculorum suis (obecnie nazwą tą określa się tylko postać larwalną przywry Alaria alata)[2].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Europie, głównie na terenach wilgotnych zasiedlonych przez ślimaki i płazy[2][3].

Budowa zewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Dorosła przywra osiąga długość 2-6mm. Ma słabo wykształcone przyssawki. Ciało jest podzielone na dwie części, z której przednia (spłaszczona) jest dłuższa i szersza od tylnej[3]. Przednia część ciała, zakończona charakterystycznymi uszkami, obejmuje tzw. dodatkowy narząd czepny (Brandesa); tylna, walcowata, zawiera większość narządów wewnętrznych[2].

Jaja są brązowe, zaopatrzone w wieczko, zawierające zygotę i materiał zapasowy[2].

Postaci larwalne mogą występować w łącznotkankowych cystach (między włóknami mięśniowymi) jako 0,4–0,6 mm owalne larwy.

Cykl rozwojowy[edytuj | edytuj kod]

Cykl rozwojowy pasożyta jest złożony[3]. Żywicielem ostatecznym są zwierzęta mięsożerne należące do psowatych, kotowatych oraz łasicowatych. W Polsce najczęściej żywicielem ostatecznym jest lis rudy oraz jenot[4], rzadziej natomiast wilk. W przewodzie pokarmowym żywiciela ostatecznego A. alata osiąga dojrzałość płciową i po 92–114 dniach jest zdolna do złożenia jaj, które są wydalane z kałem. Po dostaniu się do wody, z jaj wydostają się miracidia, które aktywnie poszukują żywiciela pośredniego (ślimaków zatoczków pospolitych lub zatoczków ostrokrawędziastych). Po wniknięciu do ciała ślimaka miracidia przekształcają się w sporocysty macierzyste (a w nich sporocysty potomne). Ze sporocyst wykształcają się larwy cerkarie (typ – furocerkarie). Drugim żywicielem pośrednim, do którego wnikają furocerkarie po opuszczeniu ciała ślimaka są kijanki lub żaby, w których larwy przekształcają się w mezocerkarie. W kijankach bytują one swobodnie, natomiast u żab otorbiają się w mięśniach. Żywiciel ostateczny zaraża się poprzez spożycie żab zawierających mezocerkarie. Larwy te odbywają skomplikowaną wędrówkę przez organizm żywiciela ostatecznego, aby na końcu dojrzeć w jelicie cienkim[3].

Do zarażenia żywiciela ostatecznego może również dochodzić po zjedzeniu żywiciela przypadkowego. Mogą nim być: myszy, szczury, kuny, tchórze, dziki. U takiego żywciela Alaria alata nie przechodzi prawie żadnej fazy rozwojowej. U dzików pasożyty te z przewodu pokarmowego wędrują do mięśni oraz tkanki tłuszczowej.

Chorobotwórczość[edytuj | edytuj kod]

U żywicieli ostatecznych przebiega najczęściej bezobjawowo[2][5].

Człowiek może ulec zarażeniu na skutek spożycia niedogotowanych żabich udek lub niedogotowanego mięsa dzików, w których znajdują się larwy[5].

Przez długi czas A. alata uważano za niepatogenną dla ludzi. W XX wieku zauważono jednak, że pasożyt ten może wywołać chorobę zwaną alarioza. Jest to zoonoza występująca sporadycznie, którą zalicza się do tzw. „emerging disease” (chorób nowo pojawiających się o wzrastającym znaczeniu)[5].

W Polsce zachorowania na alariozę były wynikiem spożycia mięsa z dzików i gęsi zarażonych A. alata, a nie poddanych odpowiedniej obróbce termicznej[3].

W 1976 roku udowodniono zarażenie Alaria alata dwudziestoczteroletniego mężczyzny z Kanady, u którego wystąpiły objawy grypopodobne: bóle głowy, gorączka, kaszel, omdlenia[4].

Opisano również postać oczną alariozy, w której dochodzi do zapalenia siatkówki i nerwu wzorkowego[5].

Diagnostyka i wykrywanie[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na brak objawów patognomonicznych zarażenie motyliczką mięśniową jest trudne do wykrycia zarówno u zwierząt[6] jak i u ludzi[6].

U ludzi potwierdzeniem zarażenia może być badanie bioptatu mięśni, metoda ta jest jednak inwazyjna dla pacjenta[5].

U żywicieli ostatecznych inwazję można wykrywać badaniem parazytologicznym kału lub treści jelit (pośmiertnie)[3][5].

U dzików motyliczkę mięśniową wykrywa się pośmiertnie (jako jedno z badań poubojowych) jedną z czterech metod:

  1. Metoda wytrawiania z użyciem magnetycznego mieszadła – referencyjna metoda używana do wykrywania włośnia krętego
  2. Metoda kompresorowa – również metoda używana do wykrywania włośnia krętego
  3. Metoda wytrawiania z użyciem wyciągu z trzustki, kwasów żółciowych i sody oczyszczonej[3]
  4. Metoda AMT (A. alata mesocercariae migration technique) – technika migracji mesocerkarii A. alata

Metoda 1 i 2 uważane są za mało skuteczne. Ostatnia z metod została wynaleziona w Federalnym Instytucie ds. Oceny Ryzyka w Niemczech. Obecnie jest najskuteczniejszą i dedykowaną wykrywaniu postaci larwalnej A. alata w mięsie dzików[3].

W Polsce badania te wykonują między innymi: Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy w Puławach oraz Zakład Higieny Weterynaryjnej w Krakowie[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alaria alata, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e Jerzy Gundłach, Andrzej Sadzikowski, Parazytologia i parazytozy zwierząt, Warszawa: Państwowe Wydawnictw Rolnicze i Leśne, 2004, s. 186, 274, ISBN 83-09-01825-8.
  3. a b c d e f g h Ewa Chmurzyńska i inni, Alaria alata jako potencjalne zagrożenie zdrowia ludzi – występowanie i rozpoznawanie, „Życie Weterynaryjne” (88(9)), 2013.
  4. a b Katharina Mohl i inni, Biology of Alaria spp. and human exposition risk to Alaria mesocercariae - a review, „Parasitology Research”, 2009, DOI10.1007/s00436-009-1444-7.
  5. a b c d e f Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Alicja Wasiluk, Alarioza – przywrzyca nowo rozpoznawana, „Wiadomości Parazytologiczne” (55(4)), 2009, s. 349–352.
  6. a b Alicja Wasiluk, Alaria alata - infection - threatening yet rarely detedted trematodiasis Alaria alata - przywrzyca aktualnie zagrażająca choć rzadko wykrywana, „Journal of Labolatory Diagnostics”, 49 (1), 2013, s. 33-37.
  7. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT WETERYNARII W KRAKOWIE, www.wiw.krakow.pl [dostęp 2017-09-07].