Aleksander Freyd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksander Freyd
Ilustracja
kapitan lekarz kapitan lekarz
Data i miejsce urodzenia 6 sierpnia 1897
Warszawa
Data i miejsce śmierci wiosna 1940
Katyń
Przebieg służby
Lata służby 1918–1940
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 7 Pułk Piechoty Legionów
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (nadany dwukrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Krzyż Zasługi Obrońców (Łotwa)

Aleksander Freyd (ur. 6 sierpnia 1897 w Warszawie, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – doktor nauk lekarskich, lekarz internista, specjalista medycyny tropikalnej, działacz społeczny, podróżnik, kapitan lekarz Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Freyd w mundurze

Urodził się jako syn Mariana i Reginy z domu Güde-Makowska. Należał do Polskiej Organizacji Wojskowej. Ukończył studia medyczne na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, uzyskując tytuł naukowy doktora nauk lekarskich w 1923. Uzyskał specjalizację z interny. Również został absolwentem Wydziału Filozoficznego. Od 1917 do 1918 był zatrudniony jako asystent w Zakładzie Anatomii Opisowej. Następnie ukończył Instytut Medycyny Kolonialnej w Paryżu. W tym mieście zajął pierwsze miejsce podczas międzynarodowego konkursu lekarzy, po czym otrzymał funkcję Assistant Etranger à la Faculté de Médecine na Sorbonie. Został specjalistą medycyny tropikalnej. Został delegatem Rządu Polskiego do Peru i Brazylii w Ameryce Południowej.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego. W 1920 brał udział w wojny polsko-bolszewickiej przydzielony do 7 pułku piechoty Legionów. Został awansowany do stopnia porucznika rezerwy w Korpusie Oficerów Sanitarnych Lekarzy ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. Później awansowany do stopnia kapitana. Był w kadrze zapasowej Szpitala Okręgowego nr I w Warszawie.

Był członkiem polskiej ekspedycji badawczej Urzędu Emigracyjnego i Banku Gospodarstwa Krajowego do Peru (w toku planowanej emigracji rolniczej) mającej na celu sprawdzenie czy obszary w tym kraju nadają się na zasiedlenie[1]. Badał na miejscu indiańskie plemię Kampów. Odbywał podróżne do Brazylii oraz do Sahary uczestnicząc w Międzynarodowym Kongresie Medycznym w Algierze. Pełnił funkcję przewodniczącego Sekcji Biologii Ligi Morskiej i Kolonialnej, wiceprzewodniczącego Związku Pionierów Kolonialnych, od 1931 był członkiem korespondentem Akademii Geograficznej w Limie.

Prowadził prywatną praktykę lekarską w Warszawie w latach 30. Od 1937 do 1939 wykładał tematy z zakresu chorób tropikalnych w Wolnej Wszechnicy Polskiej

Po wybuchu II wojny światowej 1939 w okresie kampanii wrześniowej zgłosił się ochotniczo do pracy w . Następnie ewakuował się z jego personelem na wschód. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez sowietów 18 września w okolicach Brzeżan. Był przetrzymywany w obozie w Kozielsku[2]. W odnalezionym dzienniku inny jeniec tego obozu Stefan Pieńkowski podał, że Aleksander Freyd wygłaszał dla osadzonych referat o Amazonce[3]. Wiosną 1940 został przetransportowany do Katynia i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Został pochowany na terenie obecnego Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu.

Aleksander Freyd był wdowcem.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie do stopnia majora[4]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[5].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Dwa dni wśród trędowatych nad Amazonką (1928)
  • Patologia Amazonii Peruwiańskiej (1930)
  • Międzynarodowy Kongres Malarii w Algierze (1930)[6]
  • Choroby klimatyczne: Parazytologia; Epidemiologia: rozdziały wybrane (1938, współautor: Julian Szymański)

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Mazurek: Kraj a emigracja. Ruch ludowy wobec wychodźstwa chłopskiego do krajów Ameryki Łacińskiej (do 1939 roku), s. 152.
  2. Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 214. ISBN 83-7001-294-9.
  3. Maria Magdalena Blombergowa. Uczeni polscy rozstrzelani w Katyniu, Charkowie i Twerze. „Analecta”, s. 14, R. 9 Z. 2 (18) / 2000. 
  4. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  5. Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. policja.pl. [dostęp 5 sierpnia 2014].
  6. Z wydawnictw periodycznych. „Gazeta Lwowska”, s. 6, Nr 256 z 6 listopada 1930. 
  7. M.P. z 1932 r. nr 92, poz. 124 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  8. a b c d Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 182.
  9. M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 298 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
  10. Aleksander Freyd. muzeumkatynskie.pl. [dostęp 13 stycznia 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]