Aleksander Gryglewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksander Gryglewski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 4 marca 1833
Brzostek
Data i miejsce śmierci 28 lipca 1879
Gdańsk
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo

Aleksander Konstanty Gryglewski (ur. 4 marca 1833 w Brzostku, zm. 28 lipca 1879 w Gdańsku) – malarz, profesor Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie.

Syn Kajetana i Katarzyny Soleckiej. W latach 1847-1852 uczęszczał do szkoły średniej w Krośnie, a w latach 1852-57 razem z Matejką, Grottgerem i Kotsisem studiował w Krakowie na oddziale Sztuk Pięknych w Instytucie Technicznym. Pomagał J. Matejce w wykreślaniu perspektywy obrazów, której zasady studiował pod kierunkiem prof. Gustawa Seeberga. Na dalsze studia malarskie wyjechał z Matejką do Monachium. Powrócił do Krakowa i w latach 1860-69 poświęcił się utrwalaniu w drobiazgowo wykańczanych obrazach widoków i wnętrz krakowskich zabytków, głównie kościołów. Reprodukcje drzeworytowe jego obrazów zamieszczały w latach 1863-75 „Kłosy”, a w latach 1863-72 „Tygodnik Ilustrowany”.

Dziełem jego życia było utrwalenie na płótnie najcenniejszych zabytków architektury polskiej. W latach 1872-73 malował wnętrza Łazienek w Warszawie, w latach 1873-74 w Wilanowie, a w 1875 Zamek Królewski i Pałac Prymasowski. Uwiecznił widoki architektoniczne Warszawy, Torunia i Gdańska[1].

Wyjeżdżał do Bardejowa (1864) i do salin w Wieliczce (1869). W 1870 malował zabytki Pragi, a w Wiedniu obrazy z kościoła św. Szczepana. W 1871 malował we Lwowie, Podkamieniu, Olesku, a najdłużej w Podhorcach. W latach 1875-77 mieszkał w Krośnie i tu malował krajobrazy i wnętrze kościoła. Od jesieni 1877 do 1879 był kierownikiem katedry perspektywy w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie. W czasie wakacji 1878 i 1879 malował wnętrze sali rady miejskiej w Ratuszu w Gdańsku (ale również fragment wnętrza kościoła NMP z zegarem astronomicznym, sień Ratusza Głównego Miasta ze schodami i galeryjką czy też dworek w Waplewie), zamieszkując w domu Roehrów na Podwalu Przedmiejskim 36. Od czasu śmierci zmarłej rok wcześniej żony, Gryglewski znajdował się w depresji, a przytłoczony kłopotami finansowymi popełnił samobójstwo wyskakując z okna Kamlarii gdańskiego ratusza na bruk dziedzińca[2]. Jego ostatnim, niedokończonym obrazem, było Wnętrze Sali Czerwonej

Przyjaźnił się z Matejką, Aleksandrem Kotsisem i Arturem Grottgerem. Jednym z jego uczniów był Piotr Stachiewicz.

W 1867 ożenił się z Marią Miczyńską, ziemianką, z Rozdziela. Pozostawił dwoje dzieci: Zofię Rudnicką i Aleksandra Gryglewskiego, malarza (1874-1940). Jego babka Kunegunda Gryglewska była rodzoną siostrą Franciszka Fornalskiego.

Aleksander Gryglewski jest patronem ulicy m.in w Gdańsku i w Krakowie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Gierszewski (red.), Pomorscy patroni ulic Trójmiasta, Wydanie I, Ossolineum, Wrocław 1977, brak nr ISBN, s. 119
  2. Aleksander Masłowski, Kryminalna zagadka sprzed 130 lat, Gdańsk Nasze Miasto, 28 sierpnia 2009 [dostęp 2020-03-06] (pol.).