Aleksander Józef Szembek (1749–1803)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy generała Imperium Rosyjskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Aleksander Józef Szembek
generał lejtnant generał lejtnant
Data urodzenia 28 lutego 1749
Data śmierci 29 kwietnia 1803
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego

Aleksander Józef Szembek herbu własnego (ur. 28 lutego 1749 roku – zm. 29 kwietnia 1803 roku) – generał lejtnant wojsk rosyjskich od 1798 roku, generał major wojsk koronnych, generał adiutant królewski w 1773 roku, fligel adiutant królewski w 1766 roku, pułkownik wojsk koronnych w 1775 roku, starosta szczercowski[1], wolnomularz.

Jedyny syn Franciszka Jakuba Szembeka i jego drugiej żony Marianny z Sułkowskich.

W młodości kształcił się za granicą. W 1767 roku przystąpił do konfederacji radomskiej. W czasie Sejmu Rozbiorowego wszedł jako w komisarz ze stanu rycerskiego do asesorii koronnej, powołany do asesorii koronnej w 1775 roku. 14 grudnia 1776 roku objął funkcję pułkownika komenderującego w Regimencie Pieszym Ordynacji Rydzyńskiej nr 10 pod szefostwem Augusta Sułkowskiego.

W 1790 roku przeszedł na służbę rosyjską i w stopniu generała majora został dowódcą Nowogrodzkiego Pułku Muszkieterów Dywizji Jekatyrynosławskiej. Jako brygadier jazdy wojsk rosyjskich uczestniczył w kampanii przeciwko Rzeczypospolitej, w bitwie pod Zieleńcami, Dubienką i Markuszowem.

W 1780 roku należał do warszawskiej loży masońskiej Gwiazda Północna, w latach 1781-1782 był namiestnikiem loży Świątynia Izis, a w latach 1781-1783 Mistrzem Obrzędu Wielkiej Loży Narodowej Wielkiego Wschodu. Odznaczony Orderem Świętego Stanisława. W 1793 roku Katarzyna II nadała mu Order Świętego Włodzimierza III klasy.

Żonaty z Marianną Trzcińską, miał syna Józefa.

W literaturze często mylony ze swoim imiennikiem Aleksandrem Szembekiem (ok. 1739–1806).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Dziewulski, Andrzej Haratym, Aleksander Szembek (1749–1803), w: Polski Słownik Biograficzny, tom XLVIII/1 zeszyt 196, Warszawa–Kraków 2012, s. 32-35.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. forma szczerczowski w PSB jest błędna, gdyż chodzi o Szczerców