Aleksander Kułakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksander Kułakowski
Piotr Stefaniak
Aleksander Szostakiewicz

Rywal, Zawała
Ilustracja
Aleksander Kułakowski (ze zbiorów NAC)
kapitan artylerii kapitan artylerii
Data i miejsce urodzenia 8 marca 1916
Połykowicze koło Mohylewa
Data i miejsce śmierci 13 grudnia 1944
Lublin
Przebieg służby
Lata służby 1939–1944
Siły zbrojne Wojsko Polskie (II RP), Polskie Siły Zbrojne (Armia Krajowa), ludowe Wojsko Polskie
Jednostki 15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej, 41 Dywizja Piechoty (II RP), 5 Brygada Kadrowa Strzelców, 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa, Odcinek I Wachlarza, Kedyw Okręgu Lwów AK, Kedyw Okręgu Tarnopol AK, 3 Brygada Artylerii Haubic
Stanowiska dowódca patrolu dywersyjnego, dowódca plutonu artylerii
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari

Aleksander Kułakowski vel Piotr Stefaniak vel Aleksander Szostakiewicz, pseud.: „Rywal”, „Zawała” (ur. 8 marca 1916 w Połykowiczach koło Mohylewa, zm. 13 grudnia 1944 w Lublinie) – kapitan artylerii Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych i Armii Krajowej podporucznik ludowego Wojska Polskiego, cichociemny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Kułakowski ukończył Gimnazjum Państwowe im. Henryka Sienkiewicza w Starym Koniecpolu, zdając maturę w 1934 roku. Przez rok pracował jako korektor w Gazecie Tygodniowej (piśmie diecezji kieleckiej). Następnie uczył się w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim od 25 września 1935 roku i kontynuował naukę w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu (od 14 września 1936 roku do 1938 roku). Od 1938 roku służył w 15 Wielkopolskim pułku artylerii lekkiej.

We wrześniu 1939 roku służył w Ośrodku Zapasowym 15 Wielkopolskiego pułku artylerii lekkiej w Skierniewicach. Po 17 września przeszedł ze swoim oddziałem z Dubienki nad Bugiem do Hrubieszowa, a potem do Zamościa. 22 września uczestniczył w ciężkich walkach z Niemcami wraz z 1 baterią 41 Rezerwowej Dywizji Piechoty koło Rachania. 24 września dostał się do niewoli radzieckiej, z której dwukrotnie uciekał. Przedarł się do Krasnegostawu. 30 stycznia 1940 roku przekroczył granicę polsko-węgierską. Był internowany na Węgrzech. W maju 1940 roku znalazł się we Francji, gdzie został skierowany do Rezerwowego Obozu Wyszkolenia Oficerów w Camp de Carpiagne. W czerwcu 1940 roku przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie został przydzielony do 5 Brygady Kadrowej Strzelców, a następnie do 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej.

Po konspiracyjnym przeszkoleniu w dywersji został zaprzysiężony 28 listopada 1941 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza. Zrzutu dokonano w nocy z 30 na 31 marca 1942 roku w okolicach Postolisk w ramach operacji „Legging” dowodzonej przez por. naw. Mariusza Wodzickiego. Dostał przydział na Odcinek I Wachlarza jako dowódca patrolu dywersyjnego. Miał siedzibę w Winnicy, ale operował na linii LwówTarnopolPłoskirówŻmerynka–Winnica. Po likwidacji Wachlarza, od marca 1943 roku walczył w Oddziale Dyspozycyjnym (kryptonim „Jesiotr”) Kedywu Okręgu Lwów AK, a w grudniu 1943 roku został przeniesiony do Kedywu Okręgu Tarnopol AK.

Po zajęciu Tarnopola przez Armię Czerwoną w kwietniu 1944 roku wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego. Z LWP przeszedł szlak bojowy SumyKlewańPuławyWarkaPraga jako dowódca 11 plutonu artylerii 3 Brygady Artylerii Haubic, ponownie w stopniu podporucznika.

Został ostrzeżony o planowanych aresztowaniach w pułku, 20 października 1944 roku zdezerterował i zbiegł do Lublina. 28 października 1944 roku został aresztowany przez NKWD. Po okrutnym śledztwie Wojskowy Sąd Garnizonowy w Lublinie skazał go 29 listopada 1944 roku na karę śmierci. Generał Karol Świerczewski (w zastępstwie Naczelnego Dowódcy LWP) zatwierdził wyrok 6 grudnia 1944 roku. Aleksander Kułakowski został stracony 13 grudnia 1944 roku na Zamku Lubelskim.

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych cichociemnych, w tym Aleksandra Kułakowskiego

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • podporucznik – 15 października 1938 roku
  • porucznik w ODNW) – 28 listopada 1941 roku i powtórnie (sic, w AK) 11 listopada 1943 roku
  • kapitan (w AK) – początek 1944 roku
  • podporucznik (w LWP) – kwiecień 1944 roku.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Był synem Stefana, nauczyciela i kierownika szkoły, i Teodory z Jurgiełłów. Ożenił się z Ireną.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych – spadochroniarzy z Anglii i Włoch, poległych za niepodległość Polski. Wśród wymienionych 110 poległych cichociemnych jest Aleksander Kułakowski.
  • 2 czerwca 2007 roku na placu przed kościołem w Postoliskach odsłonięto i poświęcono tablicę oraz obelisk upamiętniające skok cichociemnych w okolicy Postolisk. Na tablicy widnieje napis: „W tym rejonie nocą 30/31 marca 1942 r. nastąpił poza rejonem oczekującej placówki odbiorczej „Błoto” zrzut broni oraz cichociemnych z ekipy „GOTURA” w składzie: płk Józef Spychalski „GRUDZIEŃ”, por. Stanisław Gilowski „GOTUR”, por. Wiesław Ipohorski Lenkiewicz „ZAGRODA”, por. Aleksander Kułakowski „RYWAL”, por. Janusz Zalewski „CHINEK”, st. uł. Stanisław Zaborowski „GRZEGORZ”. Zrzut w operacji „BEŁT” wykonała polska załoga HALIFAX L-9 „W” ze 138 Dywizjonu RAF w składzie: pil. Jan Pieniążek, Mariusz Wodzicki, Stanisław Kłosowski, Ignacy Bator, Rudolf Mol, Tadeusz Madejski, Czesław Kozłowski, Zdzisław Nowiński. Chwała i Cześć Bohaterom Operacji. Postoliska 31.03.2007 r.”[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Janusz Pawlikowski: Jest tablica poświęcona Wodzickiemu. [dostęp 2013-11-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]