Alojzy Nikodem Fizia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Alojzy Nikodem Fizia
Ilustracja
Aleksy Fizia w czerwcu 1922
Data i miejsce urodzenia 1 czerwca 1888
Krzyżowice
Data i miejsce śmierci 29 stycznia 1927
Zakopane
Przebieg służby
Lata służby 1919–1922
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki POW G.Śl. na pow. pszczyński
Stanowiska komendant POW (1919)
Główne wojny i bitwy powstania śląskie
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941) Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I stopnia
Grób Aleksego Fizi na cmentarzu Wszystkich Świętych w Pszczynie

Alojzy Nikodem (Aleksy[1][2], Aleksander) Fizia (ur. 1 czerwca 1888 w Krzyżowicach, zm. 29 stycznia 1927 w Zakopanem[a]) – polski działacz narodowy i patriotyczny[3], powstaniec śląski, komendant Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska na powiat pszczyński w I powstaniu śląskim[4], przyjaciel Stanisława Krzyżowskiego i Jana Kędziora[5].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1888 w miejscowości Krzyżowice (województwo śląskie) koło Pszczyny. Przed I wojną światową był działaczem oraz członkiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Dziedzicach[6], a w 1919[7] (lub w 1920[8]) został założycielem oraz wieloletnim prezesem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Pszczynie[9][10]. Należał też do współzałożycieli Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” w Pszczynie (w 1907)[6][11] i Towarzystwa Czytelni Ludowych na powiat pszczyński (w 1911)[6][10].

W styczniu[12] lub lutym[13][4] 1919 przystąpił do tworzącej się w powiecie pszczyńskim Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, w której objął funkcję dowódcy w trakcie walk w I powstaniu śląskim[5][4][14].

Po przyłączeniu Górnego Śląska do Polski został prezesem pszczyńskiego Związku Powstańców Śląskich i Związku Obrony Kresów Zachodnich. Był także skarbnikiem Komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego oraz członkiem Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji. Pracował jako kierownik sklepu „Rolnik” w Pszczynie[3].

Jego uroczysty pogrzeb odbył się w Pszczynie 2 lutego 1927[10].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W Pszczynie jedną z ulic nazwano imieniem Aleksandra Fizi[15].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Takie daty są na jego nagrobku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Józef Grzegorzek 1935 ↓, s. 149 (i inne).
  2. a b Lista odznaczonych Krzyżem Niepodległości z Mieczami (Monitor Polski, nr 292 z 1933). www.forum.jpilsudski.org. [dostęp 12 czerwca 2017].
  3. a b Edmund Jakubowski 1967 ↓, s. 244.
  4. a b c d Franciszek Hawranek 1982 ↓, s. 124.
  5. a b Edmund Jakubowski 1967 ↓, s. 256.
  6. a b c Wincenty Ogrodziński 1937 ↓, s. 42.
  7. Ludwik Musioł: Pszczyna. Monografia historyczna. Katowice: Magistrat Miasta Pszczyny, 1936, s. 496.
  8. Wincenty Ogrodziński 1937 ↓, s. 87.
  9. Wincenty Ogrodziński 1937 ↓, s. 229.
  10. a b c Ewa Wyglenda 1995 ↓, s. 69.
  11. Barbara Solarska: Sto lat ze śpiewem. „Lutnia” 1907–2007. Pszczyna: Pszczyńskie Centrum Kultury, 2007, s. 9. ISBN 83-913527-7-3.
  12. Józef Grzegorzek 1935 ↓, s. 40.
  13. Franciszek Szymiczek: Stanisław Krzyżowski, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XV/4, z. 67. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1970, s. 627.
  14. Franciszek Szymiczek 1970 ↓, s. 627.
  15. Mapy Google: ul. Aleksandra Fizi, 43-200 Pszczyna. www.google.pl/maps. [dostęp 16 czerwca 2017].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Grzegorzek: Pierwsze powstanie śląskie 1919 roku z zarysie. Katowice: nakładem autora, 1935.
  • Franciszek Hawranek: Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Instytut Śląski, 1982. ISBN brak.
  • Edmund Jakubowski: Z papierów Jana Kędziora z Katowic, w: „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach”, nr 32, Prace Historyczne, nr 2. Katowice: Wydawnictwo „Prace Naukowe WSP”, 1967.
  • Wincenty Ogrodziński: Dzieje Dzielnicy Śląskiej „Sokoła”. Katowice: TG „Sokół” w Katowicach, 1937.
  • Ewa Wyglenda: Alojzy Nikodem Fizia, w: Słownik biograficzny ziemi pszczyńskiej. Pszczyna: Urząd Miejski, 1995. ISBN 83-903008-0-X.