Andrzej (budowniczy toruński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mistrz Andrzej, meyster Andris (zm. 1420) – budowniczy miejski Starego Miasta w Toruniu, prawdopodobny budowniczy toruńskiego Ratusza Staromiejskiego.

Mistrz Andrzej, urodzony nie później niż około 1370, figurował w dokumentach źródłowych jako budowniczy miejski w Toruniu od 1392, kiedy był sygnatariuszem (wraz ze starszymi cechu) listu do cechu murarskiego w Królewcu. Funkcję miejskiego budowniczego pełnił nie dłużej niż do 1417, w tym roku pojawia się bowiem w źródłach jego następca Jakub.

Z przekazów źródłowych wynika, że od 1399 Andrzej był właścicielem domu przy ulicy Mostowej; dom ten sprzedał w 1419. W 1400 rada miasta Gdańska na prośbę rady toruńskiej rozstrzygała spór mistrza Andrzeja z czeladnikiem Vynkenczaylem; spór ten, związany z niechęcią mistrza do czeladników niemieckich i zarazem niechęcią czeladnika do pracy z Polakami, pozwala przypuszczać, że Andrzej był pochodzenia polskiego.

Odnotowano także kilka zapłat dla mistrza Andrzeja. W 1407 odebrał on 1 grzywnę, 10 skojców i 7 denarów za prace przy kościele św. Jana. W 1409 pobrał wynagrodzenie za udział w wyprawie na zamek w Bobrownikach (ziemia dobrzyńska). Przypuszczalnie mistrz Andrzej pracował przy budowie kaplic kościoła św. Jana.

Ratusz staromiejski w Toruniu

Artur Semrau i Eugeniusz Gąsiorowski są wśród badaczy przypisujących mistrzowi Andrzejowi wzniesienie Ratusza Staromiejskiego w Toruniu. Jednym z potwierdzających to argumentów jest zbieżność dat zakończenia budowy ratusza z zakupem domu przez mistrza Andrzeja (1399), świadczącym o otrzymaniu przez niego znacznej sumy pieniędzy – być może właśnie za prace przy ratuszu. Zdaniem tych samych historyków mistrz Andrzej był również twórcą domu burmistrza Henryka Hitfelda na rogu ulic Ciasnej i Łaziennej (później zwanego pałacem Eskenów); i ratusz, i dom burmistrza, i wreszcie kapliczki przy kościele św. Jana łączy m.in. występowanie cegieł o drobnym profilowaniu, zupełnie odmiennych od stosowanych przez innych toruńskich budowniczych Jakuba i Hansa Gotlanda, np. w wieży kościoła św. Jana. Dom Hitfelda i ratusz staromiejski łączy ponadto wysokie wnękowanie elewacji. Twórca ratusza toruńskiego wykazał się w swojej pracy znajomością architektury flamandzkiej, a także komnat gościnnych Średniego Zamku w Malborku.

Śmierć mistrza Andrzeja nastąpiła najpewniej w 1420, z tego roku pochodzi bowiem zapis źródłowy o podziale majątku dokonanym przez wdowę.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Frycz, Mistrz Andrzej (ok. 1370?–1420), budowniczy miejski, w: Artyści w dawnym Toruniu (pod redakcją Józefa Poklewskiego), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań–Toruń 1985, s. 11–14.