Andrzej Chramiec (pilot)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy pilota. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Andrzej Chramiec
Ilustracja
podpułkownik pilot podpułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia 26 marca 1892
Zakopane
Data i miejsce śmierci 14 lutego 1985
Arlington
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Formacja Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 5 eskadra wywiadowcza,
12 eskadra wywiadowcza,
1 pułk lotniczy
Stanowiska dowódca eskadry
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Lotniczy (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi

Andrzej Chramiec (ur. 26 marca 1892 w Zakopanem, zm. 14 lutego 1985 w Arlington) – podpułkownik pilot inżynier Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Andrzeja i Jadwigi z Bieczyńskich[1]. W 1909 roku zdał egzamin maturalny w Wyższej Szkole Realnej w Krakowie. Następnie wyjechał na studia w Instytucie Elektrycznym i Mechanicznym w Lancy[2].

25 maja 1919 roku wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego i, jako pilot, otrzymał przydział do 5 eskadry wywiadowczej w której został wyszkolony na obserwatora, a następnie pilota[1]. W jej składzie został skierowany na front wojny polsko-bolszewickiej. Z uwagi na braki etatowe, brał udział w lotach bojowych również jako obserwator. Wyróżnił się podczas walk 1 czerwca 1920 roku kiedy, w załodze z ppor. obs. Tomaszem Turbiakiem, wykrył oddziały 1 Armia Konnej Siemiona Budionnego, które zagrażały 13. Dywizji Piechoty. Polskiej załodze udało się powiadomić zagrożone oddziały, które zorganizowały skuteczną obronę i odparły atak[3].

W dniach 18–22 czerwca, w załodze z por. pil. Juliuszem Gilewiczem, rozpoznali w rejonie Baru i Żmerynki nieprzyjacielskie pociągi pancerne i kolumny marszowe, które następnie skutecznie zaatakowali bombami i ogniem broni pokładowej[4][5]. W trakcie działań wojennych wykonał łącznie 34 loty bojowe w łącznym wymiarze 54 godzin[2].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w Wojsku Polskim. 28 lutego 1921 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu porucznika, w wojskach lotniczych, w grupie oficerów byłej armii austriacko-węgierskiej[6]. W maju 1921 roku dostał przeniesiony do 12 eskadry wywiadowczej 1. pułku lotniczego w Warszawie i objął jej dowództwo[7][8].

Podczas służby w 1 pl został odkomenderowany do Wyższej Szkoły Lotniczej w Paryżu. 15 stycznia 1925 roku został przeniesiony do Centralnych Zakładów Lotniczych ale już 20 maja został przeniesiony do Departamentu IV Żeglugi Powietrznej gdzie objął stanowisko p.o. Szefa Wydziału Zaopatrzenia. 1 marca 1926 roku otrzymał przydział do Polskiej Misji Wojskowej Zakupów w Paryżu gdzie odpowiadał za odbiór sprzętu lotniczego. W lipcu 1927 roku otrzymał przydział do Departamentu Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych, a w grudniu do Instytutu Badań Technicznych Lotnictwa (IBTL). W 1928 uzyskał tytuł inżyniera w Wyższej Szkole Aeronautyki i Konstrukcji Mechanicznych w Paryżu (Ecole Superieure de l’Aeronautique el de Construction Mechanique)[9]. Został przeniesiony do Komisji Nadzoru Technicznego. W 1931 roku powrócił do IBTL, gdzie objął stanowisko kierownika stacji płatowcowej[2]. Od końca 1931 roku do sierpnia 1933 kierował kwestiami technicznymi Instytutu[10].

W kwietniu 1933 roku wziął udział, w załodze z kpt. Józefem Lewoniewskim, w Międzynarodowych Zawodach Lotniczych w Bułgarii. Pełnił funkcję szefa polskiej ekipy[11].

Na przełomie lipca i sierpnia 1937 roku wystartował, jako pilot Aeroklubu Rzeczypospolitej Polskiej w IV Międzynarodowych Zawodach Lotniczych w Zurychu, podczas których zajął 36. miejsce[12].

27 czerwca 1935 został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 i 2. lokatą w korpusie oficerów aeronautyki[13]. W 1937, po utworzeniu korpusu oficerów lotnictwa, został przydzielony do grupy technicznej[14]. 18 sierpnia 1937 roku został mianowany attaché wojskowym, lotniczym i morskim przy Ambasadzie RP w Waszyngtonie[15][16].

Po wybuchu II wojny światowej wstąpił do RAF, otrzymał numer służbowy P-0591. Po zakończeniu działań wojennych nie zdecydował się na powrót do Polski, pozostał na emigracji w USA. Zmarł 14 lutego 1985 roku w Arlington[17].

Był żonaty z Oleną, mieli syna Marka[18].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Zieliński i Wójcik 2005 ↓, s. 35.
  2. a b c Chramiec Andrzej ppłk. pil. inż. (pol.). bequickorbedead.com. [dostęp 2020-02-11].
  3. Mordawski 2009 ↓, s. 231.
  4. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 156.
  5. Tarkowski 1991 ↓, s. 74.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 12 marca 1921 roku, s. 399.
  7. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 290.
  8. Romeyko 1933 ↓, s. 246.
  9. Mieczem i księgą bronią potęgi Polski. Nowe dyplomy wojskowych-naukowców. „Kurjer Czerwony”. Nr 176, s. 3, 2 sierpnia 1928. 
  10. Romeyko 1933 ↓, s. 268.
  11. Rajd Bałkański. „Skrzydlata Polska”. 4-5/1933, s. 145, kwiecień-maj 1933. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
  12. Robert Gretzyngier: Nie tylko Żwirko i Wigura (pol.). zbiam.pl/. [dostęp 2020-02-13].
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935 roku, s. 69.
  14. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 223.
  15. Cumft, Kujawa 1989 ↓, s. 19.
  16. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 429.
  17. Krzystek 2012 ↓, s. 130.
  18. Andrzej Mencwel: The Social Network (pol.). andrzejmencwel.pl. [dostęp 2020-02-13].
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 27 października 1922 roku, s. 807.
  20. Chramiec Andrzej (pol.). listakrzystka.pl. [dostęp 2020-02-13].
  21. M.P. z 1934 r. nr 259, poz. 339 „za zasługi na polu organizacji Challenge'u w 1934 roku”.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 436 „za loty bojowe nad nieprzyjacielem w czasie wojny 1918–1920”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]