Andrzej Mandalian

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Mandalian
Ilustracja
(2007)
Data i miejsce urodzenia 6 grudnia 1926
Szanghaj
Data i miejsce śmierci 24 listopada 2011
Warszawa
Zawód, zajęcie poeta, scenarzysta filmowy, tłumacz literatury rosyjskiej
Grób Andrzeja Mandaliana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Andrzej Mandalian (2008)

Andrzej Mandalian, krypt. X-666 (ur. 6 grudnia 1926 w Szanghaju, zm. 24 listopada 2011 w Warszawie) – polski poeta, scenarzysta filmowy, tłumacz literatury rosyjskiej na język polski, członek egzekutywy POP PZPR przy Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich w 1953 roku[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od 1927 r. przebywał na terenie ZSRR. Studiował w Akademii Medycznej w Moskwie. Repatriowany do Polski w 1947 r. W 1951 r. ukończył studia medyczne w Akademii Medycznej w Warszawie. Debiutował w 1950 r. jako poeta. W okresie stalinowskim był jednym z czołowych poetów socrealizmu, zaliczany do pokolenia Pryszczatych. Jego utwory m.in. Pieśń o walce klasowej należały do stałego repertuaru oficjalnych akademii i uroczystości. W latach 1952–1953 oraz 1956–1959 pracował jako redaktor w tygodniku Nowa Kultura. W latach 70. XX wieku związany z opozycją demokratyczną. W 1976 roku podpisał protest przeciwko zmianom w konstytucji. Publikował w wydawanym w drugim obiegu "Zapisie"[2].

Tłumaczył m.in. poezje Osipa Mandelsztama, Bułata Okudżawy, Josifa Brodskiego. Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1955)[3] i Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955)[4]. Dwukrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike: w 2004 za Strzęp całunu[5] i w 2008 za Poemat odjazdu[6].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie działaczy komunistycznych (matka Teodora Feder, jego ojciec był ormiańskim komunistą), członków Kominternu[2], uczestników rewolucji w Chinach i wojny domowej w Hiszpanii.

Mieszkał w Warszawie.

Był mężem Joanny Rapackiej (1939–2000), slawistki, eseistki, profesora nauk filologicznych.

Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B3, rz. 2, gr. 6)[7].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Tłumaczenia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Prace redakcyjne i opracowania[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dariusz Jarosz, Działalność Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR przy Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich w latach 1949–1953 (w świetle akt własnych), „Mazowieckie Studia Humanistyczne”, 5 (1), s. 5-45 [dostęp 2019-01-12]. [zob. s. 9]
  2. a b Zmarł Andrzej Mandalian. „Gazeta Wyborcza”, s. 19, 25 listopada 2011. Agora. ISSN 0860-908x. 
  3. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144
  4. 15 stycznia 1955 M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400, str. 1631
  5. Nagroda Nike 2005. nike.org.pl. [dostęp 2015-08-05].
  6. Nagroda Nike 2008. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-21].
  7. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]