Andrzej Walicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Stanisław Walicki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 maja 1930
Warszawa
Data i miejsce śmierci 20 sierpnia 2020
Warszawa
Zawód, zajęcie historyk filozofii, historyk idei
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Rodzice Michał Walicki, Anna Chmielewska
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski

Andrzej Stanisław Walicki (ur. 15 maja 1930 w Warszawie[1], zm. 20 sierpnia 2020 tamże[2]) – polski historyk idei i filozofii, profesor nauk humanistycznych, członek Polskiej Akademii Nauk, profesor Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Australijskiego Uniwersytetu Narodowego w Canberze oraz Uniwersytetu Notre Dame.

W latach 60. XX wieku związany z tzw. warszawską szkołą historii idei. Eseista, autor kilkudziesięciu książek dotyczących m.in. myśli rosyjskiej, polskiej filozofii narodowej, historii marksizmu i liberalizmu. W 1998 laureat Nagrody im. Eugenia Balzana, w 2003 finalista Nagrody Literackiej „Nike” za książkę Rosja, katolicyzm i sprawa Polska.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn historyka sztuki Michała Walickiego i pedagog społecznej Anny Chmielewskiej[3].

Początkowo studiował na Uniwersytecie Łódzkim, będąc uczniem m.in. Sergiusza Hessena i Tadeusza Kotarbińskiego[1]. Magisterium obronił w 1953 na Uniwersytecie Warszawskim. Doktoryzował się w 1957, a habilitację uzyskał w 1964 w Instytucie Filozofii PAN. Tytuł profesora otrzymał w 1972[4].

W latach 50. związany był z Uniwersytetem Warszawskim. Następnie pracował w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN – początkowo na stanowisku adiunkta, a później docenta (od 1964) i profesora (od 1972). W latach 1981–1986 był wykładowcą Australijskiego Uniwersytetu Narodowego w Canberze. W 1986 został zatrudniony na Uniwersytecie Notre Dame (USA). W 1999 został jego emerytowanym profesorem. Jako profesor wizytujący wykładał m.in. na Uniwersytecie Stanforda (1976)[4].

Autor licznych prac z zakresu filozofii społeczno-politycznej, tłumaczonych na wiele języków[1], badacz myśli rosyjskiej, polskiej filozofii narodowej, historii marksizmu i myśli liberalnej. Jego zainteresowania naukowe obejmują m.in. totalitaryzm, komunizm, liberalizm, patriotyzm, nacjonalizm, mesjanizm oraz inteligencję. Był (obok m.in. L. Kołakowskiego, B. Baczki czy J. Szackiego) jedną z osób tworzących tzw. „warszawską szkołę historii idei”.

W 1998 roku otrzymał Nagrodę im. Eugenia Balzana (Włochy) – najważniejszą europejską nagrodę w dziedzinie humanistyki, za wkład w badanie dziejów myśli rosyjskiej i polskiej.

W 2001 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego[5]. W 2005, za wybitne zasługi dla nauki polskiej, został odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[6]. W 2015 otrzymał Nagrodę Specjalną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego[7].

Został członkiem Komitetu Nauk Historycznych PAN[8] oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Za publikację pt. Rosja, katolicyzm i sprawa Polska został nominowany do Nagrody Literackiej Nike 2003 (znalazł się w finałowej „siódemce”)[9].

Kilkadziesiąt jego książek zostało udostępnionych w całości online w serwisie Polona.

Został pochowany na cmentarzu prawosławnym na Woli[10].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Osobowość a historia. Studia z dziejów literatury i myśli rosyjskiej, Warszawa 1959[11]
  • W kręgu konserwatywnej utopii. Struktura i przemiany rosyjskiego słowianofilstwa, Warszawa 1964 (wyd. 2, Warszawa 2002)
  • Filozofia a mesjanizm. Studia z dziejów filozofii i myśli społeczno-religijnej romantyzmu polskiego, Warszawa 1970[12]
  • Rosyjska filozofia i myśl społeczna. Od Oświecenia do marksizmu, Warszawa 1973 (publikacja ta została wznowiona i znacznie poszerzona: Zarys myśli rosyjskiej. Od Oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego, Kraków 2005)[13]
  • Między filozofią, religią i polityką. Studia o myśli polskiej epoki romantyzmu, Warszawa 1983[14]
  • Polska, Rosja, marksizm. Studia z dziejów marksizmu i jego recepcji, Warszawa 1983[15]
  • Spotkania z Miłoszem, Londyn 1985 (praca ta weszła w skład książki Zniewolony umysł po latach, Warszawa 1993)[16]
  • The controversy over capitalism. Studies in the social philosophy of the Russian populists, 1989[17]
  • Russia, Poland, and universal regeneration. Studies in Russian and Polish thought of the Romantic epoch, 1991[18]
  • Trzy patriotyzmy. Trzy tradycje polskiego patriotyzmu i ich znaczenie współczesne, Warszawa 1991[19]
  • Aleksander Hercen – kwestia polska i geneza pewnych stereotypów, 1991
  • Philosophy and romantic nationalism. The case of Poland, 1994[20]
  • Filozofia prawa rosyjskiego liberalizmu, Warszawa 1995 (oryg. wyd. ang. 1987)
  • Marksizm i skok do królestwa wolności. Dzieje komunistycznej utopii, Warszawa 1996 (oryg. wyd. ang. 1995)[21]
  • Idea wolności u myślicieli rosyjskich. Studia z lat 1955–1959, Kraków 2000[22]
  • Polskie zmagania z wolnością. Widziane z boku, Kraków 2000[23]
  • Idea narodu w polskiej myśli oświeceniowej, Warszawa 2000
  • Rosja, katolicyzm i sprawa polska, Warszawa 2002[24]
  • Mesjanizm Adama Mickiewicza w perspektywie porównawczej, Warszawa 2006[25]
  • Z Polski i o Polsce. Korespondencja z lat 2004–2006, Kraków 2007 (współautor: Paweł Kozłowski)
  • O inteligencji, liberalizmach i o Rosji, Kraków 2007[26]
  • Naród, nacjonalizm, patriotyzm, Kraków 2009 (prace wybrane, tom 1)
  • Filozofia polskiego romantyzmu, Kraków 2009 (prace wybrane, tom 2)
  • Idee i ludzie. Próba autobiografii, Warszawa 2010
  • Stanisław Brzozowski and the Polish beginnings of “Western Marxism”, 2010[27]
  • Stanisław Brzozowski – drogi myśli, Kraków 2011 (prace wybrane, tom 3)
  • Polska, Rosja, marksizm, Kraków 2011 (prace wybrane, tom 4)
  • Od projektu komunistycznego do neoliberalnej utopii, Kraków 2013[28]
  • Spotkania z Isaiahem Berlinem. Dzieje intelektualnej przyjaźni, Warszawa 2014
  • O Rosji inaczej, Warszawa 2019[29]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Nota biograficzna na stronie Uniwersytetu Łódzkiego. uni.lodz.pl. [dostęp 2015-02-08].
  2. Igor Rakowski-Kłos: Andrzej Walicki nie żyje. „Należał do najwybitniejszych polskich filozofów” (pol.). W: Ale Historia [on-line]. Gazeta Wyborcza, 20 sierpnia 2020. [dostęp 2020-08-20].
  3. Lata przedwojenne i okres niemieckiej okupacji, [w:] Andrzej Walicki, Idee i ludzie. Próba autobiografii., Instytut Historii Nauki PAN, 2010, s. 15, ISBN 978-83-7545-170-2.
  4. a b Prof. dr hab. czł. rzecz. PAN Andrzej Walicki, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2020-05-14].
  5. Doktorzy honoris causa UŁ. uni.lodz.pl. [dostęp 2015-02-08].
  6. M.P. z 2006 r. nr 2, poz. 21.
  7. Prof. Andrzej Walicki z nagrodą specjalną ministra kultury, Polska Akademia Nauk, 17 września 2015 [dostęp 2020-03-04].
  8. Skład. www.knh.pan.pl. [dostęp 23 października 2015].
  9. Nagroda Nike 2003. nike.org.pl. [dostęp 2015-08-06].
  10. Pożegnanie prof. Andrzeja Walickiego. www.mysl-polska.pl. [dostęp 2020-09-02].
  11. Andrzej Walicki, Osobowość a historia. Studia z dziejów literatury i myśli rosyjskiej, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1959, OCLC 833280281 [dostęp 2020-07-24].
  12. Andrzej Walicki, Filozofia a mesjanizm. Studia z dziejów filozofii i myśli społeczno-religijnej romantyzmu polskiego, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970, OCLC 830882375.
  13. Andrzej Walicki, Zarys myśli rosyjskiej od oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2005, ISBN 83-233-1999-5, OCLC 69449400 [dostęp 2020-08-20].
  14. Andrzej Walicki, Między filozofią, religią i polityką. Studia o myśli polskiej epoki romantyzmu, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983 [dostęp 2020-10-16].
  15. Andrzej Walicki, Polska, Rosja, marksizm. Studia z dziejów marksizmu i jego recepcji, Warszawa: Książka i Wiedza, 1983 [dostęp 2020-10-16].
  16. Andrzej Walicki, Zniewolony umysł po latach, Warszawa: Czytelnik, 1993 [dostęp 2020-10-16].
  17. Andrzej Walicki, The controversy over capitalism. Studies in the social philosophy of the Russian populists, Notre Dame: University of Notre Dame, 1989 [dostęp 2020-10-16].
  18. Andrzej Walicki, Russia, Poland, and universal regeneration. Studies in Russian and Polish thought of the Romantic epoch, London; Notre Dame: Unversity of Notre Dame Press, 1991 [dostęp 2020-10-16].
  19. Andrzej Walicki, Trzy patriotyzmy. Trzy tradycje polskiego patriotyzmu i ich znaczenie współczesne, Warszawa: Res Publica, 1991 [dostęp 2020-10-16].
  20. Andrzej Walicki, Philosophy and romantic nationalism. The case of Poland, Notre Dame: University of Notre Dame Press, 1994 [dostęp 2020-10-16].
  21. Andrzej Walicki, Marksizm i skok do królestwa wolności. Dzieje komunistycznej utopii, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996 [dostęp 2020-10-16].
  22. Andrzej Walicki, Idea wolności u myślicieli rosyjskich. Studia z lat 1955–1959, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2000 [dostęp 2020-10-16].
  23. Andrzej Walicki, Polskie zmagania z wolnością. Widziane z boku, Kraków: Universitas, 2000 [dostęp 2020-10-16].
  24. Andrzej Walicki, Rosja, katolicyzm i sprawa polska, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2002, ISBN 83-7255-117-0, OCLC 830495132 [dostęp 2020-03-31].p?,
  25. Andrzej Walicki, Mesjanizm Adama Mickiewicza w perspektywie porównawczej, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2006 [dostęp 2020-10-16].
  26. Andrzej Walicki, O inteligencji, liberalizmach i o Rosji, Kraków: Universitas, 2007 [dostęp 2020-10-16].
  27. Andrzej Walicki, Stanisław Brzozowski and the Polish beginnings of “Western Marxism”, Oxford: Clarendon Press, 2010 [dostęp 2020-10-16].
  28. Andrzej Walicki, Od projektu komunistycznego do neoliberalnej utopii, Kraków: Universitas, 2013 [dostęp 2020-10-16].
  29. Andrzej Walicki, O Rosji inaczej, Warszawa: Fundacja Oratio Recta, 2019 [dostęp 2020-10-16].