Andrzej Wilczkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Wilczkowski
Data i miejsce urodzenia 11 stycznia 1931
Warszawa
Narodowość polska
Alma Mater Politechnika Łódzka
Dziedzina sztuki taternik

Andrzej Wilczkowski (ur. 11 stycznia 1931 w Warszawie) – polski wykładowca akademicki, wynalazca, taternik i alpinista, kierownik wypraw górskich m.in. w Hindukusz i góry Etiopii, autor opowiadań i książek o tematyce alpinistycznej. Działacz NSZZ „Solidarność”, z zamiłowania historyk.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Andrzej Wilczkowski urodził się 11 stycznia 1931 r. w Warszawie. Był synem profesora Eugeniusza Wilczkowskiego - psychiatry i wykładowcy Uniwersytetu Łódzkiego i Uniwersytetu Warszawskiego oraz Marii Gwizdalskiej, córki Teodora Edmunda Gwizdalskiego, właściciela majątku Duki, położonego na terenie miasta Tarczyn. Brat matki, Gustaw Gwizdalski był pilotem i oficerem Dywizjonu 303[1].

Wilczkowski studiował na Politechnice Łódzkiej gdzie uzyskał tytuł inżyniera mechaniki w 1954 r. i magistra w 1957 r. Od 1964 r. był pracownikiem dydaktycznym na swojej Alma Mater, specjalistą w dziedzinie silników spalinowych, wynalazcą i autorem pięciu patentów w tej dziedzinie[2].

W 1955 r. poznał swoją przyszłą żonę, studentkę wyższej szkoły plastycznej Krystynę Łobzę, która robiła kostiumy i dekoracje dla Studenckiego Teatru Satyry „Pstrąg”. Dzięki niej sam rozpoczął współpracę z teatrem, która trwała ze zmiennym natężeniem przez dziesięć lat. Przez kilka lat był kierownikiem teatru, pisał teksty satyryczne i piosenki a także dwie sztuki, z których jedną, o Noem i jego synach, zdjęła cenzura[3][4].

Wilczkowski był aktywnym działaczem społecznym. Od 1949 r. należał do Związku Harcerstwa Polskiego, potem był jednym z założycieli Łódzkiego Klubu Wysokogórskiego (ŁKW), w latach 1964-1972 należał do Łódzkiego Klubu Jeździeckiego. Od 1980 r. był działaczem NSZZ „Solidarność” działającego przy Politechnice Łódzkiej. Od 1983 r. był członkiem Społecznego Komitetu Pamięci Józefa Piłsudskiego, w latach 1992-2008 członkiem Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa[5].

Taternik[edytuj | edytuj kod]

Przygodę ze wspinaczką i taternictwem rozpoczął w 1948 r.[6] Zaczął wspinać się bez żadnego wcześniejszego kursu przygotowującego razem ze swoim przyjacielem Zdzisławem Kozłowski. Mistrzami i autorytetami byli dla niego Jan Staszel i Stanisław Groński[3]. Przez czterdzieści lat szkolił pokolenia taterników – zwłaszcza łódzkich. Był jednym z założycieli Łódzkiego Klubu Wysokogórskiego (ŁKW), którego był prezesem pierwszej kadencji i wielokrotnym członkiem władz klubowych. Obecnie jest członkiem honorowym ŁKW i Polskiego Związku Alpinizmu (PZA)[6].

Ma na swoim koncie 16 pierwszych zimowych przejść, z których jako najpiękniejsze Wilczkowski ocenił Wschodnia Mięguszowieckiego, ze Stanisławem Worwą i Andrzejem Pietschem, najtrudniejsze Kozia Wyżnia od północy, z Krzysztofem Berbeką i Ihla w Patrii w 1954 r. z Markiem Stefańskim jako pierwsze zimowe wejście na nazwany szczyt. Byli pierwszymi, którzy zimą wspięli się na tą turnię. W 1956 r. odbyła się pierwsza zagraniczna podróż wspinaczkowa, w skałki nad Łabą. W tym samym roku wspinał się pierwszy raz w Alpy Ötztalskie, w Austrii. W  Alpy wracał jeszcze dwukrotnie: w  1957 i 1967 r. Podczas pierwszej wyprawy w Alpy zdobył szczyt Aiguille Verte wraz z Markiem Stefańskim i Jurkiem Mitkiewiczem[7].

W latach 1956-57 wspinał się w Kaukazie, gdzie wraz z Bogną Wiśniewską-Sołomecką weszli na Elbrus. W 1963 r. był kierownikiem III Polskiej Wyprawy w Hindukusz. Udało im się wejść na szereg szczytów: Koh-e Keshni Khan (Kiszmi Chan) (6743 m n.p.m.), Kohe Naser Khosraw Tsuka (6350 m n.p.m.) [M-2], Languta-e Barfi (6827 m n.p.m.), Kohe Hawar (6200 m n.p.m.)[8][9]. W latach 1968-1969 był kierownikiem I Polskiej Wyprawy w góry Etiopii[10][11]. W 1973 r. był uczestnikiem wyprawy polarnej na Spitsbergen[5].

Pisarz[edytuj | edytuj kod]

Wilczkowski od 1951 r. pisał artykuły o taternictwie i alpinizmie w czasopismach m.in.: „Taternik Łódzki”, Taternik, „Vysoké Tatry”, „Bularz”, „Góry”, „Góry i Alpinizm”, „Dookoła Świata”, „Kontynenty”. W 1957 r. zadebiutował jako pisarz, w 1958 r. ukazała się książka Burza nad Alpami, której był współautorem. W 1969 r. ukazała się książka Śniegi Pokutujące, w której opisał wyprawę w Hindukusz[12].

W 1970 r. napisał wspólnie z Jerzym Woźniakiem telewizyjną sztukę teatralną Powrót o tematyce taterniczej. W 1971 r. ukazała się książka Alpinizm pod redakcją Macieja Popko, do której napisał rozdział Organizacja wyjazdów grupowych i wypraw[13].

W 1972 r. wydany został tom opowiadań o tematyce alpinistycznej Ludzie przed ścianą, w którym Wilczkowski łączy głębię filozoficzną z obrazem życia człowieka, jego fizyczny wysiłek i dramatyczne zmagania z przyrodą[14]. W 1976 r. ukazała się książka Każdemu według marzeń o wyprawie grupy alpinistów w góry Etiopii[15]. W 1982 r. wydano książkę Miejsce przy stole, w której Wilczkowski opisał panoramę powojennego środowiska wspinaczkowego i działalność tatrzańską w latach 1945-55. Pozycja ta doczekała się kilku wznowień[16]. W 1992 r. ukazała się książka Anatomia Boju, rok później wydano dwie książki Wilczkowskiego: Trudna noc i Coś na Ząb. W 2005 r. ukazały się Dymy nad kartofliskiem[5].

W 1981 r. był członkiem redakcji czasopisma literackiego NSZZ Solidarność „Słowo obecności”. Od 1982 r. jako współzałożyciel i członek redakcji publikował teksty w tajnym czasopiśmie „Przedświt”. Posługiwał się pseudonimami W. Szary i K.T. Barnak. W latach 1992 i 1993 był felietonistą „Nowego Świata z Piotrkowskiej” i „Świata z Piotrkowskiej”. Publikował również w miesięczniku „Aspekt Polski”, „Orzeł Biały” wydawany w Londynie i w „Znad Wilii” publikowanym w Wilnie[5].

Dzięki zainteresowaniu historią otrzymał w 1989 r. stypendium Instytutu Piłsudskiego w Nowym Jorku, gdzie przebywał do 1990 r. Bibliotekę im J. Piłsudskiego w Łodzi wydała eseje: Józef Piłsudski a unowocześnienie armii, Złota i czarna legenda Marszałka Piłsudskiego[5].

W 2002 roku Andrzej Wilczkowski został uhonorowany Nagrodą Literacką im. Władysława Krygowskiego.[17]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Śniegi pokutujące, 1969
  • Ludzie przed ścianą, 1972
  • Każdemu według marzeń, 1976
  • Miejsce przy stole, 1983
  • Anatomia Boju: Wołyńska Brygada Kawalerii pod Mokrą, 1 września 1939, 1992
  • Awarie silników spalinowych: uszkodzenia części stałych i napędów rozrządu, 1999
  • Dymy nad kartofliskiem, 2005
  • Zderzenia zdarzeń, 2014

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Duki – Historia. Fundacja Danuty Lis – Lipowy Dwór w Dukach. [dostęp 2020-06-27].
  2. Wilczkowski Andrzej. Serwis tatrzański Z-ne.pl. [dostęp 2020-06-27].
  3. a b Damian Granowski: Andrzej Wilczkowski. Goryonline.com. [dostęp 2020-06-27].
  4. Andrzej Wilczkowski: Anachroniczny felieton?. Blogmedia24.pl. [dostęp 2020-06-27].
  5. a b c d e Andrzej Wilczkowski: Gawęda o alpinizmie z lat dawnych. Klub Wysokogórski Warszawa. [dostęp 2020-06-27].
  6. a b Znani klubowicze. Łódzki Klub Wysokogórski. [dostęp 2020-06-27].
  7. Łódzki Klub Wysokogórski
  8. Janusz Kurczab: Historia polskiego wspinania – Hindukusz Cz. I. Wspinanie.pl. [dostęp 2020-06-27].
  9. Wilczkowski 1965 ↓, s. 31-38.
  10. Wilczkowski 1969 ↓, s. 155-157.
  11. Kozłowski 1969 ↓, s. 157-160.
  12. Śniegi pokutujące, Andrzej Wilczkowski. KsiazkiGor.pl. [dostęp 2020-06-27].
  13. Alpinizm. KsiazkiGor.pl. [dostęp 2020-06-27].
  14. Ludzie przed ścianą, Andrzej Wilczkowski. KsiazkiGor.pl. [dostęp 2020-06-27].
  15. Każdemu według marzeń, Andrzej Wilczkowski. KsiazkiGor.pl. [dostęp 2020-06-27].
  16. Miejsce przy stole, Andrzej Wilczkowski. KsiazkiGor.pl. [dostęp 2020-06-27].
  17. Zarząd Główny PTTK Warszawa, Kwartalnik "Gościniec" Nr 5 (13/2003), 2003.
  18. Rada Miejska w Łodzi, Biuletyn Informacji Publicznej (BIP), 1993.
  19. wp: Krzyże Wolności i Solidarności dla działaczy opozycji antykomunistycznej [ZDJĘCIA]. dzienniklodzki.pl, 2017-06-23. [dostęp 2017-06-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]