Anna Borkiewicz-Celińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anna Borkiewicz-Celińska
Hanka Skrzynkowa, Iza
plutonowy podchorąży plutonowy podchorąży
Data i miejsce urodzenia 11 listopada 1921
Jabłonna
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Krajowa
Jednostki Oddział Dysk
batalion Zośka
Stanowiska łączniczka dowódcy 2. kompanii Rudy batalionu Zośka
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
Późniejsza praca historyk, doktor nauk humanistycznych
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941) Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Armii Krajowej Medal za Warszawę 1939–1945 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945

Anna Borkiewicz-Celińska ps. Hanka Skrzynkowa, Iza (ur. 11 listopada 1921 w Jabłonnie) – historyk, doktor nauk humanistycznych, plutonowy podchorąży Armii Krajowej, żołnierz „Dysku”, łączniczka dowódcy 2. kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”Andrzeja Romockiego, powstaniec warszawski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Córka pułkownika Adama Borkiewicza i Zdzisławy ze Świtalskich. Uczennica Prywatnej Szkoły Powszechnej IV Rodziny Wojskowej w Warszawie. W 1932 rodzina Borkiewiczów przeniosła się do Suwałk, w związku ze służbowymi obowiązkami pułkownika Borkiewicza. Tam przez dwa lata uczęszczała do Gimnazjum i Liceum im. Marii Konopnickiej. Od 1935 uczennica Państwowego Gimnazjum i Liceum Żeńskiego im. Juliusza Słowackiego w Warszawie. W latach 1935–1940 mieszkała wraz z rodziną w Belwederze, gdzie jej ojciec był dyrektorem Muzeum Józefa Piłsudskiego. Od jesieni 1940 mieszkała w podwarszawskich Pyrach[1].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Konspiracja[edytuj | edytuj kod]

W konspiracji od 1939 za sprawą ppłk. Bronisława Patlewicza. W Służbie Zwycięstwu Polski pełniła funkcję łączniczki podpułkownika. W 1942 przystąpiła do oddziału „Dysk”. W tym samym roku, poprzez Macieja Bittnera, rozpoczęła współpracę z Grupami Szturmowymi. W sklepie z futrami, w którym pracowała jako ekspedientka mieściła się skrzynka oraz lokal kontaktowy batalionu. W 1944 ukończyła, z pierwszą lokatą, szkolenie wojskowe w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty.

Powstanie warszawskie[edytuj | edytuj kod]

W powstaniu warszawskim najpierw walczyła w szeregach „Dysku”, a następnie batalionu „Zośka”. Była łączniczką dowódcy 2. kompanii – Andrzeja Romockiego. Brała udział w walkach na Woli i Starym Mieście. Trzydziestego dnia powstania ciężko ranna w głowę i krzyż, następny miesiąc spędziła w szpitalu. Po upadku powstania wraz z ludnością cywilną opuściła Warszawę. Wyjechała do rodziny przebywającej w Częstochowie.

Lata powojenne[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 1945 roku rozpoczęła studia na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego. W styczniu 1949 aresztowana przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i osadzona w więzieniu na Rakowieckiej. Na wolność wyszła szybko, dzięki znajomości ojca z Władysławem Broniewskim, który uzyskał dla niej zwolnienie od Bieruta. Powróciła na studia i w 1950 obroniła pracę magisterską[2]. W tym samym roku podjęła pracę w Oddziale Kartograficznym Archiwum Głównego Akt Dawnych.

Pobyt w więzieniu[edytuj | edytuj kod]

Powtórnie aresztowana 23 października 1950. Przez półtora roku przebywała w więzieniu karno-śledczym, tzw. Toledo na Pradze. W celi przebywała wraz z córką Antoniego Pajdaka, Wiesławą. W kwietniu 1951 skazana wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego na karę siedmiu lat pozbawienia wolności za „próbę obalenia ustroju siłą”. Karę odbywała w Zakładzie Karnym w Fordonie. Zwolniona 30 września 1953 z powodu złego stanu zdrowia.

Praca[edytuj | edytuj kod]

Po opuszczeniu więzienia nie mogła pracować w zawodzie historyka. W 1956 poślubiła kolegę z batalionu „Zośka”, Bogdana Celińskiego. W latach 1957–1971 pracowała w Instytucie Historii Kultury Materialnej PAN. W 1968 zdobyła stopień doktora. Od 1971 do przejścia na emeryturę w 1981 była pracownikiem Instytutu Historii PAN.

W 2010 wystąpiła w filmie Mariusza Malca „Oni szli Szarymi Szeregami”.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Autorka monografii „Batalion Zośka”. Opracowała również Księgę radziecką miasta starej Warszawy 1447–1527 (wspólnie z Marią Arnoldową i Józefem Płochą), Osadnictwo ziemi ciechanowskiej w XV w.[3] oraz słowniki[4]:

  • Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu (red. A. Wolff)
  • Słownik historyczno-geograficzny województwa płockiego w średniowieczu (red. A. Gąsiorowski)

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wojenne losy Ursynowa. Dzielnica Ursynów m.st. Warszawy. [dostęp 2011-04-25].
  2. Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945-2000, wyd. Arkadiusz Wingert, Kraków 2010, s. 89-90
  3. Anna Borkiewicz-Celińska. Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie. [dostęp 2011-04-25].
  4. Wydawnictwo Instytutu Historii PAN. Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. [dostęp 2011-04-25].
  5. M.P. z 2013 r. poz. 111

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Agnieszka Pietrzak: Żołnierze Batalionu Armii Krajowej "Zośka" represjonowani w latach 1944–1956. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2008, s. 58, 78, 90, 94, 102, 112, 117, 147. ISBN 978-83-60464-92-2.
  • Anna Borkiewicz-Celińska: Batalion "Zośka". Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1990, s. 12–13, 66, 456, 654, 711. ISBN 83-06-01851-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]