Antoni Biegun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Biegun
Czarny Antek, Szary, Sztubak
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 8 maja 1924
Milówka,
II Rzeczpospolita
Data i miejsce śmierci 10 września 2001
Kraków, Polska
Przebieg służby
Lata służby od 1940
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953

Antoni Biegun ps. „Czarny Antek”, „Szary” i „Sztubak” (ur. 8 maja 1924 w Milówce na Żywiecczyźnie, zm. 10 września 2001 w Krakowie) – kapitan Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Rozalii Talik i Karola Bieguna. Miał 2 siostry – Zofię i Kazimierę. Do chwili wybuchu wojny mieszkał z rodziną w Milówce. 5 września 1940 został wraz z rodziną wysiedlony na teren Lubelszczyzny, do Lipin Dolnych, powiat biłgorajski, dokąd przybyli w listopadzie 1940

Zimą 1940 został zaprzysiężony na członka Narodowej Organizacji Wojskowej przez Janusza Stoboya ps. „Wir”, komendanta obwodu Biłgoraj NOW. W kwietniu 1942 został aresztowany przez Gestapo za posiadanie radia i sabotaż. 8 maja 1942, po wcześniejszym dostarczeniu mu piłki do cięcia drewna i przecięciu drzwi do celi, uciekł z więzienia w Tarnogrodzie i jako „spalony” został skierowany do lasu.

Wraz z grupą kilku partyzantów w tym: Mikołajem Paśnik ps. „Jastrząb”, Adamem Kusz ps. „Garbaty”, stworzył zalążek oddziału partyzanckiego NOW, dowodzonego później przez por. Jana Przysiężniaka ps. „Jan”, „Ojciec Jan”. Walczył też w oddziałach Armii Krajowej kpt. Aleksandra Szklarka ps. „Ryś” oraz Zgrupowania Akcji Specjalnej Narodowych Sił Zbrojnych mjr. Leonarda Zub Zdanowicza ps. „Ząb” i por. Wacława Piotrowskiego ps. „Cichy”.

Po przejściu frontu wschodniego przez teren Lubelszczyzny wrócił do Milówki. Wcześniej kilka miesięcy, do czasu przejścia frontu przez teren Żywieczcyzny ukrywał się w klasztorze oo. Kapucynów w Krakowie. Podjął przerwaną naukę i zaczął pracować na kolei w Bielsku.

Zagrożony aresztowaniem przez UB, uciekł „do lasu”, gdzie wraz z innymi poszukiwanymi, w lipcu 1945 założył oddział partyzancki, który w przeciągu miesiąca urósł do 30 osób. Początkowo oddział zajął się likwidacją bandytyzmu, konfidentów współpracujących z obu reżimami, rozbrajaniem posterunków MO oraz antykomunistyczną akcją propagandową.

W sierpniu 1946 został mianowany podporucznikiem. W okresie lipiec 1945 – marzec 1947 był dowódcą oddziału w VII Okręgu NSZ, wchodzącego w skład zgrupowania kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek” (między innymi ochraniał oddziały Zgrupowania podczas defilady w dniu 3 maja 1946 w Wiśle), gdzie zatrzymał m.in. rodzinę dostojnika partyjnego Aleksandra Zawadzkiego.

Był przeciwny akcji wyjazdu żołnierzy Zgrupowania na ziemie zachodnie, informując kpt. Bartka, że „Korzeń” i „Lawina” są konfidentami UB. w następstwie rozbieżności, co do tej kwestii wraz z oddziałem opuścił Zgrupowanie kpt. Bartka. Z jego polecenia członkowie jego oddziału zorganizowali nieudaną próbę likwidacji „Korzenia” i „Lawiny”.

Ujawnił się z oddziałem w marcu 1947 i wyjechał na ziemie zachodnie. Gdy dowiedział się, że kpt. Henryk Flame ps. „Bartek” został zastrzelony, zaczął się ukrywać ponownie i podjął pracę pod zmienionym nazwiskiem w Stargardzie. Nadto wraz z Włodzimierzem Dobiją ps. „Groźny” w grudniu 1947 zorganizował organizację pod nazwą Narodowy Związek Walki.

24 lutego 1948 został aresztowany w Stargardzie i przewieziony do Krakowa. Po procesie, wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie z dnia 29 lipca 1948 sygn. akt. Sr 609/48 został skazany na łączną karę 15 lat więzienia, 5 lat pozbawienia praw obywatelskich i przepadek całego mienia (przewodniczący sądu ppłk. Julian Polan Charaschin, który m.in. skazał na karę śmierci Włodzimierza Dobiję ps. „Groźny”). Karę odbywał w więzieniach w Rawiczu i Wronkach. Został zwolniony 14 lipca 1956 po odbyciu kary 8 lat kary więzienia.

Był prezesem zarządu Okręgu Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych w Krakowie. Dekretem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 września 1989 został mianowany do stopnia porucznika (zaświadczenie nr 01042).

Zmarł 10 września 2001, został pochowany na cmentarzu parafialnym Borek Fałęcki w Krakowie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antoni Biegun: Moje życie mój los. Wspomnienia okupacyjne i więzienne. Biała Podlaska: Agencja Wydawniczo-Reklamowa „Arte”, Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, 2006. ISBN 83-921586-5-2.
  • Marek Jan Chodakiewicz: Narodowe Siły Zbrojne – „Ząb” przeciw dwu wrogom. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 1999. ISBN 83-911097-1-2.
  • Danuta Suchorowska: Najdłużej stawiali zbrojny opór: zbrojne podziemie na Podbeskidziu 1945-1950. Kraków: Księgarnia Akademicka Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, 1993. ISBN 83-900882-6-6.