Antoni Gustaw Bem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Gustaw Bem
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1848
Lipsko
Data i miejsce śmierci 15 kwietnia 1902
Warszawa
Zawód, zajęcie historyk literatury, krytyk
Partner żona Anna Bugaj 1869
Grób Antoniego Gustawa Bema

Antoni Gustaw Bem (ur. 4 czerwca 1848 w Lipsku, zm. 15 kwietnia 1902 w Warszawie) – polski historyk literatury i krytyk.

Urodził się w inteligenckiej rodzinie Karola (poległego w powstaniu węgierskim) i Joanny z Krężelewskich. W 1858 rozpoczął naukę w Collegium Gostomianum w Sandomierzu, a w 1862 w gimnazjum radomskim, które ukończył w 1865. W latach 1866-1869 studiował na wydziale filologiczno-historycznym Szkoły Głównej w Warszawie. Po studiach zajmował się pracą pedagogiczną, był nauczycielem prywatnym w Kielcach i w Warszawie, uczył języka polskiego oraz literatury polskiej i powszechnej. W latach 1879-1888 był nauczycielem gimnazjum męskiego w Kielcach (do jego uczniów należał m.in. Stefan Żeromski). W 1888 przeniósł się do Warszawy, gdzie m.in. z Stanisławem Krzemińskim i Aleksandrem Świętochowskim współtworzył tajny zespół publicystyczny "Towarzystwo Literackie".

Jednocześnie pracował jako literat, napisał wiele recenzji, studiów i szkiców historyczno-literackich, które ukazywały się począwszy od 1871 do 1902 roku w różnych czasopismach, m.in. "Niwie", "Opiekunie Domowym", "Gazecie Kieleckiej", "Przeglądzie Krytycznym", "Tygodniku Lwowskim", "Przeglądzie Tygodniowym", "Nowinach", "Prawdzie", "Kraju" oraz w księgach pamiątkowych na cześć Jeża i Orzechowskiej.

Razem z Danielem Glińskim przełożył dzieło Quineta Nowy duch (1881), ze Stanisławem Czarnowskim - Dzieje literatury polskiej Włodzimierza Spasowicza. Natomiast wydanie drugie (1884) i trzecie (1891) ostatniego dzieła to efekt samodzielnej pracy translatorskiej Bema. Przetłumaczył także książkę Spasowicza Życie i polityka margrabiego Wielopolskiego. Był autorem dwóch podręczników gramatyki polskiej Zarys wykładu mowy polskiej według wskazówek językoznawstwa porównawczego[1] (wyd. 1883) i Jak mówić po polsku, czyli gramatyka polska w zarysie popularnym[2] (wyd. 1889). Podręczniki te jednak nie zdobyły uznania ówczesnych krytyków. Natomiast znaczną popularność zyskała jego Teoria poezji polskiej z przykładami w zarysie popularnym analityczno-dziejowym[3], wydana w Petersburgu w 1899 roku.

Antoni Bem językiem ojczystym posługiwał się doskonale, kochał go i uważał za skarb narodowy, potrafił wytykać uznanym stylistom wszelkie wykroczenia przeciw czystości językowej. Sam przez całe życie doskonalił swoje umiejętności i jako stylista może służyć za przykład dla krytyków literackich. W nauce historyczno-literackiej niektóre jego ustalenia zyskały trwałe miejsce.

Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 87-5-30)[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Antoni Gustaw Bem., Zarys wykładu mowy polskiej według wskazówek językoznawstwa porównawczego, tom I, polona.pl [dostęp 2019-10-19].
  2. Antoni Gustaw Bem, Jak mówić po polsku czyli Gramatyka polska w zarysie popularnym, polona.pl [dostęp 2019-10-19].
  3. Antoni Gustaw Bem, Teorja poezji polskiej z przykładami w zarysie popularnym analityczno-dziejowym, polona.pl [dostęp 2019-10-19].
  4. Cmentarz Stare Powązki: ANTONI GUSTAW BEM, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-03-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura uzupełniająca[edytuj | edytuj kod]