Archiwum Robla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dokumenty odnalezione w 1943 w czasie ekshumacji w Katyniu.
Ekspozycja dokumentów odnalezionych w 1943 w Katyniu zorganizowana przez Niemców
Członkowie Polskiego Czerwonego Krzyża oglądający przedmioty odnalezione w czasie ekshumacji
Jeden z dokumentów odnalezionych w 1943 w Katyniu
Inny dokument odnaleziony w 1943 w Katyniu

Archiwum Robladokumenty i przedmioty odnalezione w 1943 w trakcie ekshumacji ofiar zbrodni katyńskiej prowadzonej w Katyniu przez władze niemieckie i Komisję Techniczną Polskiego Czerwonego Krzyża.

Po zakończeniu badań znaleziska przewieziono do Instytutu Medycyny Sądowej i Kryminalistyki w Krakowie (obecnie Instytut Ekspertyz Sądowych), gdzie ich konserwacją i opracowaniem zajął się zespół pracowników Instytutu pod kierunkiem polskiego uczonego doktora Jana Zygmunta Robla, oficera Armii Krajowej. Na polecenie polskich władz podziemnych doktor Robel sporządził kopie zgromadzonej dokumentacji i kazał je ukryć. Wiosną 1991 część tych materiałów przypadkiem odnaleziono w czasie prac budowlanych w skrytce w więźbie dachowej gmachu Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie, po czym zostały one opracowane naukowo przez Pracownię Dokumentacji Naukowej Wojskowego Instytutu Historycznego. Całość zbioru opracowanego przez Wojskowy Instytut Historyczny składa się z 285 kopert okładkowych (1146 kart); w tekście występują 2333 nazwiska, do których opracowano indeks osobowy.

Kopie Archiwum Robla odnalezione w 1991 zostały przekazane przez stronę polską w ramach pomocy prawnej Głównej Prokuraturze Wojskowej ZSRR prowadzącej śledztwo w sprawie zbrodni katyńskiej[1].

Oryginalne dokumenty i przedmioty odnalezione w Katyniu zostały wywiezione przez Niemców z Krakowa w dniu 4 sierpnia 1944. Przetransportowano je w skrzyniach do Wrocławia, a następnie dalej na zachód[2]. Ostatnie ślady prowadzą do Radebeul koło Drezna, gdzie dokumentacja miała zostać spalona na terenie miejscowej stacji kolejowej pod koniec kwietnia lub na początku maja 1945[2]. Magazynier opiekujący się skrzyniami został aresztowany przez NKWD (podążało ono tropem transportu) i zniknął bez śladu[3]. W 1957 były polski premier Stanisław Mikołajczyk stwierdził, że według posiadanych przez niego informacji jedna ze skrzyń z materiałami pochodzącymi z Katynia znalazła się w rękach władz amerykańskich[4].

Część materiałów z Archiwum Robla została opublikowana w książkach Stanisława Marii Jankowskiego Czterdziestu co godzinę (2002) i Dzień rozpoczął się szczególnie… (2003).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Mielecki: Dowody zbrodni katyńskiej odnalezione w Polsce w latach 1991–1992, [w:] Zeszyty Katyńskie (nr 2), Warszawa 1992, str. 148
  2. a b Report No. 2505 82nd Congress Concerning the Katyn Forest Massacre, Waszyngton: US Government Printing Office, 1952, s. 1517 [dostęp 2011-11-18] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-25] (ang.).
  3. Jacek Trznadel: Powrót rozstrzelanej armii. Komorów: 1997, s. 349. ISBN 83-86482-01-X.
  4. Janusz Zawodny: Katyń. Lublin – Paryż: 1989, s. 272.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Spuścizna z Katynia. Archiwum doktora Robla, suplement do Z Zagadnień Kryminalistyki''. Kraków: Instytut Ekspertyz Sądowych, 1991.
  • Anna Zechenter. Świadkowie zbrodni przemówili.... „Nasz Dziennik”, 23–24 lipca 2011.