Artur Schroeder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artur Schroeder
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 13 kwietnia 1881
Przemyśl
Data i miejsce śmierci 16 kwietnia 1934
Kraków
Zawód, zajęcie Polski pisarz, historyk sztuki i krytyk.
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi

Artur Schroeder (ur. 13 kwietnia 1881 w Przemyślu, zm. 16 kwietnia 1934 w Krakowie) – prozaik, poeta, publicysta, krytyk literacki, teatralny i artystyczny, tłumacz[1].

Po ukończeniu gimnazjum w Rzeszowie studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim polonistykę, germanistykę i filozofię, a następnie w Wiedniu, Berlinie[2] (filozofię i estetykę) oraz Dreźnie, Lipsku i Monachium (historię sztuki)[3]. Od 1907 pracował krótko jako nauczyciel we Lwowie, potem poświęcił się działalności literackiej i krytycznej. Po zajęciu Lwowa przez Rosjan został internowany, a następnie wstąpił do POW, w listopadzie 1918 był ochotnikiem podczas obrony Lwowa. Brał udział w wojnie polsko-sowieckiej, w sierpniu 1920 został ciężko ranny pod Zadwórzem. Służbę wojskową zakończył w stopniu podporucznika 14 pułku Ułanów Jazłowieckich.

Otwarcie wystawy prac malarskich Andrzeja Olesia w Pałacu Sztuki w Krakowie. Widoczni od lewej: sekretarz Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie Artur Schroeder, artysta malarz Andrzej Oleś, wicewojewoda krakowski Mieczysław Bilek, pani Kwaśniewska, wojewoda krakowski Mikołaj Kwaśniewski, prezydent Krakowa Władysław Belina-Prażmowski, wiceprezydent Krakowa Witold Ostrowski, wiceprezydent Krakowa Stanisław Klimecki.

Debiutował w 1903 wierszami w "Biesiadzie Literackiej" oraz "Słowie Polskim". Za jego najważniejsze dzieła uważa się powieść W latarni (1933) oraz zbiór opowiadań Orlęta (1919), przełożony na język francuski (1930) i szwedzki (1934), wznowiony w drugim obiegu (1988)[4].

W sezonach 1921/1922-1924/1925 był sekretarzem i kierownikiem literackim Teatrów Miejskich we Lwowie (1922 reżyserował Klątwę na scenie Teatru Wielkiego)[5].

W 1927 przeniósł się do Krakowa, gdzie objął stanowisko sekretarza Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Publikował m.in. w dzienniku "Czas" oraz "Ilustrowanym Kurierze Codziennym". Współpracował ponadto z miejscową rozgłośnią Polskiego Radia. W 1934 padł ofiarą bezwzględnej walki prowadzonej w TPSP - został niesłusznie oskarżony przez Adolfa Szyszko-Bohusza (ówczesnego prezesa Związku Artystów Plastyków) o finansowe nadużycia i odebrał sobie życie. Sądownie przeprowadzone badanie ksiąg TPSP nie wykazało żadnych malwersacji[6]. Jako radny Krakowa został pochowany na koszt miasta na cmentarzu parafialnym w podkrakowskiej Luborzycy.

Czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości oraz Złotym Krzyżem Zasługi.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wielka ilustrowana encyklopedja powszechna, t. 15, Kraków 1932, s. 139.
  2. Stanisław Lam, Współcześni pisarze polscy. Literatura piękna. Krytyka literacka, Warszawa 1922, s. 208.
  3. Stanisław Lam (red.), Ilustrowana encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego, t. 4, Warszawa 1927, s. 152.
  4. Artur Schroeder, Orlęta, Aleksander Krass (red.), Łódź 1988.
  5. Zbigniew Wilski (red.), Słownik biograficzny teatru polskiego, t. 2, Warszawa 1994, s. 16.
  6. Rościsław Skręt, Schroeder (Schröder) Artur Władysław Antoni [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 35, z. 4, Warszawa-Kraków 1994, s. 639, ISBN 8386301016.