August Mroczkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
August Mroczkowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 sierpnia 1845
Zatwarnica
Data i miejsce śmierci 29 stycznia 1920
Sanok
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Sanoku
Zawód, zajęcie nauczyciel
Narodowość polska
Małżeństwo Michalina
Dzieci Zofia
Faksymile
Odznaczenia
Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych

August Mroczkowski (ur. 3 sierpnia 1845 w Zatwarnicy, zm. 29 stycznia 1920 w Sanoku) – powstaniec styczniowy, nauczyciel, ziemianin.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 3 sierpnia 1845 w Zatwarnicy[1][2][3][4]. Jako student brał udział w powstaniu styczniowym 1863[1]. Służył jako szeregowiec karabinierów w oddziale ochotników Franciszka Ksawerego Horodyńskiego w wyprawie generała Józefa Wysockiego na Radziwiłłów (połowa 1863) i w oddziale pułkownika Wojciecha Komorowskiego w bitwie pod Poryckiem na Wołyniu 2–3 października 1863, podczas której został ranny[1][5] (miał przebity bok bagnetem[6]).

Podjął pracę w zawodzie nauczyciela 24 września 1873[2]. Jako nauczyciel uczył przyrody w C. K. Gimnazjum w Jaśle[7]. Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 11 września 1876 w charakterze zastępcy nauczyciela został przeniesiony z Jasła do C. K. Gimnazjum św. Jacka w Krakowie[8]. W szkole uczył języka polskiego, matematyki, historii naturalnej, kaligrafii, nauk przyrodniczych[9][10][11][12][13][14][15].

Egzamin nauczycielski złożył 5 czerwca 1882[2]. Rozporządzeniem z 31 lipca 1883 C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia został przeniesiony ze stanowiska zastępcy nauczyciela w C. K. Gimnazjum św. Jacka w Krakowie do C. K. Gimnazjum w Sanokun, gdzie został mianowany nauczycielem rzeczywistym 22 sierpnia 1883[2][16][17]. Reskryptem Wysokiego C. K. Prezydium Rady Szkolnej Krajowej z 10 września 1886 został zatwierdzony na stałe w zawodzie nauczycielskim i mianowany c. k. profesorem[18]. Jako profesor sanockiego gimnazjum wykładał historię naturalną, matematykę, język polski[19][20][21][22].

Grób Augusta Mroczkowskiego w Sanoku

Nadzorował oddział filialny sanockiego gimnazjum od 22 listopada 1902[23] do 28 grudnia 1908[24][25]. W roku szkolnym 1909/1910 przebywał na urlopie[26]. Ponadto nauczał historii w Instytucie Wyższym Naukowo-Wychowawczym przygotowującym dziewczęta do zawodu nauczycielskiego[27] oraz języka polskiego i stylistyki w Szkole Przemysłowej Uzupełniającej w Sanoku, powołanej w 1893[28]. Otrzymał VIII rangę służbową 1 października 1899[29], następnie VII rangę 13 października 1903[2]. W sprawozdaniach szkolnych sanockiego gimnazjum w latach 1907 i 1908 ukazały się jego publikacje na temat higrometrów[30]. Pracował jako nauczyciel prawie 40 lat[31]. Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 18 marca 1911 został przeniesiony w stały stan spoczynku[32]. Postanowieniem cesarza Franciszka Józefa I z 26 grudnia 1915 otrzymał tytuł c. k. radcy szkolnego wraz z uwolnieniem od taksy[33]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Rada Szkolna Krajowa rozporządzeniem z dnia 10 października 1919 upoważniła do zajęcia w zakładzie (sanockiego gimnazjum) emerytowanego profesora Mroczkowskiego[34].

Był członkiem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych we Lwowie[35]. 17 listopada 1894 został wybrany zastępcą członka wydziału na rok 1895 koła jasielsko-sanockiego TNSW z siedzibą w Sanoku, z zastępstwem w Sanoku[36], był zastępcą przewodniczącego koła jasielsko-krośnieńsko-sanockiego[37], aktywistą koła sanockiego[38], w 1910 był jego przewodniczącym[39]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” od 1 stycznia 1899[40] i działał w jego strukturach[41], od 1908 pełnił funkcję zastępcy członków sądu honorowego, a od 1911 był sędzią w sądzie honorowym[42]. Jego nazwisko zostało umieszczone w drzewcu sztandaru TG Sokół w Sanoku, na jednym z 125 gwoździ upamiętniających członków[43]. Był działaczem Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka[44], w którym był członkiem komisji rewizyjnej od 18 marca 1905[45], wydziałowym[46], zastępcą prezesa (1910[47], 1911[48][49], 1912[50]). W lipcu 1912 uczestniczył w Zjeździe Związku Towarzystw Upiększania Kraju[51]. Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[52][53][54][55]. Zasiadł w radzie nadzorczej Towarzystwa Kasy Zaliczkowej w Sanoku[56]. 20 lipca 1904 został wybrany członkiem rady nadzorczej Powiatowego Towarzystwa Zaliczkowego w Sanoku[57]. W 1904, 1905 był wybierany członkiem wydziału „Towarzystwa Bursy”, sprawującego pieczę nad Bursą Jubileuszową im. Cesarza Franciszka Józefa w Sanoku[58][59]. 27 października 1905 został wybrany ponownie przewodniczącym wydziału Towarzystwa Pomocy Naukowej w Sanoku[60][61][62].

Posiadał gospodarstwo rolne z dworem w Krajowicach[63]. Do końca życia przez 44 lata był żonaty z Michaliną z domu Łuszczyńską[64]. Jego córką była Zofia, która została żoną duchownego greckokatolickiego Antoniego Jaksy Kłaczyńskiego[65].

August Mroczkowski zmarł 29 stycznia 1920 w Sanoku na zapalenie płuc[64][66]. 31 stycznia 1920 został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku po pogrzebie pod przewodnictwem sanockiego proboszcza ks. Franciszka Salezego Matwijkiewicza[64][67]. Opiekę nad nagrobkiem Augusta Mroczkowskiego podjęli harcerze z Hufca Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego[68].

O osobie Augusta Mroczkowskiego w kontekście udziału w powstaniu styczniowym oraz nauki w sanockim gimnazjum wspominali w 1958 roku: Józef Stachowicz[5], dr Jan Świerzowicz[69] i prof. Karol Zaleski[70][71], Walerian Bętkowski[72].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

austro-węgierskie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Nieco szczegółów biograficznych dotyczących uczestników organizacyi i partyzantki r. 1863/64. W: Józef Białynia Chołodecki: Księga pamiątkowa opracowana staraniem Komitetu Obywatelskiego w czterdziestą rocznicę powstania r. 1863/1864. Lwów: 1904, s. 200. Biogram Augusta Mroczkowskiego autorstwa Józefa Białyni Chołodeckiego został wykorzystany jako identyczny w publikacjach: Sanoczanie w powstaniu. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 5, s. 2, 26 stycznia 1913.  oraz Edward Zając. Sanoczanie w powstaniu styczniowym 1863 r.. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 2 (473), s. 5, 10-20 stycznia 1989. 
  2. a b c d e Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 82.
  3. Zatwarnica - historia i teraźniejszość. Rys historyczny Zatwarnicy. twojebieszczady.net. [dostęp 29 czerwca 2014].
  4. Bieszczadzki Dom Kultury w Lesku. bdk.lesko.pl. [dostęp 29 czerwca 2014].
  5. a b Józef Stachowicz: W służbie ojczyzny. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 113.
  6. Karol Zaleski: Tradycje Powstania Styczniowego (wspomnienia z lat chłopięcych w Sanoku). W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 178.
  7. Księga pamiątkowa 70-lecia Państwowego Gimnazjum imienia króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle 1868–1938. Jasło: 1938, s. 12, 113.
  8. Sprawozdanie Dyrektora c. k. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1877. Kraków: 1877, s. 47.
  9. Sprawozdanie Dyrektora c. k. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1877. Kraków: 1877, s. 50.
  10. Sprawozdanie Dyrektora c. k. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1878. Kraków: 1878, s. 39.
  11. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1879. Kraków: 1879, s. 25.
  12. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1880. Kraków: 1880, s. 25.
  13. Sprawozdanie Dyrektora c. k. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1881. Kraków: 1881, s. 40.
  14. Sprawozdanie Dyrektora c. k. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1882. Kraków: 1882, s. 40.
  15. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1883. Kraków: 1884, s. 59.
  16. Sprawozdanie Dyrektora c. k. Gimnazyum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1884. Kraków: 1884, s. 7.
  17. Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1884. Sanok: Fundusz Naukowy, 1884, s. 103.
  18. Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1887. Sanok: Fundusz Naukowy, 1887, s. 15.
  19. Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1884. Sanok: Fundusz Naukowy, 1884, s. 101. Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1885. Sanok: Fundusz Naukowy, 1885, s. 21. Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1886. Sanok: Fundusz Naukowy, 1886, s. 59. Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1887. Sanok: Fundusz Naukowy, 1887, s. 13. Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1888. Sanok: Fundusz Naukowy, 1888, s. 67. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1889. Sanok: Fundusz Naukowy, 1889, s. 29. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1890. Sanok: Fundusz Naukowy, 1890, s. 39. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1891. Sanok: Fundusz Naukowy, 1891, s. 21. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1892. Sanok: Fundusz Naukowy, 1892, s. 23. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 15. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1894. Sanok: Fundusz Naukowy, 1894, s. 33. XIV. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1895. Sanok: Fundusz Naukowy, 1895, s. 43. XVI. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1897. Sanok: Fundusz Naukowy, 1897, s. 33. XVII. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898. Sanok: Fundusz Naukowy, 1898, s. 65. 18. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1899, s. 1. 19. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1899/1900. Sanok: Fundusz Naukowy, 1900, s. 1. 20. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1900/1901. Sanok: 1901, s. 2. 21. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1901/1902. Sanok: 1902, s. 2. 22. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1902/1903. Sanok: 1903, s. 2.
  20. 23. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1903/1904. Sanok: 1904, s. 2. 24. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1904/1905. Sanok: 1905, s. 2. 25. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1905/1906. Sanok: 1906, s. 2. 26. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1906/1907. Sanok: 1907, s. 3. XXVII. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1907/8. Sanok: Fundusz Naukowy, 1908, s. 2. XXVIII. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1908/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1909, s. 2. XXIX. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1909/10. Sanok: Fundusz Naukowy, 1910, s. 2. Sprawozdanie Jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888-1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu wychowawców i wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Sanok: 1938, s. 40.
  21. Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 74.
  22. Alojzy Zielecki, Społeczeństwo Sanoka u progu XX wieku. Życie kulturalne. W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 462.
  23. 22. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1902/1903. Sanok: 1903, s. 5.
  24. XXVII. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1907/8. Sanok: Fundusz Naukowy, 1908, s. 2.
  25. XXVIII. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1908/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1909, s. 5.
  26. XXIX. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1909/10. Sanok: Fundusz Naukowy, 1910, s. 2, 5.
  27. Wojciech Sołtys, Oświata i szkolnictwo, W epoce autonomii galicyjskiej, s. 435, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995.
  28. Szkoła przemysłowa uzupełniająca w Sanoku. „Gazeta Sanocka”. Nr 59, s. 2-3, 17 maja 1896. 
  29. 19. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1899/1900. Sanok: Fundusz Naukowy, 1900, s. 3.
  30. Maria Myćka-Kril: Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 98.
  31. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 26, s. 3, 18 czerwca 1911. 
  32. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 8.
  33. XXXIV. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1915/16. Sanok: Fundusz Naukowy, 1916, s. 13.
  34. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 37.
  35. Spis członków Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych we Lwowie. „Muzeum”. Z. 6-7, s. 21, 1895. 
  36. Sprawy Towarz. nauczycieli szkół wyższych. Koło jasielsko-sanockie. „Muzeum”. Z. 1, s. 48, 1895. 
  37. Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych za czas od 26. maja 1901 do 18. maja 1902. Koło jasielsko-krośnieńsko-sanockie. „Muzeum. Czasopismo Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych”. 7-8, s. 8, 1902. 
  38. Ruch w kołach. Koło sanockie. „Muzeum”. 5, s. 158, 1908. 
  39. Zarządy kół. „Muzeum”. Z. 4, s. 8, 1910. 
  40. Sprawozdanie Wydziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za rok administracyjny 1898. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 1898, s. 10.
  41. Lista członków z dniem 31 grudnia 1899. W: Sprawozdanie Wydziału Polskiego Towarz. Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za rok administracyjny 1899. Sanok: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, 1900, s. 14.
  42. Władze. sokolsanok.pl. [dostęp 29 czerwca 2014].
  43. Sztandar. sokolsanok.pl. [dostęp 2015-06-16].
  44. Zbigniew Koziarz. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka (1904 – 1994). „Rocznik Sanocki”. Tom VII, s. 10, 1995. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. ISSN 0557-2096. 
  45. Kronika. Tow. dla Upiększ. m. Sanoka. „Gazeta Sanocka”. Nr 65, s. 3, 26 marca 1905. 
  46. Kronika. Walne Zgr. Tow. Upiększ. miasta. „Gazeta Sanocka”. Nr 129, s. 3, 17 czerwca 1906. 
  47. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 3, s. 3, 15 maja 1910. 
  48. Kronika. Tow. Upiększ. m. Sanoka. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 24, s. 3, 11 czerwca 1911. 
  49. Sprawozdanie Wydziału Tow. Upiększania Miasta Sanoka. „Miesięcznik Artystyczny”. Nr 7, s. 67, 1912. 
  50. T. U. M. S.. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 26, s. 3, 30 czerwca 1912. 
  51. Ochrona piękności kraju. „Architekt”. Nr 6-7, s. 76, 1912. 
  52. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z czwartego roku jej istnienia, tj. 1888-1889 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu 14 grudnia 1889. s. 7.
  53. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z ósmego roku jej istnienia tj. 1893 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 17 marca 1894. s. 11.
  54. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziewiątego roku jej istnienia tj. 1894 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 4 maja 1895. s. 9.
  55. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego za czas od 31 stycznia do 15 września 1897 (dwunasty rok istnienia) złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 18 grudnia 1897. s. 9.
  56. Kasa zaliczkowa w Sanoku. „Gazeta Sanocka”. Nr 9, s. 2, 28 lutego 1904. 
  57. Powiatowe Tow. zaliczkowe w Sanoku. „Gazeta Sanocka”. Nr 31, s. 3, 31 lipca 1904. 
  58. Kronika. Bursa Jubileuszowa. „Gazeta Sanocka”. Nr 40, s. 4, 3 października 1904. 
  59. Kronika. „Gazeta Sanocka”. Nr 93, s. 4, 8 października 1905. 
  60. Kronika. „Gazeta Sanocka”. Nr 97, s. 4, 5 listopada 1905. 
  61. Walne Zgromadzenie Tow. Pomocy Naukowej w Sanoku. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 202, s. 2, 17 listopada 1907. 
  62. XXVII. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1907/8. Sanok: Fundusz Naukowy, 1908, s. 42.
  63. II. W ziemi sanockiej 1920–1930. W: Stanisław Proń: Szukałem człowieka. Wspomnienia. Kraków: Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 72. ISBN 978-83-933657-8-4.
  64. a b c Księga Zmarłych 1904–1934 Sanok. T. J. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 244 (poz. 20).
  65. II. W ziemi sanockiej 1920–1930. W: Stanisław Proń: Szukałem człowieka. Wspomnienia. Kraków: Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 71. ISBN 978-83-933657-8-4.
  66. Indeks do ksiąg zmarłych od roku 1914. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. M 1920, (Tom J, str. 244, poz. 20).
  67. 150. rocznica Powstania Styczniowego. Miejsca pamięci. Województwo Podkarpackie. prezydent.pl. [dostęp 2017-01-07].
  68. Rozkaz L. 12/2013 z 14 września. zhpsanok.pl, 14 września, 2013. [dostęp 24 marca 2015].
  69. Jan Świerzowicz: Wspomnienia z lat 1901–1908. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 174.
  70. Karol Zaleski: Tradycje Powstania Styczniowego (wspomnienia z lat chłopięcych w Sanoku). W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 177-180.
  71. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 173-174. ISBN 83-909787-0-9.
  72. Walerian Bętkowski: Wspomnienia przyrodnika (1915–1922). W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 250.
  73. XXVII. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1907/8. Sanok: Fundusz Naukowy, 1908, s. 1-24.
  74. O higrometrach i sposobie ich użycia: Teil 2. books.google. [dostęp 29 czerwca 2014].
  75. a b Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1911. Wiedeń: 1911, s. 911.