Béla Kéler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Béla Kéler
ilustracja
Imię i nazwisko Albert Paul Keler
(Adalbert Paul von Keler)
Data i miejsce urodzenia 13 lutego 1820
Bártfie
Pochodzenie węgierskie
Data i miejsce śmierci 20 listopada 1882
Wiesbaden
Instrumenty skrzypce
Gatunki muzyka poważna
Zawód kompozytor, skrzypek, dyrygent

Béla Kéler właśc. Albert Paul Keler (Adalbert Paul von Keler) (ur. 13 lutego 1820 w Bártfie, zm. 20 listopada 1882 w Wiesbaden)[1]węgierski kompozytor, skrzypek i dyrygent.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Początkowo studiował prawo, następnie zgodnie z wolą rodziców ukierunkował się na rolnictwo, aby ostatecznie w wieku 25 lat podjąć decyzję o całkowitym poświęceniu się muzyce. Przeniósł się na 9 lat do Wiednia. gdzie studiował instrumentację i harmonię u Victora Schlesingera oraz kontrapunkt u Simona Sechtera[1][2]. Jednocześnie był pierwszym skrzypkiem w orkiestrze Theater an der Wien[1][2]. Skomponował w tym czasie około 50 utworów[2].

W latach 1854–1855 dyrygował orkiestrą Josefa Gungla w Berlinie, wykonując wiele własnych utworów, głównie walców. Następnie wrócił do Wiednia aby przejąć orkiestrę Lannera po przedwczesnej śmierci stojącego na jej czele Augusta Lannera. Został również kapelmistrzem wiedeńskiego pułku piechoty w 1856 roku oraz pełnił funkcje dyrektora muzycznego orkiestry w Wiesbaden aż do emerytury w 1873 roku[1][2].

Jako dyrygent wiele podróżował. Łącznie dyrygował 366 koncertami, m.in w Hamburgu, Wrocławiu, Monachium, Zurichu, Manchesterze czy Londynie (w Covent Garden)[2].

Zmarł w 1882, został pochowany na cmentarzu w Wiesbaden. Na jego nagrobku zostały wyryte pierwsze takty zapisu nutowego jego walca Am schönen Rhein gedenk ich dein. Cały swój kompozytorski dorobek przekazał rodzinnemu miastu - Bártfie (obecnie Bardejów w północno-wschodniej Słowacji)[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Inspirował się twórczością Berlioza i Meyerbeera. Jego pierwsza poważniejsza kompozycja – Overture Romantique – wywarła wrażenie na Franzie von Suppé. Podobnymi sukcesami okazały się jego inne wczesne dzieła jak walc Hoffnungssterne op. 17 czy galop Sturmgalopp op. 12[2]. Taniec węgierski nr 5 Johannesa Brahmsa został oparty na czardaszu Bártfai emlék op. 31 Kélera[1][2].

Najbardziej znaną kompozycją Kéler jest walc Am schönen Rhein gedenk ich Dein op. 83 (Będę o was pamiętał nad pięknym Renem), porównywany swoją maestrią do najsłynniejszego walca Johanna Straussa II Nad pięknym modrym Dunajem[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Publikacja o płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji Andrew Lamb: Kéler, Béla (Albrecht Pál) [Keler, Adalbert Paul von] (ang.). W: Oxford Music Online. Grove Music Online [on-line]. 2001-01-20. [dostęp 2020-01-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-02)]. via Oxford University Press.
  2. a b c d e f g h i Béla Kéler (ang. • niem. • słow. • węg.). W: Béla Kéler Society [on-line]. [dostęp 2020-01-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-02)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]