Balice (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Balice w innych znaczeniach tej nazwy.
Artykuł 50°5′13″N 19°47′32″E
- błąd 39 m
WD 50°6'N, 19°47'E, 50°7'N, 19°44'E
- błąd 2326 m
Odległość 1674 m
Balice
wieś
Ilustracja
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Zabierzów
Wysokość 218–365 m n.p.m.
Liczba ludności (2019) 1294
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 32-083[1]
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0343533
Położenie na mapie gminy Zabierzów
Mapa konturowa gminy Zabierzów, na dole znajduje się punkt z opisem „Balice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Balice”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Balice”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Balice”
Ziemia50°05′13″N 19°47′32″E/50,086944 19,792222

Balice (niem. Ballitz[2]) – wieś w Polsce, położona w środkowej części województwa małopolskiego, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów, na zachód od Krakowa.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś znajduje się w obrębie dwóch mezoregionów; północne tereny położone są na Garbie Tenczyńskim, południowe na równinie zwanej Obniżeniem Cholerzyńskim w obrębie makroregionu Brama Krakowska. Tereny miejscowości włączone zostały w obszar Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego[3]. Wzdłuż wschodniej granicy miejscowości płynie rzeka Rudawa.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Balice[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0343540 Grzybów część wsi
0343556 Podkamycze część wsi
Balice

Opis miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Na jej terenie znajdują się:

Przez miejscowość przebiega także droga wojewódzka nr 774.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Na północnej stronie miejscowości, na wzgórzach Garbu Tenczyńskiego znajduje się duży kompleks leśny zwany Lasem Zabierzowskim. Stanowi on ulubione miejsce relaksu mieszkańców i turystów. Przebiega przez niego szlak turystyczny, wyznaczono w nim szereg ścieżek dydaktycznych i tras rowerowych, znajdują się liczne skałki, wąwozy. Na wschodnim zboczu tego lasu, w miejscu gdzie Rudawa przełamuje Garb Tenczyński znajduje się krajobrazowy rezerwat przyrody Skała Kmity.

Do atrakcji turystycznych należy także Pałac Radziwiłłów. Wybudowany został ok. XV w. i był siedzibą znamienitych rodów szlacheckich: Ossolińskich, Bonerów, Firlejów, który za ich czasów był schronieniem dla uczonych, a także braci polskich. Przez dłuższy czas mieszkał w nim Jan Łaski[6].

W II. poł. XIX w. Radziwiłłowie dokonali jego gruntownej przebudowy. Obecnie w pałacu ma siedzibę Instytut Zootechniki. Obiekt wpisany jest do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś wzmiankowana w 1229, była własnością szlachecką. W XVI w. była własnością Bonerów, następnie Firlejów, od poł. XVII w. Szembeków, a od 1783 Szymona Darowskiego. W latach 1535–1628 działała papiernia. W XVI w. w Balicach Bonerowie założyli zbór kalwiński. W 1790 w ponad 70 domach mieszkało 540 osób, w tym 9 Żydów. W XVI w. działał folwark Werychów. W XVIII w. we wsi działała hamernia, tracz, browar, młyn i karczma. W XIX w. we wsi była gorzelnia i młyn amerykański. W końcu XIX w. wieś zamieszkiwało 735 osób. W 1. poł. lat 40. XX w. na gruntach wsi wybudowano lotnisko.

Po 1945 majątek Radziwiłłów częściowo rozparcelowano, a z reszty utworzono Zakład Doświadczalny AR, a od 1951 pałac zaczął użytkować Instytut Zootechniki[8]. 5 października 1954 utworzono Gromadę Balice. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Balice, Burów i Aleksandrowice (bez przysiółków Kleszczów i Kochanów) ze zniesionej gminy Liszki w tymże powiecie[9]. 31 grudnia 1961 do gromady przyłączono wsie Morawica i Chrosna ze zniesionej gromady Morawica[10]. Gromadę Balice zniesiono 1 stycznia 1969, a jej obszar włączono do gromad Zabierzów i Liszki (wsie Chrosna i Morawica)[11]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

W 1964 część istniejącego lotniska wojskowego przeznaczono dla lotnictwa cywilnego. 3 stycznia 1983 oddano do użytku odcinek autostrady Balice I-Chrzanów I, w roku 1986: węzeł Balice I razem z fragmentem północnej obwodnicy Krakowa, a 8 grudnia 1988: odcinek Balice I – Kraków-Tyniecka (z węzłem Balice II).

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Do centrum wsi można dojechać autobusami aglomeracyjnymi obsługiwanymi przez MPK S.A. w Krakowie:

  • 209 na trasie Salwator – Balice MedweckiegoKraków AirportBalice IBalice AutostradaBalice SzkołaBalice Winna Góra – Morawica Centrum/Mników Skały
  • 218 na trasie Bronowice MałeBalice AutostradaBalice SzkołaBalice RemizaBalice LeśnaBalice GrzybówKleszczów – Zabierzów Młyn
  • 228 na trasie Bronowice Małe – Balice AutostradaBalice SzkołaChrosna pętla
  • 258 na trasie Bronowice Małe – Balice AutostradaBalice SzkołaBalice Winna GóraNielepice pętla

Na obrzeżu wsi można dojechać również autobusami aglomeracyjnymi w pobliże lotniska w Balicach:

  • 208 na trasie Dworzec Główny WschódBalice Autostrada – Kraków Airport
  • 252 na trasie Osiedle Podwawelskie – Balice Medweckiego – Kraków Airport
  • 902 na trasie Dworzec Główny WschódBalice Medweckiego – Kraków Airport (linia nocna)

Ponadto w okolicy kursują prywatne linie busowe.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Balicach istnieje klub piłkarski LOT Balice założony w 2006[12].

Stowarzyszenia i organizacje społeczne[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie Społeczno-Edukacyjne „Kuźnia”[13]
  • Ochotnicza Straż Pożarna
  • Parafia pw. Świętej Rodziny z Nazaretu w Balicach

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 11 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Deutsche Ortsnamen in Westgalizien.
  3. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Historia Pałacu w Balicach. [dostęp 2014-03-08].
  7. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30. [dostęp 2016-01-26].
  8. Zofia Musielewicz: Historia Pałacu w Balicach (pol.). Instytut Zootechniki – PIB. [dostęp 2014-01-11].
  9. Uchwała Nr 22/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu krakowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50).
  10. Uchwała Nr 13/3/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 18 września 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim; w Obwieszczeniu Prezydium WRN w Krakowie z dnia 18 grudnia 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 30 grudnia 1961 r., Nr. 16, Poz. 228).
  11. Uchwała Nr XIV/78/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 13 maja 1968 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 20 lipca 1968 r., Nr. 7, Poz. 65).
  12. Ludowy Klub Sportowy „Lot – Balice”.
  13. Stowarzyszenie Społeczno-Edukacyjne „Kuźnia”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Osadnictwo i Krajobraz, Zdzisław Noga (red.), Kraków: Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1997, s. 103, ISBN 83-901471-7-3, OCLC 749579407.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]