Baziel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
typ 1B Baziel
Ilustracja
Parowóz TKb-10 typu Baziel w Skansenie Lokomotyw i Urządzeń Technicznych w Karsznicach
Producent Polska Fablok Chrzanów
Lata budowy 1947–1959
Układ osi B
Masa służbowa 25 t
Masa pustego parowozu 19 t
Długość parowozu 7260 mm
Szerokość 2620 mm
Wysokość 3310 mm
Rozstaw osi skrajnych 2100 lub 1800 mm
Moc znamionowa 200 KM
Maksymalna
siła pociągowa
4300 kg
Prędkość maksymalna 35 km/h
Ciśnienie w kotle 14 at
Powierzchnia ogrzewalna kotła 56 m²
Powierzchnia przegrzewacza
Powierzchnia rusztu 1,0 m²
Średnica cylindra 330 mm
Skok tłoka 400 mm
Średnica kół napędnych 850 mm
Średnica kół tocznych
zapas węgla 1 t, zapas wody 3 m³
szerokość toru: 900, 1000, 1435 mm
Portal Portal Transport szynowy

Baziel (typ 1B) – typ polskich parowozów przemysłowych na tor normalny lub wąski. Dwuosiowy tendrzak o układzie osi B, produkowany przez Fablok w Chrzanowie w latach 1947–1959, w liczbie łącznie 80 sztuk, w tym na eksport do Bułgarii i Wietnamu.

Produkcja i eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Parowóz został opracowany po II wojnie światowej na podstawie dokumentacji przedwojennych lokomotyw normalnotorowych typów T1C i T2C produkowanych w Fabloku. Typ ten otrzymał oznaczenie fabryczne 1B i nazwę Baziel, będącą skrótem od nazwy producenta kotła Babcock-Zieleniewski w Sosnowcu[1]. Przewidziano uniwersalność konstrukcji, która mogła być budowana na szerokości toru od 1435 mm (tor normalny) do 900 mm[2].

W latach 1947–1950 wyprodukowano dla polskiego przemysłu 20 lokomotyw normalnotorowych tego typu[1]. Dalsze 20 zbudowano w latach 1949–1950 na eksport do Bułgarii, na tor wąski 900 mm – były one przeznaczone do pracy w zagłębiu Pernik i nosiły polskie oznaczenie typu Pernik 2[3]. Parowozy te były produkowane następnie również w wersji wąskotorowej na tor 1000 mm dla polskiego przemysłu – w latach 1952–1957 zbudowano ich 30, po czym w 1959 roku jeszcze 10 zmodyfikowanych[2]. Z tej ostatniej grupy 5 było zbudowanych na eksport do Wietnamu, ale według najnowszych opracowań, ostatecznie trafiły tam tyko 3[2]. Parowozy tego typu były ostatnimi parowozami wąskotorowymi zbudowanymi w Polsce[4].

Stosowany był najczęściej w pracy na bocznicach przyzakładowych. W zakładach przemysłowych bywały oznaczane serią TKb, na wzór oznaczeń PKP dla dwuosiowych tendrzaków. Większość parowozów normalnotorowych służyła w hutach[1], a większość wąskotorowych w cementowniach (jednymi z głównych odbiorców były cementownie: Saturn w Wojkowicach i Wiek)[2]. Przynajmniej trzy lokomotywy przekuto na tor o szerokości 900 mm[2]. Parowóz był ekonomiczny w zużyciu paliwa i rozwijał prędkość do 35 km/h.

Jedyny zachowany egzemplarz normalnotorowy stoi w Skansenie Lokomotyw i Urządzeń Technicznych w Karsznicach, oznaczony Tkb-10 (nr fabryczny 1725)[1]. W Polsce istnieją dwa egzemplarze wąskotorowe: nr 2638, zachowany jako pomnik w miasteczku westernowym Mrongoville w Mrągowie (ucharakteryzowany na parowóz amerykański) oraz nr 2863, od 2016 roku w lokomotywowni Parkowej Kolei Wąskotorowej w Parku Śląskim[5][6].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Tendrzak o układzie osi B, z kotłem na parę nasyconą (układ Bn2t). Kocioł płomieniówkowy ze stojakiem półpromienistym i stalową skrzynią ogniową[2]. Ostoja blachowa, z blach grubości 25 mm, z odsprężynowaniem dolnym, z czterem punktami podparcia[2]. Parowozy wąskotorowe miały węższą ostoję. Wersja normalnotorowa i ostatnie 10 wąskotorowych w wersji eksportowej (z 1959) miały rozstaw osi 2100 mm i mogły pokonywać łuki o promieniu 70 m, wersja wąskotorowa miała rozstaw osi 1800 mm i mogła pokonywać łuki o promieniu 26 m[2][1].

Silnik parowy bliźniaczy dwucylindrowy, z suwakami tłoczkowymi[2]. Silniki napędzały drugą oś wiązaną. Rozrząd Heusingera z podwieszonym wodzidłem suwakowym i nawrotnicą dźwigniową[2]. Smarowanie silników z pojedynczej smarotłoczni Friedmanna. Piasecznica na kotle, uruchamiana ręcznie, podająca piasek pod koła obu osi (w parowozach z 1959 roku, piasecznica we wspólnej obudowie ze zbieralnikiem pary). Hamulec parowy i ręczny dźwigniowy działające na wspólny wał[2].

Parowóz mógł ciągnąć po poziomym torze pociąg o masie 570 t z prędkością 15 km/h, maksymalnie 740 t[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e B. Pokropiński (2007), s. 205–206.
  2. a b c d e f g h i j k l B. Pokropiński (2016), s. 109–112.
  3. B. Pokropiński (1993), s. 69.
  4. B. Pokropiński (1993), s. 86.
  5. Tomisław Czarnecki: Cementownia Saturn 8 B 14998. W: Wciaz pod para... [on-line]. [dostęp 2017-01-27].
  6. Bogdan Pokropiński: Parowozy typu Bn2t Baziel, „Świat Kolei” nr 5/2011, s. 42.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogdan Pokropiński: Polskie parowozy eksportowe. Warszawa: Muzeum Kolejnictwa, 1993.
  • Bogdan Pokropiński: Parowozy normalnotorowe produkcji polskiej. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2007. ISBN 978-83-206-1617-0.
  • Bogdan Pokropiński: Parowozy wąskotorowe produkcji polskiej. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2016. ISBN 978-83-206-1963-8.