Bazylika św. Szczepana w Rzymie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bazylika św. Szczepana
Basilica di Santo Stefano Rotondo al Celio
Kościół tytularny
Ilustracja
Państwo  Włochy
Miejscowość Rzym
Via di Santo Stefano Rotondo 7
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Santa Maria in Domnica alla Navicella
Bazylika mniejsza od niepamiętnych czasów
Wezwanie św. Szczepana
Wspomnienie liturgiczne 26 grudnia
Położenie na mapie Rzymu
Mapa lokalizacyjna Rzymu
Bazylika św. Szczepana
Bazylika św. Szczepana
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Bazylika św. Szczepana
Bazylika św. Szczepana
Położenie na mapie Lacjum
Mapa lokalizacyjna Lacjum
Bazylika św. Szczepana
Bazylika św. Szczepana
Ziemia41°53′04″N 12°29′48″E/41,884444 12,496667
Strona internetowa

Bazylika św. Szczepana w Rzymie (wł. Basilica di Santo Stefano Rotondo al Celio) – kościół tytularny w Rzymie na wzgórzu Celius.

Jeden z najstarszych kościołów chrześcijańskich w Rzymie (powstał w V wieku). Charakteryzuje się okrągłą bryła budynku (stąd rotondo we włoskiej nazwie).

Świątynia ta jest kościołem rektoralnym parafii Santa Maria in Domnica alla Navicella oraz kościołem tytularnym, mającym również rangę bazyliki mniejszej[1]. Jest też kościołem stacyjnym z szóstego piątku Wielkiego Postu.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Kościół znajduje się w I. Rione RzymuMonti przy Via di Santo Stefano Rotondo.[1]

Patron[edytuj | edytuj kod]

Patronem świątyni jest św. Szczepan – jeden z pierwszych siedmiu diakonów. Poniósł on śmierć męczeńską za wiarę w Jerozolimie około 36 roku i jest uważany za pierwszego męczennika chrześcijańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół został wybudowany w V wieku na polecenie papieża Leona I.[2] Konsekrował go prawdopodobnie papież Symplicjusza pomiędzy 468 a 483 rokiem.[2] Świątynia ta była pierwszym kościołem w Rzymie zbudowanym na okrągłym planie wzorowanym na bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie.[2] Kościół jako Titulus S. Stephani in Coelio Monte został po raz pierwszy wymieniony na rzymskim synodzie w 499 roku.[3]

Pierwotnie plan kościoła opierał się na czterech współśrodkowych kołach, na które nałożono krzyż grecki.[3]

W VI wieku został upiększony przez papieży Jana I i Feliksa IV.[2] W roku 1130 papież Innocenty II dodał dodatkowe łuki wewnątrz kościoła. W roku 1454 przeprowadzono renowację na polecenie papieża Mikołaja V, w trakcie której zostało zamurowanych 14 z 22 okien kościoła.[3] Wtedy też kościół został przekazany paulinom, jedynemu zakonowi węgierskiemu w Rzymie. Z tego względu kościół też uznawany jest za nieoficjalny kościół węgierski w Rzymie. W 1579 kościół został przejęty przez węgierskich jezuitów.

Architektura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Loggia wejściowa składa się z arkady o pięciu łukach oddzielonych starożytnymi kolumnami z szarego granitu z impostami, ale bez kapiteli.[3]

Widok bazyliki od strony via della Navicella
Loggia wejściowa bazyliki
Westybul bazyliki


Centralny ołtarz został zainstalowany przez florenckiego artystę Bernardo Rossellino w 1455 roku.[3] Znajduje się on na podwyższeniu otoczonym przez niską ośmiokątną kamienną przegrodę autorstwa Niccolò Circignani z roku 1580.[3] Przegroda ta ma dwa przeciwległe wejścia.[3]

Wnętrze kościoła


Ołtarz centralny
Tabernakulum z XVII wieku, dawniej zlokalizowane przy ołtarzu centralnym, obecnie pod ścianą boczną


Ściana zewnętrzna bazyliki ozdobiona jest freskiem złożonym z trzydziestu czterech dużych paneli z lat 1572-1585, zamówionych przez papieża Grzegorza XIII i przedstawiających cierpienia męczenników.[3] Większość tych malowideł jest autorstwa Niccolò Circignaniego.

Boczna ściana bazyliki z freskami przedstawiającymi sceny męczeństwa


Kaplica św. Prymusa i Felicjana

Na lewo od wejścia znajduje się kaplica świętych Prymusa i Felicjana zbudowana w VII wieku na polecenie papieża Teodora I i przeznaczona na miejsce przechowywania relikwii świętych, którym była dedykowana.[3] Koncha apsydy zawiera mozaikę z VII wieku z przedstawieniem ich postaci, natomiast na ścianach znajdują się freski Antonio Tempesta z 1586 roku obrazują męczeństwo świętych.[3] Ołtarz z polichromowanego marmuru jest autorstwa Filippo Barigioni i pochodzi z 1736 roku.[3]

Kaplica św. Prymusa i Felicjana, w górnej części apsydy mozaika z VII wieku, po lewej św. Prymus, po prawej św. Felicjan


Kardynałowie prezbiterzy[edytuj | edytuj kod]

Bazylika św. Szczepana jest jednym z kościołów tytularnych nadawanych kardynałom-prezbiterom (Titulus Sancti Stephani in Coelio Monte)[4].


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Chiesa rettoria santo Stefano rotondo al Celio w serwisie Diocesi di Roma (wł.). [dostęp 2019-02-25].
  2. a b c d Legendarne wzgórza Rzymu – Celius na Zagubieni w Rzymie. [dostęp 2019-02-25].
  3. a b c d e f g h i j k Santo Stefano Rotondo al Celio na Churches of Rome (ang.). [dostęp 2019-02-25].
  4. Bazylika św. Szczepana w Rzymie w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2019-02-25]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]