Belize

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Belize
Flaga Belize
Godło Belize
Flaga Belize Godło Belize
Dewiza: (łac.) Sub Umbra Floreo
(W Cieniu Kwitnę)
Hymn:
Land of the Free - hymn państwowy
God Save the Queen - hymn królewski
Położenie Belize
Język urzędowy angielski
Stolica Belmopan
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
Typ państwa królestwo
Głowa państwa królowa Elżbieta II
w jej imieniu Gubernator generalny Colville Young
Szef rządu premier Dean Barrow
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
147. na świecie
22 966 km²
0,7%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
177. na świecie
386 000[1]
16 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

1,85 mld[1] USD
4807[1] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

3,21 mld[1] dolarów międzynar.
8324[1] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna dolar belizeński (BZD)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
21 września 1981
Strefa czasowa UTC -6
Kod ISO 3166 BZ
Domena internetowa .bz
Kod samochodowy BH
Kod samolotowy V3
Kod telefoniczny +501
Mapa Belize

Belize – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Belize.
Topografia Belize
Rafa Koralowa Belize

W północnej części kraju rozciąga się nadbrzeżna nizina, w wielu miejscach silnie zabagniona. W południowym Belize ciągnie się pasmo gór Maya, z najwyższym szczytem kraju Victoria Peak (1122 m n.p.m.). Wzdłuż wybrzeża natrafić można na liczne laguny. Kilkanaście kilometrów dalej ciągnie się łańcuch niewielkich wysepek koralowych (cayes), tworzących barierę koralową. Kilkadziesiąt kilometrów od północnej części wybrzeża znaleźć można większe wyspy, m.in. Ambergris Caye i Turneffe.

Bogactwa mineralne[edytuj | edytuj kod]

W Belize znajduje się trochę bogactw mineralnych, takich jak dolomity, baryt, boksyty, kasyteryt i złoto, ale większości z nich się nie wydobywa. W 1990 roku eksploatowano jedynie dolomity, częściowo jako kruszywo łamane do budowy dróg, a częściowo na eksport.

W 2006 roku w pobliżu miasteczka Spanish Lookout odkryto złoża ropy naftowej, co przyniosło nowe perspektywy ale i zagrożenia dla kraju[2]

Klimat[edytuj | edytuj kod]

W Belize panuje wilgotny klimat równikowy z porą suchą od stycznia do kwietnia lub maja na północy i zachodzie i krótszą na południu – od lutego do kwietnia. Roczne sumy opadów dochodzą do 2000 mm, a średnie temperatury miesięczne wahają się od 23 °C w grudniu do 28 °C w czerwcu. Wysokość rocznych opadów rośnie od 1.350 mm na północnym zachodzie do 4.500 mm na samym południu. W centrum i na zachodzie, poza górami Maya, klimat jest nieco cieplejszy.

Wybrzeża Belize są często nawiedzane przez huragany. Jeden z nich zniszczył w 1931 dwie trzecie budynków w Belize City i spowodował śmierć ponad 1.000 osób. Kolejny w 1955 zniszczył położone na północy miasto Corozal. Huragan w 1961 roku zniszczył dawną stolicę kraju Belize City, stąd też podjęto decyzję o budowie nowej stolicy Belmopan.

Roślinność[edytuj | edytuj kod]

Jaguar
Papuga

Ponad 60% powierzchni Belize zajmują lasy. Blisko połowę powierzchni kraju zajmują wilgotne lasy równikowe, w których rośnie około 1000 gatunków drzew. Jedynie w nieco mniej wilgotnych miejscach, głównie w górach, zastępują je suche lasy podzwrotnikowe i sawanny. Natomiast wybrzeża porastają namorzyny oraz roślinność bagienna.

Około 20% powierzchni zajmują użytki rolne.

Wzdłuż brzegu ciągnie się Rafa Koralowa Belize.

Zwierzęta[edytuj | edytuj kod]

W lasach Belize żyją jaguary, pumy i inne dzikie koty oraz małpy i tapiry. Licznie występują węże. Wśród ptaków na uwagę zasługują papugi, tukany i kolibry.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Belize.
Xunantunich, Belize
Stanowisko archeologiczne Altun Ha
Caracol, Belize

Początkowo (1500 p.n.e.–900 n.e.) teren Belize obejmowała cywilizacja Majów. Obecnie znane są liczne stanowiska archeologiczne Majów. Są to: Actun Tunichil Muknal, Altun Ha, Baking Pot, Barton Creek Cave, Cahal Pech, Caracol, Cerros, Chaa Creek, Colha, Cuello, El Pilar, Ka'Kabish, K'axob, La Milpa, Lamanai, Louisville, Lower Dover, Lubaantun, Marco Gonzalez, Minanha, Nim Li Punit, Nohmul, Nohoch Che'en, Pusilha, San Estevan, Santa Rita, Tipu, Uxbenka, Xnaheb i Xunantunich.

Belize, wcześniej znane jako Honduras Brytyjski, było jedyną brytyjską kolonią w kontynentalnej części Ameryki Środkowej. Nie utrzymało się tu osadnictwo hiszpańskie, a pierwszymi stałymi osadnikami byli brytyjscy drwale, którzy przybyli tu w pierwszej połowie XVII wieku. W 1862 roku Honduras Brytyjski został oficjalnie ogłoszony brytyjską kolonią. Swoje roszczenia do tego terytorium wysunęła wówczas Gwatemala, uznając go za integralną część swojego terytorium. W latach 60. XX wieku rozpoczął się proces zmierzający do przyznania niepodległości ostatniej kolonii w tej części Ameryki Środkowej. Nowa konstytucja z 1964 roku nadawała Hondurasowi Brytyjskiemu wewnętrzną autonomię. W 1973 zmieniono nazwę na obowiązującą do dziś. Na podstawie dwóch rezolucji ONZ z 1975 i 1980 Belize uzyskało niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1981 roku. Belize weszło w skład brytyjskiej Wspólnoty Narodów i zachowało na swoim terytorium brytyjskie bazy wojskowe. Władze niepodległego Belize odrzuciły też propozycje przyłączenia się do Gwatemali[3]. System polityczny kraju zdominowała Zjednoczona Partia Ludowa. W styczniu 2005 doszło w stolicy Belize do zamieszek z powodu ogłoszenia wzrostu podatków[4].

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Belize, podobnie jak wiele innych państw członków Wspólnoty Narodów, jest monarchią konstytucyjną, a głową państwa jest brytyjska królowa Elżbieta II. Belize ma dwuizbowy parlament.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

BelizeNumbered.png

Belize podzielone jest na 6 dystryktów (district (s)):

  1. Belize
  2. Cayo
  3. Corozal
  4. Orange Walk
  5. Stann Creek
  6. Toledo

Społeczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Główną grupą etniczną w Belize są Mulaci i Metysi, którzy stanowią blisko 3/4 ludności. Metysi stanowią 52,9%, Mulaci 25,9%, Majowie 11,3%, Garifuna czyli potomkowie Murzynów i Indian 8%, Indo-Pakistańczycy 3,9%, mennonici 3,6%, biali 1,2%, Azjaci 1% a pozostali 1,2%[5].

Językiem urzędowym Belize jest angielski, choć wielu mieszkańców posługuje się językiem kreolskim. Indiańscy mieszkańcy Belize posługują się ciągle językami Majów. Przy granicy z Gwatemalą często można usłyszeć język hiszpański.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[6][7][8]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka Belize opiera się na rolnictwie i leśnictwie. Na eksport uprawia się trzcinę cukrową, rośliny cytrusowe i banany. Ponadto na rynek wewnętrzny uprawia się kukurydzę, ryż, fasolę i bataty. Lasy Belize dostarczają wiele cenionych gatunków drewna, m.in. mahoń, cedrzyniec, palisander czy sosnę. Gospodarka leśna Belize prowadzona jest w sposób racjonalny czyli duży nacisk kładzie na zalesianie. Innym wartościowym produktem leśnym, jest pozyskiwany z drzewa pigwicy właściwej sok chicle, który służy jako surowiec do produkcji gumy do żucia. Na wybrzeżu rozwinięte jest w niewielkim stopniu rybołówstwo morskie, głównie homarów, krewetek i langust.

Przemysł Belize jest stosunkowo słabo rozwinięty, głównie z powodu braku większych ilości bogactw mineralnych. Rozwinął się na niewielką skalę przemysł drzewny i spożywczy (produkcja cukru, przetwórstwo owoców).

W Belize nie ma linii kolejowych, a sieć drogowa jest stosunkowo słabo rozwinięta, poza jedynie północną częścią kraju. Główny port morski i lotniczy kraju znajduje się w starej stolicy – Belize City.

Mapa lokalizacyjna Belize
Belize-City
Belize-City
Big Creek
Big Creek
Corozal
Corozal
Dangriga
Dangriga
Punta Gorda
Punta Gorda
San Pedro
San Pedro
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Belize

Święta państwowe[edytuj | edytuj kod]

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
1 stycznia Nowy Rok New Year’s Day
9 marca Dzień Barona Blissa Baron Bliss Day
Wielki Piątek,
Poniedziałek Wielkanocny
Good Friday,
Easter Monday
21 kwietnia Urodziny Królowej Queen’s Birthday
1 maja Święto Pracy Labour Day
24 maja Dzień Wspólnoty Narodów Commonwealth Day
10 września Święto Św. George'a Caye St. George’s Caye Day
21 września Dzień Niepodległości Independence Day
12 października Święto Ameryki Pan American Day
19 listopada Święto Garifunów Garifuna Settlement Day
25 grudnia Boże Narodzenie Christmas Day
26 grudnia drugi dzień Bożego Narodzenia Boxing Day

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-04-18].
  2. John Burnett (11 October 2006): Large Oil Field Is Found in Belize; the Angling Begins[1] (ang.)
  3. Belize. Historia.
  4. Adele Ramos: Timeline of unrest in Belize (ang.). amandala.com.bz, 27 września 2005. [dostęp 2016-10-27].
  5. The Wolrd Factbook
  6. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-26].
  7. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-26].
  8. Belize. CIA The World Factbook. [dostęp 2014-06-26].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]