Wersja ortograficzna: Berliner Bauakademie

Berliner Bauakademie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Berliner Bauakademie
Ilustracja
Budynek akademii w 1888 roku
Data założenia 18 marca 1799
Data likwidacji 1 kwietnia 1879
Typ publiczna
Państwo  Niemcy
Adres Berlin
Położenie na mapie Berlina
Mapa konturowa Berlina, w centrum znajduje się punkt z opisem „Berliner Bauakademie”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Berliner Bauakademie”
Ziemia52°30′58″N 13°23′56″E/52,516111 13,398889

Berliner Bauakademie (pol. „Berlińska Akademia Budownictwa”[1]) – uczelnia techniczna, funkcjonująca w Berlinie w latach 1799–1879.

Historia i funkcjonowanie[edytuj | edytuj kod]

Berliner Bauakademie (pol. „Berlińska Akademia Budownictwa”) została utworzona na mocy dekretu pruskiego króla Fryderyka Wilhelma III z 18 marca 1799 roku. Następnie, 13 kwietnia tego roku zostały podpisane zasady zarządzania i finansowania akademii, z kolei osiem dni później, minister Friedrich Anton von Heinitz wydał komunikat prasowy z nazwiskami nowo mianowanych członków dyrekcji Królewskiej Akademii Budownictwa[2]. Komunikat ten został opublikowany na głównej stronie gazety „Vossische Zeitung”, a wśród członków dyrekcji znaleźli się m.in. dotychczasowy dyrektor Wydziału Architektury Akademii Sztuki (niem. Akademie der Künste) Friedrich Becherer, a także David Gilly, Johann Albert Eytelwein oraz Heinrich Karl Riedel[2].

Celem utworzenia tej instytucji było kształcenie efektywnych i wydajnych budowniczych oraz ekspertów budowlanych, specjalizujących się w kameralnym budownictwie[2]. Chciano przy tym położyć większy nacisk na kształcenie przyszłych specjalistów budowlanych, tak, aby ci skupiali się nie na wznoszeniu wspaniałych estetycznie gmachów, lecz na budowaniu dobrych pod kątem jakości wykonania budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej. W 1802 roku król tak określił cel istnienia akademii: „Nigdy nie należy zapominać, że w akademii powinni być kształceni specjaliści-praktycy, a nie przyszli profesorowie[2].

Kształcenie praktyczne w uczelni można było rozpocząć po ukończeniu 15. roku życia, jednakże zajęcia z rysunku technicznego były dostępne już od 12. roku życia. Studenci uczelni mieli również do wyboru zajęcia dodatkowe, z zakresu czytelnego charakteru pisma, eseistyki, podstaw języka łacińskiego i francuskiego oraz konwencjonalnej arytmetyki. Każdego roku odbywały się otwarte egzaminy i testy umiejętności, które były zaliczane bez specjalnego systemu oceniania[2]. Wykształcenie budowniczego trwało w akademii 2,5 roku, natomiast geodetą można było zostać po 1,5 rocznych studiach. Ci, którzy zdecydowali się na kształcenie na obydwu tych kierunkach jednocześnie, byli studentami uczelni przez 4 lata. Zajęcia trwały w godzinach od 8.00 do 16.00, włączając w to soboty. Tradycyjna liczba godzin zajęć w akademii wynosiła w miesiącach zimowych 14, a w miesiącach letnich 7. Natomiast 21 godzin w tygodniu obejmowały zajęcia z architektury i rysunku technicznego[2].

Nie jest znana dokładna liczba studentów w pierwszym roku istnienia akademii – w literaturze można spotkać wzmianki o tym, że w 1800 roku na uczelni było 10 studentów płacących czesne i niektórzy niepłacący. W latach 1801–1804 w odbywających się w miesiącach letnich zajęciach, brało udział średnio od 50 do 60 słuchaczy, z kolei w miesiącach zimowych dwa razy tyle[2]. Wśród pierwszych studentów Berliner Bauakademie był znany architekt Karl Friedrich Schinkel. Do innych najbardziej znanych studentów uczelni można zaliczyć także Reinholda Begasa, Ludwiga Hoffmanna i Gustava Lilienthala[2].

Po 1810 roku Akademia Budownictwa została powiązana z Akademią Sztuki swoistą unią personalną. Dyrektorami dwóch uczelni jednocześnie byli wtedy malarz Johann Christoph Frisch (w latach 1809–1815) i rzeźbiarz Johann Gottfried Schadow (w latach 1816–1824). W 1823 roku nastąpiło rozdzielenie obydwu akademii, natomiast niedługo później zaczęto odnotowywać spadek liczby studentów Berliner Bauakademie – liczba słuchaczy z 99 w latach 1831–1832, skurczyła się do 43 w latach 1844–1845. W tamtym okresie funkcję dyrektora uczelni sprawował Christian Peter Wilhelm Beuth[2]. Jego sposób zarządzania instytucją, oparty o 23-letnie doświadczenie na stanowisku dyrektora Akademii Handlowej, szybko spotkał się z dużą krytyką. Po rezygnacji Beutha ze stanowiska, rządy na uczelni przejął Adolf von Pommer Esche. Za jego kadencji odnotowywano po 1848 roku systematyczny wzrost liczby słuchaczy. W latach 1876–1877 liczba ta sięgnęła 1085 studentów, co jest najlepszym wynikiem w historii uczelni[2].

1 kwietnia 1879 roku doszło do połączenia Berlińskiej Akademii Budownictwa z Berlińskim Instytutem Przemysłu (niem. Gewerbeinstitut Berlin), w wyniku którego powstała Królewska Wyższa Szkoła Techniczna Charlottenburg (niem. Königlich Technische Hochschule Charlottenburg), przemianowana 9 kwietnia 1946 roku na Berliński Uniwersytet Techniczny (niem. Technische Universität Berlin)[3][4].

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze siedziby[edytuj | edytuj kod]

Po tymczasowym zakwaterowaniu w budynku obok Hotelu Stadt Rom przy Unter den Linden, Akademia Budownictwa nabyła w 1800 roku od Generaldirektorium drugie i trzecie piętro w przebudowanym budynku mennicy na Werderscher Markt. W 1806 roku uczelnia przeniosła się do budynku Thielsche Haus, znajdującego się na rogu ulic Zimmerstraße i Charlottenstraße[3].

Budynek Schinkelsche Bauakademie[edytuj | edytuj kod]

Budynek akademii w 1905 roku

W latach 1832–1836 wybudowano na terenie między kościołem Friedrichswerder, a odnogą Sprewy budynek zaprojektowany przez związanego z Akademią Budownictwa architekta Karla Friedricha Schinkla. Od jego nazwiska pochodzi nazwa budynku – Schinkelsche Bauakademie. Wzniesiony na planie kwadratu gmach posiadał cztery kondygnacje[5]. Jego fasady były wykonane z czerwonych, nietynkowanych cegieł i ozdobione stworzonymi z terakoty reliefami. Po wybudowaniu budynek uchodził za bardzo nowoczesny i innowacyjny pod kątem zastosowanych rozwiązań technicznych[5]. W 1837 roku po północnej stronie budynku utworzono pod kierownictwem Petera Josepha Lennégo trójkątny plac, który w 1869 roku został nazwany Schinkelplatz[6].

Berlińska Akademia Budownictwa zajmowała w budynku pierwsze i drugie piętro z wykorzystaniem ich na pomieszczenia dydaktyczne i biblioteczne. Piętra te akademia współdzieliła z Państwową Komisją Budowlaną (niem. Oberbaudeputation). Ponadto na drugim piętrze ulokowane były też mieszkania służbowe[7]. Ostatnie piętro zajmowało archiwum z dokumentami, natomiast na parterze mieściło się do 1886 roku dwanaście sklepów, oferujących wysokiej jakości towary i usługi m.in. wyroby porcelanowe z królewskiej manufaktury i dzieła jubilerskie[7].

W latach 1844–1873 w budynku działało też muzeum Schinkelmuseum, poświęcone zmarłemu w 1841 roku Karlowi Friedrichowi Schinklowi. W 1884 roku gmach przestał być siedzibą uczelni technicznej – świeżo utworzona Królewska Wyższa Szkoła Techniczna Charlottenburg (późniejszy Berliński Uniwersytet Techniczny) została przeniesiona do nowego gmachu, wybudowanego w latach 1878–1884[7]. Między 1885 a 1933 rokiem budynek był siedzibą Królewskiego Pruskiego Instytutu Pomiarowego (niem. Königlich Preußischen Messbild-Anstalt), z kolei w późniejszych latach jego pomieszczenia były wykorzystywane przez Uniwersytecki Instytut Meteorologiczny (niem. Meteorologisches Institut der Universität) i Niemiecką Wyższą Szkołę Nauk Politycznych (niem. Deutsche Hochschule für Politik)[7].

Podczas II wojny światowej, w 1945 roku budynek Schinkelsche Bauakademie został znacznie zniszczony. Władze NRD początkowo planowały odrestaurowanie gmachu (przygotowano projekt restauracji pod kierownictwem architekta Richarda Paulicka) i ulokowanie w nim utworzonej 1 stycznia 1951 roku Akademii Budownictwa NRD (niem. Bauakademie der DDR)[8]. Ostatecznie z powodu zbyt wysokich kosztów zaniechano tych planów. W 1962 roku zrujnowany budynek został wyburzony w celu uzyskania miejsca pod budowę nowej siedziby Ministerstwa Spraw Zagranicznych NRD[8]. Z rozbiórki zachowano znajdujący się z lewej strony gmachu ozdobny portal wejściowy, który w latach 1969-1970 został umieszczony na fasadzie restauracji Schinkelklause, położonej w tylnej części Kronprinzenpalais[9].

Plany odbudowy Schinkelsche Bauakademie[edytuj | edytuj kod]

Zrekonstruowany narożnik i konstrukcja imitująca budynek akademii w 2005 roku

Po zjednoczeniu Niemiec, w 1994 roku zostało założone Stowarzyszenie Akademii Budownictwa (niem. Förderverein Bauakademie), postulujące wierną rekonstrukcję budynku dawnej Akademii Budownictwa wraz z oryginalnym rozkładem i wystrojem wnętrz[10][11]. Rok później przeprowadzono natomiast rozbiórkę budynku Ministerstwa Spraw Zagranicznych NRD[9].

W latach 1999–2001 z inicjatywy Edukacyjnego Stowarzyszenia Techniki Budowlanej (niem. Bildungsverein Bautechnik) został zrekonstruowany północno-wschodni narożnik fasady budynku w ramach zajęć dydaktycznych dla studentów kierunków związanych z budownictwem, architekturą i sztuką[12]. 11 sierpnia 2004 roku do tego narożnika dostawiono wykonaną na zlecenie Międzynarodowego Zarejestrowanego Stowarzyszenia Akademii Budownictwa Berlin (niem. Internationale Bauakademie Berlin e. V.) metalową konstrukcję z zawieszonymi na niej dużymi płachtami z grafiką przedstawiającą fasady budynku Berliner Bauakademie. Konstrukcja ta, będąca atrapą oryginalnego gmachu miała za zadanie dawać wrażenie jego obecności w przestrzeni miejskiej[13]. W jej wnętrzu zbudowano tzw. Rote Saal (pol. „Czerwona Sala”), przykładowe pomieszczenie wzorowane na dawnej, znajdującej się na pierwszym piętrze sali oryginalnego budynku[9].

Pierwotnie zakładano odbudowę budynku Berliner Bauakademie do 2006 roku, jednakże na przeszkodzie w realizacji tego celu stanęły duże problemy ze znalezieniem sponsorów mogących sfinansować prace budowlane. Zgodnie z ustaleniami Międzynarodowego Zarejestrowanego Stowarzyszenia Akademii Budownictwa Berlin odbudowa początkowo miała kosztować 50 milionów euro, jednak z czasem oszacowano, że koszty inwestycji mogą zamknąć się w przedziale 15-20 milionów euro[9]. We wrześniu 2008 roku Berliński Fundusz Nieruchomości (niem. Liegenschaftsfonds Berlin) ogłosił ogólnoeuropejski przetarg na sprzedaż działki po budynku, którego warunki stanowiły, że składający ofertę był zobowiązany do wiernego zrekonstruowania gmachu i zawarcia bezpłatnej umowy najmu na około 75% powierzchni budynku z ustanowioną fundacją. Jednak w lutym 2010 roku przetarg został przerwany pomimo zgłoszenia się potencjalnych nabywców[9].

11 października 2016 roku Hermann Parzinger, prezes Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kultury (niem. Stiftung Preußischer Kulturbesitz), publicznie zaapelował, aby dołożyć wszelkich starań na rzecz odbudowy budynku akademii, proponując, żeby w odtworzonym gmachu urządzić muzeum architektury[5]. W listopadzie tego roku Komisja Budżetowa Bundestagu zdecydowała o przyznaniu 62 milionów euro dotacji na odbudowę Schinkelsche Bauakademie[14][15]. Od lutego 2017 roku odbyły się zorganizowane pod kierownictwem Federalnej Fundacji Kultury Budowlanej (niem. Bundesstiftung Baukultur) trzy publiczne fora dialogowe, na których ponad 200 uczestników omówiło ewentualne wykorzystanie odbudowanego gmachu. Ogłoszono również międzynarodowy konkurs programowy na adaptację budynku, w którym przewidziano nagrody o wartości od 17 do 80 tysięcy euro[16]. Rozpoczęcie prac związanych z rekonstrukcją Schinkelsche Bauakademie było planowane na 2020 lub 2021 rok[16].

W 2018 roku odbył się konkurs na przywrócenie budynku Berliner Bauakademie pod hasłem So viel Schinkel wie möglich (pol. „Tak dużo Schinkla jak to możliwe”). Jego celem nie było jednak poszukiwanie projektu architektonicznego, a jedynie propozycji programu przestrzennego i instytucjonalnego[17]. W konkursie tym wzięło udział 78 grup roboczych oraz biur z Niemiec i zagranicy. Zakończył się on bez oczywistego wyniku - jury nominowało pięć prac do zwycięstwa[17]. 31 stycznia 2019 roku Bundestag powołał Federalną Fundację Akademii Budownictwa (niem. Bundesstiftung Bauakademie) oraz wybrał członków nadzorującej ją rady głosami wszystkich partii politycznych z wyjątkiem Lewicy, która wstrzymała się od głosu. Fundacja ta miała działać jako organizacja wspierająca odbudowę budynku Berliner Bauakademie[18]. Ponadto na początku 2019 roku planowano ogłoszenie decydującego konkursu architektonicznego, który miał dostarczyć informacji na temat tego, czy odbudować budynek na podstawie modelu historycznego, czy jako nowoczesną interpretację oryginału, jednak po upływie roku dokładnej daty rozpoczęcia konkursu nie podano do publicznej wiadomości[17].

10 grudnia 2019 roku do Berlińskiego Sądu Pracy (niem. Arbeitsgericht Berlin) wpłynął tzw. pozew o ochronę konkurencji przeciwko wybranemu w listopadzie 2019 roku na stanowisko dyrektora Federalnej Fundacji Akademii Budownictwa politykowi SPD i parlamentarnemu sekretarzowi stanu w Ministerstwie Środowiska, Florianowi Pronoldowi[19][17]. Autorami pozwu byli profesor architektury oraz architekt, którzy przegrali procedurę wyboru na stanowisko dyrektora fundacji[17][19]. Pozew został przez nich uzasadniony zbyt niskimi kwalifikacjami zawodowymi Pronolda w stosunku do wymagań, jakie stawiało ogłoszenie dotyczące wyboru dyrektora. Pozew uniemożliwił Pronoldowi objęcie ważnego stanowiska, które do czasu wydania decyzji przez sąd formalnie pozostaje nieobsadzone[17].

Na początku 2020 roku zdjęto z konstrukcji imitującej budynek Berliner Bauakademie płachty z grafiką przedstawiającą jego fasady, co było podyktowane ich zużyciem. Rozpoczęto także demontaż metalowych rusztowań, na których płachty były zawieszone[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. David Gilly (pol.). W: Artyści [on-line]. przyjacielemuzeum.pl, 2014. [dostęp 2016-12-21].
  2. a b c d e f g h i j Jutta Schneider: 21. April 1799: Die Bauakademie wird eröffnet. In: Berlinische Monatsschrift 4/1998 beim Luisenstädtischer Bildungsverein.
  3. a b Eduard Dobbert: Chronik der Königlichen Technischen Hochschule zu Berlin, 1799–1899. Berlin: 1899.
  4. Technische Universität Berlin: Die Historie der Universität (niem.). W: Geschichte [on-line]. tu-berlin.de. [dostęp 2016-12-15].
  5. a b c Hermann Parzinger: Schinkel neu denken. Vollendung der Mitte: Berlins Bauakademie sollte wiedererrichtet werden – als Architekturmuseum. In: Der Tagesspiegel, 11. Okt. 2016, S. 19.
  6. Öffentliche Brunnen in Berlin: Mitte; Brunnen auf dem Schinkelplatz (niem.). W: Bauen [on-line]. stadtentwicklung.berlin.de. [dostęp 2018-03-20].
  7. a b c d Alexander Glintschert: Zu Zeiten Schinkels (niem.). W: Anderes Berlin [on-line]. anderes-berlin.de, 2012-08-07. [dostęp 2016-12-15].
  8. a b Die Bauakademie von Karl Friedrich Schinkel (niem.). W: Moderne Stadtentwicklung in Berlin-Mitte [on-line]. spreeinsel.de. [dostęp 2016-12-15].
  9. a b c d e Alexander Glintschert: Das Ende - und ein Neubeginn? (niem.). W: Anderes Berlin [on-line]. anderes-berlin.de. [dostęp 2018-03-20].
  10. Hrsg. von Frank Augustin, Förderverein Bauakademie: Mythos Bauakademie. Die Schinkelsche Bauakademie und ihre Bedeutung für die Mitte Berlins. Berlin: Verlag für Bauwesen, 1997.
  11. Hrsg. von Doris Fouquet-Plümacher, Förderverein Bauakademie: Mythos Bauakademie. Ausstellungskatalog. Berlin: Verlag für Bauwesen, 1998.
  12. Christian Raabe: Eine Ecke der Bauakademie. Zur Rekonstruktion der „Allgemeinen Bauschule” Karl Friedrich Schinkels. Berlin: Edition Imorde, 2011.
  13. Kein Exportschlager für Baukultur; Bauakademie-Attrappe in Berlin fertig (niem.). W: Meldungen [on-line]. baunetz.de, 2004-08-11. [dostęp 2018-03-20].
  14. tagesspiegel.de: Bund finanziert Bauakademie mit 62 Millionen Euro (niem.). W: Kultur [on-line]. tagesspiegel.de, 2016-11-11. [dostęp 2016-12-02].
  15. Joachim Fahrun: Schinkels Bauakademie wird wieder errichtet (niem.). W: Berlin [on-line]. morgenpost.de, 2016-11-11. [dostęp 2016-12-02].
  16. a b Patrick Goldstein: Schinkels Bauakademie wird wieder aufgebaut (niem.). W: Berlin [on-line]. morgenpost.de, 2017-09-20. [dostęp 2018-03-20].
  17. a b c d e f g Isabell Jürgens: Bauakademie: Suche nach Gründungsdirektor landet vor Gericht (niem.). W: Bezirke [on-line]. morgenpost.de, 2020-01-05. [dostęp 2020-02-20].
  18. Abgeordnete in den Stif­tungs­rat der Bun­des­stif­tung Bau­aka­de­mie ge­wählt (niem.). W: Dokumente [on-line]. bundestag.de, 2019-01-31. [dostęp 2020-02-20].
  19. a b Jörg Häntzschel: Berliner Bauakademie muss Stellenbesetzung stoppen (niem.). W: Kultur [on-line]. sueddeutsche.de, 2019-12-10. [dostęp 2020-02-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]